Εκείνες που γλίτωσαν το trafficking

Εκείνες που γλίτωσαν το trafficking

Η Τάνια, η Μαργαρίτα, η Αλίσια, η Σόμαλι και η Μαγκνταλένα τα κατάφεραν. Οι αισιόδοξες ιστορίες τους τονίζουν τη φρικτή πραγματικότητα του trafficking.
08 Μαρτίου 2012 Λουκία Λυκίδη. Φωτό: Hazel Thompson

Μια εντυπωσιακή ξανθιά βγαίνει από το ασανσέρ του 13ου ορόφου στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Από εκεί η θέα της Αθήνας είναι μαγευτική. Νεαροί άνδρες και γυναίκες διασχίζουν φουριόζοι τους διαδρόμους προσπερνώντας τη γυναίκα χωρίς να την προσέχουν. Βρισκόμαστε στα γραφεία της Διεύθυνσης Antitrafficking και η 20χρονη Τάνια από τη Ρωσία δεν έρχεται πρώτη φορά εδώ. Έχουν περάσει πέντε χρόνια από τότε που αστυνομικοί κατάφεραν να τη σώσουν από τα χέρια των εκμεταλλευτών της. Σήμερα δουλεύει σερβιτόρα, νοικιάζει μια μικρή γκαρσονιέρα στο κέντρο της Αθήνας και σπουδάζει στο πανεπιστήμιο.

Η Τάνια είναι μόνο μία από τις δεκάδες κοπέλες θύματα trafficking στη χώρα μας. Όσες κατάφεραν να ξεφύγουν από τα παράνομα δίκτυα κατά καιρούς έχουν φιλοξενηθεί στους τρεις ξενώνες του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης που λειτουργούν από το καλοκαίρι του 2004. Δεκαοχτώ κοπέλες πέρασαν το 2010 από εκεί όπου τους παρασχέθηκαν στέγη, τροφή, ρούχα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αλλά και ψυχολογική υποστήριξη. Οι περισσότερες είναι από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Ρωσία, τη Νιγηρία και την Αλβανία και στην πλειονότητά τους μεταξύ 18-25 χρόνων. «Σε κάποιες περιπτώσεις τα κορίτσια είναι κάτω των 18 αλλά ευτυχώς είναι λιγοστές», μου εξηγεί η κοινωνική λειτουργός του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μαργαρίτα Μπαρμακέλλη. «Οι κοπέλες φτάνουν στους ξενώνες φοβισμένες και σε κατάσταση μετατραυματικού στρες. Πολλές δεν μπορούν να κοιμηθούν ή να φάνε και χρειάζεται να πάρουν φάρμακα για να συνέλθουν. Οι περισσότερες είναι μητέρες και ανησυχούν για τα παιδιά και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας που έχουν αφήσει πίσω. Επειδή παγιδεύτηκαν από κάποιο στενό φίλο ή φίλη που τις εξαπάτησε, έχουν μεγάλη δυσκολία να εμπιστευτούν οποιονδήποτε», μου λέει η κ. Μαργαρίτα Μπαρμακέλλη. «Όσες από αυτές θέλουν να επαναπατριστούν μένουν στον ξενώνα μέχρι να τακτοποιηθούν τα χαρτιά τους για να φύγουν. Αν θέλουν να μείνουν, το Κέντρο κάνει όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να αποκτήσουν άδεια παραμονής και εργασίας και να μπορέσουν να βρουν δουλειά και δική τους στέγη». Μου διηγείται την περίπτωση δύο γυναικών από τη Ρωσία, 23 και 25 χρόνων, που κατάφεραν να βρουν δουλειά σε ένα ξενοδοχείο στην Κρήτη.

IΣΤΟΡΙΕΣ ΔΥΝΑΜΗΣ
Από το 2002 θύματα trafficking φιλοξενούνταν και στον ξενώνα Στοργή που συντηρούσε η Εκκλησία. Εκεί βρέθηκε η Μαργαρίτα, ένα 13χρονο κορίτσι από την Αλβανία, που εγκαταλείφθηκε από τη μητέρα και τον πατριό της σε ένα ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας. Όταν η μονάδα Antitrafficking την εντόπισε είχε κακοποιηθεί, είχε οδηγηθεί με τη βία στην πορνεία, ήταν έγκυος και δεν είχε χαρτιά. Το 2010, όταν ο ξενώνας έκλεισε, μια Αφγανή μετανάστρια που δούλευε εκεί πήρε τη Μαργαρίτα υπό την προστασία της και τη βοήθησε να ξεκινήσει και να τελειώσει το σχολείο. Στη Στοργή βρέθηκε και η 16χρονη Αλίσια από την Αφρική. Ήρθε στην Ελλάδα συνοδευόμενη από ένα φίλο των γονιών της για να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Τελικά εκείνος την πούλησε για 45.000 ευρώ και η Αλίσια βρέθηκε χωρίς χαρτιά, κλειδωμένη στο διαμέρισμα μιας άλλης Αφρικανής. Από εκεί κατάφερε να δραπετεύσει και να φτάσει στο κοντινότερο αστυνομικό τμήμα. Στον ξενώνα έμεινε για ένα χρόνο. Εκεί έμαθε ελληνικά, πήρε πράσινη κάρτα και βρήκε δουλειά.

