Οι περισσότεροι από εμάς δεν σκεφτόμαστε τα παιχνίδια που αγαπούσαμε ως παιδιά ως κάτι πολιτικό. Ήταν απλά εκεί, σκορπισμένα στο σαλόνι, στοιβαγμένα στα ράφια ή καταλαμβάνοντας το τραπέζι της κουζίνας. Παρ’ όλα αυτά, οι παιδοψυχολόγοι συχνά μας θυμίζουν ότι το παιχνίδι δεν είναι ανούσιο. Διαμορφώνει τον τρόπο που αναπτύσσεται ο εγκέφαλος, επηρεάζει την κοινωνική μάθηση και μας βοηθά να καταλάβουμε τον κόσμο γύρω μας.
Αυτό σημαίνει ότι τα παιχνίδια είναι ισχυρά μέσα για να επηρεάσουν τις πεποιθήσεις, τις αξίες και τις συμπεριφορές μας ακόμα και πριν μάθουμε να περπατάμε. Κάποια ήταν αθώα, άλλα όμως είχαν έναν πιο δόλιο στόχο. Είτε προωθούσαν τον καπιταλισμό, τη στρατιωτική νοοτροπία ή παραδοσιακούς ρόλους φύλου, αυτά τα παιχνίδια που θυμόμαστε από την παιδική μας ηλικία έκαναν στην ουσία προπαγάνδα. Ας δούμε μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά:
Monopoly
Το παιχνίδι Monopoly δημιουργήθηκε αρχικά για να σατιρίσει τον καπιταλισμό και όχι για να τον γιορτάσει. Η Elizabeth Magie δημιούργησε το 1904 το The Landlord’s Game για να δείξει πώς η απληστία και η κατάκτηση γης καταστρέφουν τις κοινότητες. Αργότερα, ένας άντρας ονόματι Charles Darrow έκλεψε την ιδέα της, την άλλαξε και την πούλησε ως Monopoly, παρουσιάζοντας την ως ύμνο στον καπιταλισμό. Σήμερα έχει πουλήσει πάνω από 275 εκατομμύρια αντίτυπα και διδάσκει στα παιδιά ότι το χρήμα είναι ο υπέρτατος στόχος και η νίκη απαιτεί κάποιον να χάσει.
Πλαστικά στρατιωτάκια
Τα πλαστικά στρατιωτάκια έκαναν την εμφάνισή τους για να κάνουν τον πόλεμο να φαίνεται σαν παιχνίδι. Από μικρή ηλικία τα αγόρια συνήθιζαν να τα βάζουν σε μάχες, χωρίς να σκέφτονται τις πραγματικές συνέπειες του πολέμου. Μέσα από παιχνίδι και φαντασία τα παιδιά εξοικειώνονταν με στρατιωτικές εικόνες, ενώ οι φιγούρες παρέμεναν δημοφιλείς για δεκαετίες και εμφανίζονταν σε ταινίες και βιντεοπαιχνίδια, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την ιδέα ότι ο πόλεμος μπορεί να είναι διασκέδαση.
Barbie
Πριν από τη δεκαετία του 1950 όλες οι κούκλες ήταν μωρά για να μαθαίνουν τα κορίτσια πώς να φροντίζουν παιδιά. Η Barbie άλλαξε αυτό το πρότυπο προσφέροντας μια ενήλικη κούκλα που έδειχνε πώς πρέπει να φαίνεται, να ντύνεται, να εργάζεται και να καταναλώνει μια γυναίκα. Τα πρώτα χρόνια ήταν λευκή, λεπτή και με ανατομικά αδύνατο σώμα, και οι δουλειές της όπως αεροσυνοδός, χορεύτρια ή μοντέλο, προωθούσαν στερεότυπα για το φύλο. Παρά τη σημερινή ποικιλία και τις πιο σύγχρονες κούκλες, η Barbie έμαθε σε γενιές κοριτσιών ότι η θηλυκότητα είναι κάτι που αγοράζουμε, φροντίζουμε και τελειοποιούμε.
G.I. Joe
Οι πρώτες φιγούρες G.I. Joe κυκλοφόρησαν το 1964 και ήταν στρατιωτικοί χαρακτήρες που σύστηναν στα παιδιά τα σώματα των Ενόπλων Δυνάμεων. Με τις σειρές κινουμένων σχεδίων, ταινίες και βιντεοπαιχνίδια, πολλοί νέοι άντρες επηρεάστηκαν για να στρατευτούν. Παράλληλα, η εταιρεία πρόσεξε να τα προωθεί ως action figures για να ξεφύγει από τον χαρακτηρισμό «κούκλα» και να τα κάνει πιο ελκυστικά για αγόρια.
Nerf
Τα Nerf μπήκαν στο παιχνίδι ως ασφαλή, μαλακά όπλα για μέσα στο σπίτι. Παρά το ότι δεν τραυματίζουν φυσικά, η ψυχολογική επίδραση παραμένει. Το να βλέπουμε όπλα, ακόμα και πλαστικά, συνδέεται με αυξημένες επιθετικές σκέψεις και συμπεριφορές.
