Γυναίκες και μόδα: μια ιστορία αγάπης και πολλών κακών επιλογών

Γυναίκες και μόδα: μια ιστορία αγάπης και πολλών κακών επιλογών

Μια ιστορία έρωτα, μίσους, γέλιου και πολλών άπειρων κακών επιλογών.
22 Αυγούστου 2012 Αλίνα Χατζιδάκι

Η επίσημη ιστορία της μόδας με σύγχρονους όρους γράφτηκε από δημιουργούς όπως η Κοκό Σανέλ, ο Ιβ Σεν Λοράν, ο Μπαλμέν. Για τους κοινούς θνητούς, όμως, η ιστορία της μόδας ουδεμία σχέση έχει με το περιεχόμενο της ντουλάπας μας, κι αν έχει, τις περισσότερες φορές είναι εν αγνοία μας, διότι αν δεν ασχολείσαι επαγγελματικά ή αν δεν κουβαλάς το συγκεκριμένο βίτσιο από χόμπι, δεν κάθεσαι να σκεφτείς από πού εμπνεύστηκε η εκάστοτε εταιρία μαζικής παραγωγής για την κολεξιόν που σε ντύνει, απλώς χαίρεσαι που το έκανε.
Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότερες γυναίκες αδιαφορούν για τη μόδα; Κατηγορηματικά όχι, όπως θα υπέγραφε με το αίμα του κάθε άνδρας που αδυνατεί να συλλάβει την αναγκαιότητα ύπαρξης πέντε διαφορετικών λέξεων για τα φαρδιά γυναικεία παντελόνια τα οποία εν προκειμένω ο ίδιος θα μπορούσε να περιγράψει με μία, όχι και τόσο κόσμια.

DEPECHE MODE
Οι γυναίκες όμως είμαστε διαφορετική ιστορία. Και όχι καινούργια. Στη Μινωική Κρήτη, για παράδειγμα, οι άνδρες αρκούνταν σε ένα απλό ύφασμα γύρω από τη μέση τους ενώ οι γυναίκες πρέπει να έχασαν ένα μεγάλο κομμάτι της νεολιθικής περιόδου ράβοντας κοστούμια τύπου Μπρόντγουεϊ. Αιώνια πιο φιλάρεσκες, είτε από κάποια γενετική φάρσα που μας καθιστά πρόθυμες να χάσουμε πολύτιμες ώρες από τη ζωή μας χαζεύοντας σκουλαρίκια είτε λόγω της τάσης των άλλων να μη μας κρίνουν μόνο για τα ψυχικά μας χαρίσματα, ως φύλο δεν αντιμετωπίζουμε τα ρούχα σαν πρακτική αναγκαιότητα όπως, για παράδειγμα, ένα τάπερ. Για κάποιες η μόδα είναι έκφραση, για άλλες τέχνη, εμμονή, αναγκαίο κακό ή απλά μια βιομηχανία που στόχο έχει να μας παίρνει όσα μας αφήνει η εφορία. Δεν είμαι ειδική για να σερβίρω σε τρεις σελίδες ολόκληρη ανάλυση για ένα φαινόμενο το οποίο πάει πίσω μερικές χιλιάδες χρόνια, ειδικά σε ένα περιοδικό που δηλωμένα αγαπάει τη μόδα ως μία από τις μικρές χαρές της ζωής και όχι ως ένα ακόμα ιστορικό δείγμα της ανθρώπινης εξέλιξης. Αλλά το πώς αντιλαμβανόμαστε τη μόδα στην καθημερινότητά μας, αν και το κατανοώ, δεν παύει ποτέ να με εκπλήσσει.
Η παροδικότητα, για παράδειγμα, της μόδας θα μπορούσε να μας κάνει πιο συγκρατημένες πριν υιοθετήσουμε κάποιο εξεζητημένο κομμάτι της για το οποίο θα μετανιώνουμε όσο ζούμε (το facebook, υπόψη, κρατάει τις φωτογραφίες για πάντα, αντίο παλιό καλό κάψιμο ντοκουμέντων που μας απεικονίζουν με τόνους κακογουστιάς η οποία δεν σώζεται από οικιακό photoshop τύπου instagram). Δεν εξαιρώ τον εαυτό μου διότι όταν βλέπω παλιές φωτογραφίες μου, όπου χαμογελάω όλο αυτοπεποίθηση ντυμένη α) χεβιμεταλάς κλόουν, β) κλόουν ποπ σταρ, γ) κλόουν υπάλληλος της Τζάιαντ και πάει λέγοντας, το συμπέρασμα που βγάζω αρχικά είναι πως αυτή η ιστορία ότι μας ψεκάζουν βλακογόνα πρέπει να ξεκινάει πολύ πιο παλιά απ' όσο νομίζουμε. Αλλά το νεαρό της ηλικίας είναι υπεύθυνο για πολλά λάθη, για όποιον δεν ενηλικιώθηκε σε ενυδρείο τα στιλιστικά δεν είναι τα χειρότερα. Αδυνατώ όμως να καταλάβω ακριβώς τι συμβαίνει στο εσωτερικό του κεφαλιού μιας γνωστής μου μεγαλοκοπέλας, η οποία διακοσμεί το εξωτερικό του με ένα κοντό, ασύμμετρο χτένισμα με τεράστια κολλητή φράντζα που θα έκανε κάθε γάτα με υγιή ένστικτα να της ορμήξει στο σβέρκο παλεύοντας για το γεύμα της ημέρας. Τα περί ορέξεως είναι γνωστά, η πρωτοπορία όμως στη μόδα δεν είναι μονόδρομος όταν στέλνει την αισθητική περίπατο. Και η αισθητική, νυν και αεί και εις τους αιώνες των αιώνων, άσχετα με ό,τι νομίζουμε πως φαίνεται, υπακούει σε ορισμένους κανόνες που είναι φιλικοί στο μάτι. Ως εκ τούτου, ένα α λα γκαρσόν κούρεμα σε ένα κεφάλι με τρία στρέμματα μάγουλα δεν εκφράζει απαραίτητα την αισθητική της φέρουσας αλλά την επιθυμία της για το ποια θα ήθελε να είναι.

