Λεχώνα στο γραφείο

Λεχώνα στο γραφείο

Όλες θα σου πουν ότι το να δουλεύεις δεν σε κάνει κακή μητέρα. Αλλά μήπως το να θέλεις να γυρίσεις σαν τρελή στο μωρό σου σε κάνει κακή υπάλληλο;
17 Δεκεμβρίου 2011 Γαλάτεια Λασκαράκη
Ημουν ο τύπος εγκύου που δούλευε φουλ μέχρι τον ένατο, με την κοιλιά στο λαιμό. Αλλά όταν ήρθε Εκείνη, ο κόσμος έγινε ροζ και εγώ αναστατωνόμουν στην ιδέα ότι σύντομα θα γυρνούσα πίσω και θα την άφηνα σε ξένα χέρια. Για παρηγοριά είχα δημιουργήσει μια φαντασίωση ότι θα μπω μέσα με τακούνια -δόξα τω Θεώ, ύστερα από πέντε μήνες παντόφλας- και με τα μαλλιά της Μπέτι Ντρέιπερ από το Mad Men -είχα σκίσει μια σελίδα περιοδικού να δείξω στην κομμώτρια, έμοιαζα πια επικίνδυνα στην Τζάνις Τζόπλιν. Η φαντασίωση βασιζόταν στο εφησυχαστικό στοιχείο που είχα διαβάσει σε όλα τα βιβλία, ότι τα βρέφη αρχίζουν πλέον να κοιμούνται όλη νύχτα μονοκοπανιά μέχρι τον τέταρτο μήνα, αλλά φαίνεται πως το δικό μου το πήδηξε αυτό το κεφάλαιο. Όταν έφτασε τελικά εκείνο το πρωί ήταν επιτυχία που βρήκα να φορέσω ένα γκρι πουλόβερ χωρίς λεκέδες από γάλα.

ΠΟΤΕ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΚΟΡΗ ΜΟΥ
Τα κορίτσια εδώ ήταν καλές και μου είπαν ότι είμαι μια χαρά (τους είχε βγει το χέρι από τη δουλειά όλο το φθινόπωρο και νομίζω είχαν φοβηθεί λίγο ότι σε δύο μέρες θα υποβάλω παραίτηση ώστε να αφοσιωθώ ανενόχλητη στη λατρεία της μικρής θεότητας, όπως έκανε πρόσφατα μια φίλη μας, στέλεχος σε άλλο γυναικείο περιοδικό. Εγώ έμεινα).

Το ότι μια λεχώνα βλέπει τη δουλειά της σαν εξορία στα σοβιετικά γκούλαγκ δεν έχει να κάνει μόνο με το προφανές -σου λείπει το παιδάκι σου όπως όταν είσαι φρεσκοερωτευμένη/είσαι πεπεισμένη πως τη στιγμή που μιλάμε η νταντά το πουλάει σε εμπόρους βρεφών. Η σύγχυση στην οποία βρίσκεται η εργαζόμενη μάνα της γενιάς μου οφείλεται και σε άλλες, υπαρξιακές ανασφάλειες για τις οποίες κανείς δεν κάνει κουβέντα. Δηλαδή πολλά έχουν ειπωθεί μεν για το πώς να διεκδικήσεις μειωμένο ωράριο ή να εξασφαλίσεις εγκαίρως τη σωστή βοήθεια στο σπίτι, αλλά τίποτα σχεδόν για το πώς να πιάσεις την καριέρα σου από εκεί που την άφησες ή να πείσεις το διευθυντή σου ότι εξακολουθείς να είσαι άλογο κούρσας -ακόμα και αν τον πρώτο καιρό νιώθεις ότι έχεις την ευελιξία θαλάσσιου ελέφαντα . Η περισσότερη συζήτηση γίνεται για το πώς να βρίσκεις χρόνο για το μωρό τώρα που υπάρχει και αυτό το ενοχλητικό πράγμα στη μέση, η δουλειά, παρά πώς να αντεπεξέλθεις επαγγελματικά τώρα που για να καταφέρεις να χτυπήσεις κάρτα στην ώρα σου λουσμένη, σιδερωμένη και απόλυτα συγκεντρωμένη απαιτείται δεκαπλάσιος κόπος.

