H Αφρική της Σκάρλετ

H Αφρική της Σκάρλετ

H Σκάρλετ Τζοχάνσον, πρέσβειρα της ανθρωπιστικής οργάνωσης Oxfam, ταξιδεύει στην πληγείσα από την ξηρασία Κένυα και γράφει στο marie claire για την εμπειρία που άλλαξε τη ζωή της.
13 Ιανουαρίου 2012 Επιμέλεια Λουκία Λυκίδη
Στέκομαι ψηλά, πάνω σε μια δεξαμενή νερού, και κάτω βλέπω μια ξερή και άγονη πεδιάδα με δεκάδες χιλιάδες τέντες που φτάνουν μέχρι εκεί που μπορεί να δει το μάτι μου. Βρίσκομαι στο Ντάαμπ, στη Βόρεια Κένυα, στo μεγαλύτερo καταυλισμό προσφύγων του κόσμου που αυτήν τη στιγμή φιλοξενεί πάνω από 450 χιλιάδες άτομα. Είμαι εδώ, το βλέπω με τα ίδια μου τα μάτια, αλλά και πάλι είναι αδύνατο να συνειδητοποιήσω το μέγεθος. Ανάμεσα στις σκηνές άνθρωποι κουβαλούν νερό ή πηγαίνουν από σκηνή σε σκηνή αναζητώντας κάποιο συγγενή ή συγχωριανό τους. Κατεβαίνω στον καταυλισμό. Με όποιον και να συζητήσω μου λέει πόσο πολύ θέλει να δουλέψει. Αλλά για τους ανθρώπους αυτούς δεν υπάρχει τίποτα να κάνουν. Ούτε να πουλήσουν ούτε να φυτέψουν. Εδώ είναι σαν κολαστήριο. Ξεχασμένοι περιμένουν μια βροχή και μια αλλαγή στο πολιτικό κλίμα.

Το Ντάαμπ βρίσκεται στα σύνορα της Κένυας με τη Σομαλία, σε μια περιοχή που ζει τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 60 χρόνων. Το τοπίο είναι έρημο. Ό, τι χρειάζονται οι άνθρωποι εδώ πρέπει να μεταφερθεί αεροπορικώς. Το νερό να αντληθεί από πολύ βαθιά. Πουθενά δεν μπορείς να προστατευτείς από τον ήλιο. Μέσα στις σκηνές έχει περισσότερη ζέστη απ' ο, τι έξω. Γνώρισα μια γυναίκα. Ήρθε εδώ με τον άρρωστο άνδρα της και τα τρία παιδιά της. Ένα βράδυ κάποιοι μπήκαν στη σκηνή τους και τη βίασαν. Ο άνδρας της καιγόταν στον πυρετό και δεν μπόρεσε να την προστατεύσει. Χωρίς πόρτες, χωρίς φως και χωρίς αστυνομία ο καταυλισμός δεν είναι ασφαλές μέρος για κανένα. Μια άλλη γυναίκα που γνώρισα, μητέρα πέντε παιδιών, ήρθε εδώ αφήνοντας πίσω το ανάπηρο παιδί της ώστε να μπορέσει να πάρει μαζί της το εφτά μηνών μωρό της. Μου διηγήθηκε την ιστορία της μουδιασμένη, χωρίς συναίσθημα. Δεν ήξερε τι είχε απογίνει το παιδί της.

Η πλειονότητα στον καταυλισμό είναι γυναίκες. Οι άνδρες τους είτε έχουν πεθάνει στις εμφύλιες διαμάχες είτε μένουν πίσω στα χωριά για να δουν τι θα κάνουν με τα ετοιμοθάνατα ζώα και τα νοικοκυριά τους. Όσοι έρχονται εδώ έχουν περπατήσει τουλάχιστον 15 ημέρες, είναι αφυδατωμένοι, εξοντωμένοι, καλυμμένοι με σκόνη και βρομιά. Οι περισσότεροι δίνουν το νερό και την τροφή στα παιδιά τους και όταν τελικά φτάνουν σχεδόν δεν μπορούν να περπατήσουν. Το εντυπωσιακό είναι πως αυτοί οι εξαθλιωμένοι άνθρωποι, παρά τη φτώχεια και τα πολλά παιδιά τους, παίρνουν υπό την προστασία τους τα ορφανά. Είναι μια πράξη απίστευτης ανθρωπιάς αφού πρέπει να μοιράσουν το λιγοστό φαγητό τους σε περισσότερα στόματα.