ΤA POYXA ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑΣ
Η μόδα, άλλωστε, σε μεγάλο βαθμό λειτουργεί ως δηλωτικό ταυτότητας και δεν χρειάζεται να ανατρέξουμε σε γραφικά παραδείγματα εφηβικής ανοησίας για να το καταλάβουμε, είναι σαφές και στην ενήλικη ζωή ότι η διανοούμενη φιλόλογος και η κοσμική σύζυγος θα προτιμούσαν να κυκλοφορήσουν τυλιγμένες με την κουρτίνα του μπάνιου παρά να φορέσει η μία τα ρούχα της άλλης. Η κωμωδία αφορά τις περιπτώσεις όπου τα ρούχα χρησιμοποιούνται ως μαγικός καθρέφτης για να μας κάνουν αυτό που δεν είμαστε. Δεδομένου ότι κοντεύω τα 40, αν φορέσω μια φόρμα που γράφει στα οπίσθια οτιδήποτε άλλο εκτός του αριθμού επικοινωνίας με κάποιο επαγγελματία ψυχικής υγείας ή την επιγραφή «κλοτσήστε εδώ», ομολογώ στο Σύμπαν ότι θα ήθελα να είμαι ή, ακόμα χειρότερα, νομίζω ότι είμαι 18 και, επιπλέον, έχω την απαίτηση από τους άλλους να συμμεριστούν την παράνοιά μου. Μια υπέρβαρη γυναίκα που φοράει αυτοκόλλητα μπλουζάκια δηλώνει εμμέσως ότι θα ήθελε να είναι, για να το θέσω κομψά, αλλιώς. Μια μισθοσυντήρητη υπάλληλος που ξοδεύει το εφάπαξ του πατέρα της για ένα ζευγάρι παπούτσια λέει σε όποιον ενδιαφέρεται να το προσέξει ότι κατά βάθος νομίζει ότι η Σταχτοπούτα ήταν βασισμένη σε πραγματική ιστορία, ιδανικά στη δική της. Μια λαϊκή τραγουδίστρια που δεν μπορεί να μιλήσει αγγλικά ούτε για να σώσει τη ζωή της και νομίζει ότι Sex Pistols είναι κάτι που πουλάνε τα sex shops, όταν φοράει ένα μπλουζάκι με την αγγλική σημαία θέλει να πει στο κοινό της ότι άμα χρειαστεί γίνεται και πολύ ροκ. Ναι, μόδα είναι μια μορφή τέχνης, εφαρμοσμένης, ζωντανής, σε διαρκή κίνηση και ως τέχνη είναι σε θέση να μας κάνει να ονειρευόμαστε αλλά όταν μας δημιουργεί παραισθήσεις κάποιος δεν κάνει τη δουλειά του σωστά. Και δεν είναι οι πωλήτριες.

ΜΑΖΟΧΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΛΟΥΣΤΡΙΝΙ
Όμως οι γυναίκες πολλές φορές θυσιάσαμε τη λογική στο βωμό της μόδας, δίνοντας δικαίωμα σε όποιον θέλει να πιστεύει ότι φιλαρέσκεια, ματαιοδοξία και ανοησία είναι πάνω-κάτω ένα και το αυτό. Από τα παραμορφωμένα πόδια των γυναικών της Κίνας κάποτε, όπου για πολύ καιρό ήταν φοβερό πλεονέκτημα να φοράς το ίδιο νούμερο παπούτσι με ένα παιδί 6 ετών, μέχρι τους κορσέδες που θα έκαναν ένα σημερινό ορθοπεδικό να φλερτάρει με την αποπληξία ή τα κρινολίνα που πρέπει να ήταν πολύ πρακτικά γι' αυτήν που τα φορούσε σε περίπτωση που θα έπρεπε, π.χ., να τρέξει για να μην την πατήσει μια άμαξα, η ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα με τις ακρότητες που μπορούμε να δεχτούμε ως παράγοντες κομψότητας. Και σήμερα συνεχίζουμε ακάθεκτες, όποιος διαφωνεί μπορεί να ρίξει μια ματιά στα τακούνια των τελευταίων ετών και θα καταλάβει. Κανείς δεν έχει αντίρρηση ότι τα designer πέδιλα και οι γόβες με την κόκκινη σόλα είναι αριστουργήματα τεχνικής και αισθητικής αλλά δημιουργήθηκαν περισσότερο για να δώσουν το ρυθμό της μόδας, όχι για να φοριούνται στην καθημερινότητα από γυναίκες που έχουν τη συνήθεια να περπατούν κατά τη διάρκεια της μέρας. Μπορεί τα δεκαπεντάποντα να κάνουν τα πόδια να φαίνονται μακρύτερα αλλά, δυστυχώς, το ανθρώπινο πέλμα δεν είναι φτιαγμένο για να πετάει, οπότε εκδικείται για την κακοποίηση ανταποδίδοντας με πόνο που σε κάνει να θέλεις να το κόψεις και να το ταΐσεις στα ψάρια. Ο παραλογισμός της υπόθεσης υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι πολλές από εκείνες που, μπερδεύοντας την τάση με εντολή, φορούν τα υπερ-τακούνια από το πρωί ορκίζονται ταυτόχρονα στο τάγμα του relaxed elegance, το οποίο προφανώς δεν ισχύει για το μετατάρσιό τους.

ΕΡΙΞΑ ΕΝΑΝ ΑΠΛΟ ΚΟΡΣΕ ΠΑΝΩ ΜΟΥ ΚΑΙ ΒΓΗΚΑ
Αλλά τα ρούχα μας δεν ήταν ποτέ μόνο χρηστικά, γιατί να γίνουν τώρα; Δεν θέλει πολλή προσπάθεια για να αντιληφθούμε ότι η μόδα και το στιλ που επιλέγει καθεμία δεν έχουν να κάνουν με στεγνά εμφανισιακά κριτήρια. Τις περισσότερες φορές που έχω τις μαύρες μου ντύνομαι και βάφομαι σαν να μην υπάρχει αύριο, για να μην έχω έναν επιπλέον λόγο να σιχτιρίζω όταν κοιτάζομαι στον καθρέφτη, ενώ τις υπόλοιπες μέρες κυκλοφορώ με φόρμες που έχουν δει μαζί μου την αλλαγή του αιώνα. Τα ρούχα δεν αντικαθιστούν την ψυχανάλυση αλλά είναι μια καλή ένδειξη για το πώς νιώθουμε με τον εαυτό μας.
Η σχέση μας με τη μόδα είναι πιο βαθιά από τις κολεξιόν της κάθε σεζόν. Το ότι την ερμηνεύουμε όπως μας βολεύει είναι κατά βάση θεμιτό -η ζωή θα ήταν πολύ βαρετή χωρίς αυτήν και η ομοιομορφία, ως γνωστόν, δεν ενέπνευσε ποτέ κανένα μεγάλο δημιουργό. Σε έναν ιδανικό κόσμο ο φανατισμός που δείχνουν μερικές από εμάς σε κάποιες loud τάσεις για να δηλώσουν, φαντάζομαι, διαφορετικότητα δεν θα πλήγωνε τα μάτια μας και καμιά 30άρα Αθηναία δεν θα ένιωθε την ανάγκη να κυκλοφορεί ντυμένη σαν τη φτηνή απομίμηση της Lady Gaga ή θα υπήρχε σχολή που θα δίδασκε ότι το vintage είναι στοιχείο της σύγχρονης εμφάνισης και όχι αποκριάτικη στολή για όλο το χρόνο. Η οικειότητα που νιώθουμε με τη μόδα είναι δεδομένη, ακόμα κι αν η πολλή οικειότητα δημιουργεί παρεξηγήσεις -πόσο μεγάλες φαίνεται και από τις πάμπολλες fashion bloggers που διαθέτουμε, οι οποίες αγαπούν για ευνόητους λόγους τα '50s που συγχωρούν τον ιθαγενή σωματότυπο και δεν έχουν απαραίτητα και την ανάλογη αίσθηση αλλά γράφουν με περισσότερη βεβαιότητα για το γούστο τους και από την Νταϊάν Βρίλαντ. Ναι, σε όποια ομάδα κι αν παίζουμε, φανατικές ή όχι, καλοί παίκτες ή παλτά, η μόδα είναι το δικό μας γήπεδο. Και ο λόγος που θα χρειαστούμε καινούργιο τζιν, που μοιάζει μ' εκείνο που είχαμε πρόπερσι αλλά με πιο ανοιχτό μπατζάκι, για να το αντικαταστήσουμε του χρόνου με ένα ίδιο αλλά με διαφορετικό μήκος και λίγο αργότερα με ένα παρόμοιο με αυτό που έχουμε τώρα αλλά όχι ακριβώς, θα παραμείνει στον αιώνα τον άπαντα η ανδρική εκδοχή του γρίφου του οφσάιντ.