Η ζωή με το μωρό δεν μοιάζει καθόλου με διαφήμιση μαλακτικού ρούχων και αυτό είναι κάτι που δεν ξέρεις μέχρι να γεννήσεις. Ο τοκετός, ο θηλασμός και το ξενύχτι του πρώτου καιρού είναι τόσο εξαντλητικά ώστε ακόμα και μετά τις κάμποσες (17) εβδομάδες που δικαιούται μια λεχώνα δεν έχει κανένα κουράγιο να πάρει τα πόδια της, πόσω μάλλον να βάλει πάλι το μυαλό της να δουλέψει για οποιοδήποτε άλλο εγχείρημα πέραν της αποστείρωσης μπιμπερό. Ακόμα και το άθροισμα όλων των υπερωριών και hangover από ποτά στο γραφείο μιας ελεύθερης γυναίκας ωχριά μπροστά σε αυτήν τη νέα, όσο και απείρως γλυκιά βέβαια, καταπόνηση του να προσπαθείς επί πέντε ώρες να κοιμήσεις ένα μωρό που κλαίει, ειδικά αν έχεις πατήσει προ πολλού τα 30, 35, όπως οι περισσότερες πια νέες μητέρες που ξέρω, και άρα δεν τραβάς εύκολα κουπί.

ΑΙΘΟΥΣΑ ΩΔΙΝΩΝ
Από την άλλη, όταν ανήκεις σε αυτή την ηλικιακή κατηγορία, κάπως χορτασμένη όσο να 'ναι από προαγωγές, είσαι πιο έτοιμη να δώσεις περισσότερα στη μεγάλη, ανιδιοτελή σου αγάπη, αυτό το αιώνιο affair με το σπλάχνο σου, το μοναδικό άνθρωπο που δεν θα βαρεθείς ποτέ στη ζωή σου. Και σε αυτή την ιδέα ο εργοδότης σου αναρωτιέται κρυφά αν θα χρειαστεί να σε αντικαταστήσει, εσένα που όταν σε προσέλαβε ήσουν το ακούραστο πουλέν, μια φιλόδοξη μονάδα που τρεφόταν από τον ήχο του πληκτρολογίου της. Πες αλήθεια: τι ταπετσαρία έχει το λάπτοπ σου τώρα;

Αφού η σχέση μας με τη δουλειά μοιάζει πλέον κάπως συζυγική, υπάρχει περίπτωση το αφεντικό μιας νέας εργαζόμενης μητέρας να νιώθει προδομένο όταν εκείνη κόβει ταχύτητα; Και μήπως την ώρα που οι δύσκολοι καιροί της κρίσης απαιτούν να «ανανεώσεις τους όρκους σου» με τη δουλειά ώστε να μην απολυθείς -όπως γράφαμε εδώ πριν από μερικούς μήνες- ένα παιδί στη ζωή σου σε κάνει πιο μαλθακή, άρα λιγότερο ανταγωνιστική, άρα αναλώσιμη;

Η ανασφάλεια σου χτυπάει την πόρτα. Την πρώτη εβδομάδα που γύρισα, διαπίστωσα με ένα μικρό τσιμπηματάκι στο στομάχι ότι όπως ο παλιός σου έρωτας έτσι και οι συνάδελφοι μπορούν να ζήσουν και χωρίς εσένα, το μαγαζί ήταν όρθιο, το περιοδικό μια χαρά έβγαινε. Μέχρι που φοβήθηκα μην τα ξεβολέψω τα παιδιά, είχαν ένα άδειο γραφείο να τρώνε το μεσημέρι. Αυτή η σχολική σχεδόν αγωνία (καλέ, παίξτε με κι εμένα) εξελίσσεται σε ζήλο απουσιολόγου (έδωσα πρώτη-πρώτη αυτό το κείμενο, εγώ, που παλιά έπρεπε να έρθουν τα ΜΑΤ στο σπίτι για να το δώσω) και μπερδεύεται πάντα με παρανοϊκές ψευδαισθήσεις (ο εκτυπωτής μυρίζει κακάκια ή είναι ιδέα μου;). Γιατί όσο και αν αγαπάς τη δουλειά σου, μπορείς εύκολα να τη μισήσεις όταν ξέρεις ότι ο άνθρωπος που θα είναι σπίτι να ακούσει την πρώτη λεξούλα του μωρού δεν θα είσαι εσύ αλλά η Αιθιοπίδα. Παρεμπιπτόντως, μπορείς εύκολα να μισήσεις και την Αιθιοπίδα γι' αυτό.

