Γιατί όλοι μιλάνε για τη Λένα Κιτσοπούλου

Γιατί όλοι μιλάνε για τη Λένα Κιτσοπούλου

Άλλοι θα σου πουν για τα βιιβλία της, άλλοι για το θέατρο. Και το κορίτσι-θαύμα Κιτσοπούλου έχει πολλές ιδέες ακόμα στο κεφάλι της.
16 Δεκεμβρίου 2011 Ελίζα Μπενβενίστε. Φωτογραφίες: Γιώργος Μαυρόπουλος

To πρώτο που σκέφτεσαι γνωρίζοντας τη Λένα Κιτσοπούλου είναι ότι η βαθιά φωνή της έρχεται σε αντίθεση με τη λεπτεπίλεπτη εμφάνισή της. Το δεύτερο είναι ότι όλα όσα πίστευες για εκείνη διαβάζοντας το ανεξάντλητο βιογραφικό της είναι κόντρα με το ποια είναι. Συγγραφέας θεατρικών έργων και βιβλίων, ηθοποιός δύσκολων παραστάσεων, σκηνοθέτις με ιδιαίτερη ματιά, δημιουργός χειροποίητων κοσμημάτων, θα δικαιούνταν να είναι υπεροπτική λόγω της πολυσχιδούς προσωπικότητάς της. Αντιθέτως είναι χαμηλών τόνων - κάτι που η ίδια βλέπει σαν μία άλλη, κρυφή μορφή ματαιοδοξίας. Φέτος, μεταξύ άλλων, έγραψε και ένα «κατά παραγγελία» μονόπρακτο για το Εθνικό Θέατρο για τη μετανάστευση με τον τίτλο Άουστρας ή η Αγριάδα. «Ο τίτλος, που λες, μου θύμισε λίγο το γερμανικό rauss αλλά και το ότι ο ξένος είναι σαν την αγριάδα, φυτρώνει παντού, έχει πολύ μεγάλη ρίζα και όσο και να την ξεριζώνεις αυτή ξαναφυτρώνει».