Οι κοινωνικοί λειτουργοί στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης αλλά και οι αστυνομικοί της Διεύθυνσης Antitrafficking έχουν να διηγηθούν πολλές τέτοιες αισιόδοξες ιστορίες. Από το 2006 που λειτουργεί η Διεύθυνση με επικεφαλής τον Γιώργο Βανικιώτη έχει σημειώσει πολλές επιτυχίες. Μεγαλύτερη ήταν αυτή το Δεκέμβριο του 2010 σε συνεργασία με τις ρωσικές Αρχές. Τότε, σε μια από κοινού επιχείρηση, κατάφεραν να εξαρθρώσουν ένα μεγάλο δίκτυο με έδρα τη Σιβηρία που εμπορευόταν γυναίκες. Αποτέλεσμα ήταν να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των γυναικών που φτάνουν στην Ελλάδα από εκεί. «Γρήγορα καταλάβαμε πως όσες γυναίκες και να σώζαμε, θα τις αντικαθιστούσαν με άλλες. Έτσι βάλαμε στόχο να διαλύσουμε τα δίκτυα. Σύντομα καταφέραμε να κάνουμε την εμπορία ανθρώπων ένα αδίκημα για το οποίο δεν άξιζε το ρίσκο», μου εξηγεί ο κ. Βανικιώτης στη συνάντησή μας στο γραφείο του.

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ
Τον περασμένο Ιούλιο 107.000 υπογραφές συγκεντρώθηκαν και επιδόθηκαν στην ελληνική Βουλή στο πλαίσιο της διεθνούς καμπάνιας Stop Sex Trafficking of Children & Young People που ξεκίνησε από το 2009 η εταιρία The Body Shop. Το Σεπτέμβριο οι υπογραφές απ' όλο τον κόσμο -7.000.000 συνολικά- επιδόθηκαν στον ΟΗΕ. O επικεφαλής της καμπάνιας Κρίστοφερ Ντέιβις έχει ταξιδέψει από τη Νότια Αφρική μέχρι τη Σουηδία και από τη Δανία μέχρι την Ελλάδα για να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο για το θέμα. Εκείνο το πρωινό του Ιουλίου στη συνέντευξη Τύπου που έγινε στην Αθήνα ο Κρίστοφερ Ντέιβις ήταν ευδιάθετος και γελαστός. Ένας άνθρωπος της δράσης. Στον προτζέκτορα, μετά τη φωτογραφία ενός κοριτσιού θύματος trafficking στο Κέιπ Τάουν, μας έδειξε αυτή των παιδιών του. «Γιατί τα παιδιά θύματα -αν και ζουν σε συνθήκες φτώχειας και εγκατάλειψης- είναι παιδιά όπως τα δικά σου και τα δικά μου», μου λέει.

Ο Κρίστοφερ Ντέιβις έχει ταξιδέψει πολύ και έχει να μου διηγηθεί πολλές ιστορίες δυστυχίας με καλό όμως τέλος. Όπως αυτή δύο κοριτσιών που είχε μαζί του στην πορεία της The Body Shop στο Λονδίνο τα οποία διασώθηκαν. «Μετά την πορεία μου είπαν πως μιλώντας για πρώτη φορά δημόσια ένιωσαν να δυναμώνουν και να δίνουν τη φωνή τους σε όλες εκείνες τις γυναίκες που δεν θα μιλήσουν ποτέ». Θυμάται και άλλες δύο. «Ήταν μετά την πορεία στη Δανία. Υπήρξαν και αυτές θύματα αλλά κατάφεραν να πάρουν τη ζωή τους πίσω. "Είναι ωραίο να υπάρχουν άνθρωποι που νοιάζονται", μου είπαν. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτήν τη φράση». Τέτοιες ιστορίες είναι το μόνο που χρειάζεται ο Κρίστοφερ Ντέιβις για να συνεχίζει: «Υπάρχουν οργανώσεις που αγοράζουν σκλάβους για να τους απελευθερώσουν ή κάνουν επικίνδυνες διασώσεις. Με το πρώτο απλώς συμβάλλεις σε αυτή την οικονομία. Με το δεύτερο έχεις μόνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Αν και δεν είναι πολύ κινηματογραφικό, η The Body Shop ασχολείται με τη νομοθεσία, την ενημέρωση του κοινού και με το τι πρέπει να γίνει», μου λέει.