Οι τύψεις δεν θα φύγουν καθόλου μέχρι το παιδί να φύγει για μεταπτυχιακό, μου λένε οι άλλες μάνες εδώ γύρω, απλώς θα βρεις τρόπους να τις θάβεις. Προς το παρόν όταν γυρίζω σπίτι αρπάζω το μωρό από την αγκαλιά της «άλλης» με ζήλια και το σφίγγω στην αγκαλιά μου με κίνδυνο να σκάσει. Μια συνάδελφος έκλαιγε όταν έμπαινε στο ασανσέρ για να φύγει κάθε πρωί. Μια άλλη όταν εξήγησε στο νήπιο πια παιδί της ότι πηγαίνει στη δουλειά για να βγάζει χρήματα για να του παίρνει παιχνίδια κι εκείνο είπε ότι δεν θέλει παιχνίδια, θέλει τη μαμά του, έριξε την κατάρα της στο φεμινιστικό κίνημα. Οι πιο πολλές όμως ανακάλυψαν γρήγορα ότι η μητρότητα τους έδινε μια εσωτερική ισορροπία που καθόλου δεν έκοψε τελικά τη φόρα τους προς τα πάνω. Και όχι μόνο βρήκαν όρεξη για δημιουργία αλλά απέδιδαν και καλύτερα.

Εκείνο που άλλαξε στην εργασιακή ρουτίνα τους ήταν ενδεχομένως λιγότεροι καφέδες και καθόλου facebook -ο χρόνος είναι ξαφνικά τρομερά πολύτιμος για να σπαταλιέται σε οτιδήποτε μη απαραίτητο, οπότε ακόμα και αν είσαι ένας νωχελικός άνθρωπος μεταμορφώνεσαι για οχτώ ώρες σε σκυλί του πολέμου: η δουλειά πρέπει να βγει μέχρι την ώρα που σχολάει η νταντά. Αυτή η δημιουργική βιασύνη κάνει καλό στην παραγωγή: αποφάσεις παίρνονται πιο γρήγορα, οι αναβολές μειώνονται, λύσεις βρίσκονται. Το μυαλό της μάνας είναι ένα πρακτικό μυαλό.

ΜΑΝΕΣ ΚΟΥΡΑΓΙΟ
Ο αριθμός των γυναικών που επιστρέφουν στη δουλειά μετά το παιδί έχει αυξηθεί μετά την οικονομική κρίση. Εκτός αυτού, τα κορίτσια που έκαναν οικογένεια αφού πια είχαν στρώσει την καριέρα τους δύσκολα θα ξαναγίνουν νοικοκυρές προαστίων χωρίς δικό τους εισόδημα, όσο δελεαστικές και αν είναι οι χαρές της suburbia (στην άδεια μπορεί να κοιμόμουν λίγο αλλά έτρωγα σπιτικό φαγητό και πήγαινα γυμναστήριο κάθε μέρα). Ποια όμως δεν θα έμενε λίγο παραπάνω με το γλυκό της μωρό αν μπορούσε;

Οι new age φιλοσοφίες φωνάζουν ότι η μάνα πρέπει ιδανικά να μείνει σπίτι και να θηλάσει το παιδί της τουλάχιστον 6 μήνες και οι έρευνες δείχνουν υποτίθεται ότι αν δεν δεθείς σωστά με το μωρό σου τον πρώτο χρόνο αυξάνεις τις πιθανότητες να το κάνεις από ανασφαλή και αποτυχημένο ενήλικα έως σίριαλ κίλερ. Η άνεση με την οποία επιστήμονες, μαίες και συχνά οι ίδιοι οι σύζυγοι προπαγανδίζουν τα οφέλη του θηλασμού μέχρι τα 2 έτη σε κάνει να σκέφτεσαι ότι μάλλον ζουν στη Σουηδία. Στο ελληνικό Δημόσιο οι νέες μάνες μπορούν μετά τους 5 μήνες άδειας να επιλέξουν είτε να έχουν μειωμένο ωράριο για 4 χρόνια είτε να πάρουν άλλους 9 μήνες άδειας με αποδοχές -οι περισσότερες αυτό κάνουν-, αφήνοντας εμάς του ιδιωτικού να σιχτιρίζουμε με τους 4 μήνες άδειας και μειωμένο για 2 χρόνια (αντί για μειωμένο ωράριο μπορείς να πάρεις 3,5 επιπλέον μήνες άδειας, αλλά μόνο αν συμφωνεί το αφεντικό σου και με την προϋπόθεση ότι σε παίρνει να πας να το ζητήσεις).