Έπεσα στο ίντερνετ πάνω σε ένα εθνικιστικό μπλογκ που αναδημοσίευσε μια συνέντευξή σου για το ρατσισμό και από κάτω τα σχόλια ήταν πολύ προσβλητικά. Σε επηρεάζουν αυτά; Τα ακραία πράγματα δεν τα βλέπω καν. Δεν με ενδιαφέρει κάποιος που απλώς με βρίζει. Με ενδιαφέρει κάποιος που περίπου καταλαβαίνει την πρόθεσή μου, οπότε θα έχει να σχολιάσει κάτι - θετικό ή αρνητικό.
Πώς είναι να γράφεις κατά παραγγελία;
Εμένα αυτό το πλαίσιο με βοηθάει, όπως και το deadline, επειδή είμαι λίγο αναβλητική. Μπορεί να χάνομαι με τις ώρες ή να κολλήσω σε κάτι και να περάσουν μέρες. Οπότε, όσο πλησιάζει ο καιρός που πρέπει να παραδώσω τη δουλειά κάτι γίνεται και ενεργοποιούμαι. Βέβαια έχει και μια ανελευθερία. Με δυσκόλεψε το θέμα του ξένου - μπορεί να μην το επέλεγα μόνη μου.
Όλοι μιλούν για τις σκοτεινές πλευρές των καλλιτεχνών. Φωτεινές έχουν;
Ε, ναι. Εννοείται. Όμως η σκοτεινή πλευρά σε βοηθάει πιο πολύ να δημιουργήσεις. Γι' αυτό και όλα τα καλλιτεχνικά δείγματα καταπιάνονται με τη μαυρίλα.
Κάτι χαρούμενο θα μπορούσες να γράψεις;
Εγώ νομίζω ότι γράφω χαρούμενα! Γελάω με αυτά που γράφω, δεν υποφέρω. Νομίζω ότι έχουν αυτοσαρκασμό. Μου το έχουν πει κι άλλοι άνθρωποι, π. χ. για τη Μαιρούλα ότι την είδαν και χάρηκαν.
Σκηνοθετείς και ένα έργο του Γρηγόρη Ξενόπουλου στο Θέατρο Τέχνης. Δεν είναι λίγο συντηρητικός για τα δεδομένα σου;
Ήθελα να ασχοληθώ με κάτι ελληνικό γιατί το νιώθω πιο κοντά μου. Δεν είμαι και τόσο έμπειρη για να κάνω και Σέξπιρ! Και επειδή είναι το Θέατρο Τέχνης και επειδή ο Κουν έπαιξε πολύ το ελληνικό θέατρο, έψαξα και είδα ότι ο Ξενόπουλος με συγκίνησε περισσότερο απ' όλους. Έχει μεν μια γλώσσα η οποία φαντάζει κάπως παλιακή, τελικά όμως έχει πολύ ωραίους χαρακτήρες, πολλή ζωντάνια και αν απομονώσεις την εποχή βλέπεις ότι άλλα είναι τα σημαντικά στα έργα του. Επίσης έχει και πολλή ανωμαλία ερωτική! Έχει ζουμί σε αυτά τα θέματα.
Ως ηθοποιός γνώρισες σκηνοθετικές προσεγγίσεις που μετά απέρριψες ως σκηνοθέτις;
Σίγουρα ναι. Όλες νομίζω! Έχω δουλέψει και με δυο - τρεις ανθρώπους που τους θαύμαζα και τους θαυμάζω. Απλώς εγώ κάνω το δικό μου. Ίσως επειδή κι εμείς ως ηθοποιοί έχουμε υποστεί διάφορες καταπιέσεις κατά καιρούς - «όχι, κάν' το έτσι. Όχι δεν είναι έτσι αυτός ο ρόλος…» Πιο μικρή σκεφτόμουν «και πού ξέρεις εσύ, ρε μαλάκα, πώς είναι; Την είδες; Τη γνώρισες;»
Στο χώρο σου πόσους ηθοποιούς παραδέχεσαι ως καλούς;
Νομίζω ότι είναι λίγοι. Γενικά είμαι με τους λίγους. Βέβαια είναι σχετικό τι σημαίνει «καλός». Μπορεί να είναι ένα απίστευτο ταλέντο και να κάνει βλακείες.
Είναι σημαντικός για σένα ο χαρακτήρας ενός μεγάλου ταλέντου;
Αυτή η δουλειά θέλει μια πολύ καλή ισορροπία ταπεινότητας και ψώνιου. Έχω δει ανθρώπους να κάνουν κακό στη δουλειά τους επειδή υπερεκτιμούν αυτό που κάνουν. Έχει πολλή σημασία το μέτρο σε ο, τι κάνουμε και αυτό είναι εξυπνάδα, όχι ταλέντο.
Μια κριτική για τις Νυχτερίδες (σημ. ένα από τα βιβλία της με διηγήματα) έλεγε ότι έχουν πολλή οργή. Είσαι οργισμένη; Πρέπει να είμαι λίγο για να βγαίνει. Δεν ξέρω αν λέγεται οργή. Νομίζω ότι οποιαδήποτε μορφή τέχνης έχει μια επείγουσα ανάγκη. Αυτό σημαίνει ότι κάτι βράζει μέσα σου. Μπορεί κάποιες στιγμές να είναι και οργή ή πόνος.
Ήσουν ιδιαίτερο παιδί;
Ήμουν ήσυχο παιδί, αν και έχω τολμήσει να πάω και προς το κακό, αλλά γενικά ήμουν συγκεντρωμένη. Είχα μια ισορροπία, δεν ήμουν αλλού γι' αλλού. Μου άρεσε να διαβάζω με τις ώρες.
Οι δικοί σου ανησύχησαν ποτέ;
Ε, ναι, εκεί κάπου στην εφηβεία πέρασα λίγο ζόρικα, με ψιλοεπανάσταση. Βαρούσα πόρτες και έφευγα, έλεγα ότι δεν θα ξαναγυρίσω. Βέβαια έχει μια υγεία να το περάσεις όλο αυτό, αρκεί να μην καταστραφείς. Να μη γίνεις, ας πούμε, πρεζόνι.
Υπάρχει κάποιο στοιχείο του χαρακτήρα σου που έχεις κρατήσει από τότε;
Νομίζω ότι όλα είναι ίδια. Όχι στον τρόπο που τα χειρίζομαι αλλά στο βάθος, εκεί που πάντα αναγνωρίζω τον εαυτό μου όπως τον βλέπω σε μια φωτογραφία που είμαι στο Δημοτικό. Τα πολύ βασικά μου πράγματα και αισθήματα και ο τρόπος αντίδρασής μου είναι τελικά έτσι όπως ήταν πάντα.
Έχεις έστω και λίγη ματαιοδοξία σε κάτι;
Σίγουρα έχω. Ουουου… σε όλα. Ακόμα και αυτό, που εσύ δεν πιστεύεις ότι είμαι ματαιόδοξη, με χαροποιεί μέσα μου. Αλλά δεν ζω με αυτό. Κάποιες στιγμές πιάνω τον εαυτό μου να καίγεται να δω το όνομά μου σε μια εφημερίδα αλλά μπορεί την επόμενη μέρα να μη με ενδιαφέρει καθόλου.
Έτσι αντιμετωπίζεις και τις κριτικές;
Ναι. Όσο περνάει ο καιρός δεν θέλω να δίνω σημασία. Πιστεύω ότι έχω δικαίωμα να κάνω ο, τι γουστάρω και να κριθώ γι' αυτό. Ανήκω και σε μια γενιά με αρκετή καταπίεση, συγκρίνοντας, π. χ., με τη Γερμανία όπου έχω ζήσει. Στη σχολή έδιναν πολλή ελευθερία στους σπουδαστές, μετρούσαν τη γνώμη τους. Εδώ είχαμε πάντα μια νοοτροπία δουλικότητας. Εντάξει, και να κάνω μια χάλια παράσταση τι έγινε; Ας μην έρθει κανένας.
Η σχέση σου με το χρήμα ποια είναι;
Δεν τη θέλω αυτήν τη σχέση καθόλου. Μιλάω με δυσκολία για την αμοιβή μου. Βέβαια δεν πάω για τα πολλά. Και τώρα με αυτή την κατάσταση συμβιβάζομαι. Θεωρώ ότι μπορούμε να ζήσουμε και με λίγα. Μπορώ και με ελάχιστα. Δεν με τρομάζει το να ζήσω σε μια καλύβα, σε ένα χωριό, να μου πάρουν το αμάξι και το σπίτι. Δεν παθαίνω κανένα πανικό. Δεν με νοιάζει.
Είσαι και στις ερωτικές σχέσεις σου έτσι;
Προσαρμόζεσαι εσύ στον άλλο; Αυτό είναι τώρα μεγάλο κεφάλαιο. Προσαρμόζομαι όσο μου αρέσει. Έχουν περάσει και εκατό χρόνια απ' όταν έκανα σχέση. Έχω ξεχάσει πώς είναι πια!