Η χαμένη αθωότητα
Έτσι ο Κρίστοφερ Ντέιβις ήρθε σε επαφή με τη Σομάλι Μαμ, τη γυναίκα που έχει σώσει εκατοντάδες κορίτσια από τα χέρια δικτύων trafficking που δρουν στην Καμπότζη. Η Σομάλι διηγείται τη φρικτή και απίστευτη ιστορία της στο βιβλίο της Τhe Road of Lost Innocence που κυκλοφόρησε το 2008 και έχει ήδη κερδίσει αρκετή δημοσιότητα. Εγκαταλείφθηκε από τους γονείς της και βιάστηκε όταν ήταν 12. Δύο χρόνια αργότερα πουλήθηκε και εξαναγκάστηκε να παντρευτεί έναν άνδρα ο οποίος τη χτυπούσε και τη βίαζε. Με τη βοήθεια μιας Γαλλίδας εθελόντριας κατάφερε να φυγαδευτεί από την Καμπότζη και αφού εργάστηκε ως νοσοκόμα στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, το 2007 ίδρυσε την οργάνωση Somaly Mam Foundation η οποία βοηθάει τα θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης αλλά και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται κατά του trafficking.

Το πρόβλημα του trafficking συχνά αφορά ηλικίες που σε κάνουν να ανατριχιάζεις. Όχι μόνο στην Καμπότζη αλλά και στην προηγμένη Σουηδία. Εκεί βρέθηκε η βραβευμένη ερευνήτρια δημοσιογράφος Χέιζελ Τόμσον για να κάνει ρεπορτάζ με αφορμή την καμπάνια της The Body Shop. Η Χέιζελ διηγείται τη συγκλονιστική ιστορία της Μαγκνταλένα την οποία η ναρκομανής μητέρα της εκδίδει από την ηλικία των 3 ετών. Η Μαγκνταλένα μεγαλώνοντας εθίζεται σε ουσίες και παγιδεύεται σε σχέσεις με άνδρες που γίνονται προαγωγοί της. Σήμερα η Μαγκνταλένα είναι καθαρή, αισιόδοξη και μητέρα. Η Χέιζελ μου μιλάει και για την 77χρονη Ελίς. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια φροντίζει τα κορίτσια που κάνουν πεζοδρόμιο στους δρόμους της Στοκχόλμης, τους προσφέρει καφέ, σάντουιτς αλλά και μια ζεστή αγκαλιά. Υπήρξε και αυτή πόρνη και θύμα σεξουαλικής κακοποίησης από τα 5 της. Την προηγούμενη νύχτα, στη νυχτερινή «περιπολία» της έσωσε δύο κορίτσια που εκδίδονταν με τη βία μέσα σε ένα βαν στην άκρη του δρόμου.

Ο αριθμός των ανθρώπων που διακινούνται προς τη Σουηδία -2.000 το χρόνο- αλλά και η ζήτηση υλικού παιδικής πορνογραφίας στο ίντερνετ -50.000 προσπάθειες την ημέρα- σοκάρουν. «Στην Ελλάδα δεν έχουμε παιδιά θύματα sex trafficking. Είναι οι κοινωνικές συνθήκες τέτοιες που δεν το επιτρέπουν», λέει ο κ. Βανικιώτης. «Από την άλλη υπήρξαν περιστατικά που νεαρές κρατούνταν δέσμιες και κακοποιούνταν σε διαμερίσματα πολυκατοικιών με τους ενοίκους να υποψιάζονται τι συμβαίνει αλλά να μην καλούν την αστυνομία», συνεχίζει. Φεύγοντας η σκέψη πως αυτήν τη στιγμή εδώ δίπλα μια γυναίκα αβοήθητη μπορεί να υποφέρει με παιδεύει. Προσπαθώ να σκέφτομαι μονάχα την όμορφη Τάνια. Τώρα πρέπει να τελειώνει το μάθημά της και να τρέχει να προλάβει το μετρό για τη δουλειά.