Το workingmother.com ψηφίζει κάθε χρόνο τις 100 καλύτερες εταιρίες για εργαζόμενες μητέρες και είναι να σου τρέχουν τα σάλια ακόμα κι αν δεν έχεις παιδί. Η Colgate έχει συμβουλευτικό τμήμα που βοηθάει τις λεχώνες να εξισορροπήσουν δουλειά και μητρότητα. Στην Johnson οι εργαζόμενοι με οικογένεια έχουν πρόσβαση στο αθλητικό κλαμπ και σπα της εταιρίας, στην Abbott υπάρχει ειδικός «σταθμός θηλασμού» και οι μητέρες έχουν έκπτωση στους παιδικούς σταθμούς. Στην εταιρία παιδικών ρούχων Zutano η διοίκηση αφήνει όσες θέλουν να παίρνουν τα μωρά τους στη δουλειά παραχωρώντας γραφεία με κούνιες.

Εδώ, μακριά από τους παράδεισους μητρικής πρόνοιας, τα ελαστικά ωράρια δεν κατοχυρώνονται από εταιρικές πολιτικές αλλά περισσότερο από την ανθρώπινη συνεννόηση. Οι υψηλόβαθμες εργαζόμενες μητέρες της Δύσης δεν απολύονται πια για να πάνε στην εξοχή να φτιάχνουν φρουτόκρεμες όπως η Νταϊάν Κίτον στο Baby Boom των γιάπικων '80s και κρίνονται εκ του αποτελέσματος, όχι από τις εργατοώρες παρουσίας.

Στο βιβλίο Working Mom's Survival Guide η Πόλα Πίτερς επιμένει ότι η καλύτερη μητρότητα είναι η μητρότητα χωρίς απωθημένα και παροτρύνει τις νέες μαμάδες να περνούν λίγο χρόνο μακριά από το μωρό κάνοντας κάτι ωραίο για εκείνες, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να σηκωθούν στις πέντε το πρωί για τρία γκέιμ τένις. Δεν ξέρουμε καμία που να το κάνει εκτός της Άννας Γουίντουρ, αλλά καθώς όλα είναι θέμα εξάσκησης σιγά-σιγά η εργαζόμενη μάνα ανακαλύπτει τη χαρά του να στριμώχνει την προηγούμενη ζωή της μέσα στην καινούργια, ακόμα και αν σηκώνεται από την αυγή.

Οι διευθύντριες που γύρισαν στα πόστα τους με το που σαράντισαν τρέχουν με λαχτάρα πίσω στο μωρό κάθε βράδυ διπλά κουρασμένες αλλά ντοπαρισμένες από προσμονή. Η δουλειά σου κάνει μια χρήσιμη ένεση αδρεναλίνης για να ενταχθείς ομαλά πίσω στον ξέφρενο σκληρό κόσμο και να εκτιμήσεις πόσο σπουδαίο είναι αυτό που σε περιμένει στο παιδικό δωμάτιο με τεράστια, γελαστά μάτια. Τότε δεν σε πειράζει καθόλου που το βράδυ οι φίλες σου είναι σε μια συναυλία για την οποία άλλοτε θα σκότωνες κι εσύ κοντεύεις να πάθεις αγκύλωση πάνω από την κούνια γιατί το υπέροχο πλάσμα δεν κοιμάται πριν τραγουδήσεις όλο το άλμπουμ Elvis for Babies. «Take my hand/take my whole life too/for I can't help/falling in love with you».