Τη νύχτα που πέρασα στον καταυλισμό της Oxfam ένιωσα απίστευτα τυχερή. Όταν βλέπεις ανθρώπους να ζουν σε αυτές τις συνθήκες, νιώθεις ευγνωμοσύνη που έχεις εμφιαλωμένο νερό, φαγητό, καζανάκι στην τουαλέτα και ντους με τρεχούμενο νερό. Την επόμενη μέρα πετάξαμε μέχρι την Τουρκάνα, μια περιοχή που επίσης έχει πληγεί από την ξηρασία και στην οποία υπάρχουν χωριά, κοινότητες και οικισμοί. Εδώ κι εκεί βλέπεις κάποιες γίδες ή καμήλες. Η φτώχεια και η ανυδρία είναι το κυρίαρχο στοιχείο. Η Oxfam τους δίνει σπόρους, εργαλεία και τους μαθαίνει πώς να καλλιεργούν για να εξασφαλίζουν την τροφή τους. Οι άνθρωποι εδώ έχουν φτιάξει υπέροχους λαχανόκηπους με σπανάκι και αρακά δουλεύοντας εφτά μέρες την εβδομάδα και κουβαλώντας κουβάδες με νερό μέσα από τα ξεραμένα ποτάμια ψηλά στους κήπους τους. Ταυτόχρονα η οργάνωση, σε συνεργασία με το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Σίτισης (σ. σ. παρακλάδι του ΟΗΕ), επιδοτεί κάθε οικογένεια με 60 δολάρια κάθε εξάμηνο με στόχο τα χρήματα αυτά να κινηθούν μέσα στην τοπική οικονομία. Αντί να τους δίνει τροφή, τους δίνει τη δυνατότητα να την αγοράσουν προκειμένου να δημιουργούν ζήτηση για τους ντόπιους ψαράδες, αγρότες και μικρέμπορους, ώστε με τις πρώτες βροχές η κοινότητα να μπορέσει να ανακάμψει πιο γρήγορα.

Από τότε που ήμαστε παιδιά βλέπαμε διαφημιστικά που έλεγαν «Ένα δολάριο την ημέρα κάνει τη διαφορά» αλλά εδώ μιλάμε για μια κρίση που θα επηρεάσει 13 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ανατολική Αφρική και που όμοιά της δεν έχουμε ξαναδεί. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οι δωρεές - αν και είναι σημαντικές γιατί προσφέρουν άμεση ανακούφιση - αλλά και το πώς οι άνθρωποι θα πιέσουν τις κυβερνήσεις τους να αναλάβουν δράση. Στον κόσμο υπάρχει αρκετή τροφή για όλους. Μήνες πριν ξέραμε πως θα έρθει αυτή η ξηρασία αλλά κανείς δεν έκανε τίποτα για να προλάβει να περιορίσει τη σοβαρότητα των συνεπειών της.

Αυτό το ταξίδι θα μείνει στη μνήμη μου για καιρό. Όταν γνωρίζεις ανθρώπους σε τέτοιες ακραίες συνθήκες, που σου διηγούνται τις ιστορίες τους, έρχεται μια στιγμή που σκέφτεσαι «θα μπορούσα να ήμουν εγώ στη θέση τους». Είναι θέμα καθαρής τύχης ότι κάποιοι από εμάς γεννηθήκαμε σε κοινωνίες που έχουν ζεστό νερό, δικαιώματα, ειρήνη, τροφή για τα παιδιά μας. Αλλά πολύ εύκολα εκεί στο Ντάαμπ θα μπορούσε να είναι κάποιος από εμάς.
oxfam. org/en/emergencies/east - africa - food - crisis#donate