Η αγάπη του Ewan Waddell και της Liubov Dyvak γεννήθηκε στο Βερολίνο, κάτω από αντίξοες συνθήκες: ο Βρετανός σκηνοθέτης γνώρισε την Ουκρανή που εξελίχθηκε σε συνεργάτιδα και σύντροφό του στη διάρκεια συνεντεύξεων που διεξήγαγε με εκτοπισμένους από τον πόλεμο.
Ο πρώτος καρπός της σχέσης τους, προτού γίνουν γονείς, υπήρξε το πολύ προσωπικό ντοκιμαντέρ «The longer you bleed», όπου Ουκρανοί περιγράφουν την τραυματική παραδοξότητα του να βλέπουν την πατρίδα τους να καίγεται, σε πραγματικό χρόνο, μέσα από pixels στο Instagram. Καθώς οι χαρακτήρες απομακρύνονται συναισθηματικά από τη φρίκη του πολέμου, το χιούμορ του παραλόγου αναδύεται ως μηχανισμός επιβίωσης — ένας φακός τον οποίο υιοθετεί το φιλμ για να ασκήσει κριτική στη μεταβιομηχανική κοινωνία ως τόπο επεξεργασίας του τραύματος. Ο Ewan το σκηνοθέτησε, η Liubov συμμετείχε στην παραγωγή και ήταν ένα από τα πρόσωπα που μίλησαν στον φακό.
Μετά την προβολή του στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου Beyond Borders 2025, το «The longer you bleed» τιμήθηκε με το βραβείο της διεθνούς ομοσπονδίας κριτικών FIPRESCI, εξασφαλίζοντας μια θέση και στο τριήμερο προβολών και εργαστηρίων του φεστιβάλ που έρχεται σε λίγες μέρες στην Αθήνα (27-29/03/26). Με αυτή την αφορμή, οι δημιουργοί μάς μίλησαν για την εμπειρία ενός πολέμου που διανύει πλέον τον πέμπτο χρόνο του, για την κρίση ψυχικής υγείας που έχει πυροδοτήσει στην Ουκρανία και για τους προβληματισμούς τους, ως καλλιτέχνες αλλά και ως νέοι γονείς, σε έναν κόσμο που φλέγεται.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτής της ταινίας;
Ewan Waddell: «Με τη Liubov γνωριστήκαμε μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία, αφού εκείνη είχε δραπετεύσει στο Βερολίνο. Τότε βρέθηκα, ξαφνικά, μέσα σε μια κοινότητα Ουκρανών, όπου παρατήρησα την παράδοξη εμπειρία του να είσαι εκτοπισμένος στον σύγχρονο κόσμο και τον ρόλο που παίζουν σε αυτήν οι εικόνες, οι αλγόριθμοι και τα social media. Καθώς καμία ταινία δεν είχε εξερευνήσει μέχρι τότε το θέμα, αρχίσαμε να συγκεντρώνουμε συνεντεύξεις, που με έναν οργανικό τρόπο εξελίχθηκαν σε πειραματικό ντοκιμαντέρ».
«Με τη Liubov γνωριστήκαμε μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία, όταν εκείνη είχε δραπετεύσει στο Βερολίνο. Τότε βρέθηκα, ξαφνικά, μέσα σε μια κοινότητα Ουκρανών, όπου παρατήρησα την παράδοξη εμπειρία του να είσαι εκτοπισμένος στον σύγχρονο κόσμο και τον ρόλο που παίζουν σε αυτήν οι εικόνες, οι αλγόριθμοι και τα social media», Ewan Waddell
Ποια ήταν η διαδικασία επιλογής των προσώπων που μίλησαν στο ντοκιμαντέρ;
Liubov Dyvak: «Τους περισσότερους τους γνώριζα από πριν – ήταν φίλοι μου ή φίλοι φίλων. Αυτό υπήρξε ιδιαίτερα βοηθητικό, γιατί είχαμε ήδη χτίσει μια σχέση μαζί τους και ένιωσαν άνετα μπροστά στην κάμερα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο όλοι όσοι μιλάμε στο ντοκιμαντέρ ανήκουμε στην ίδια γενιά».
Liubov, από τη στιγμή που έφυγες από την πατρίδα σου και άρχισες να παρακολουθείς τον πόλεμο από μακριά, από ποια συναισθηματική διαδικασία πέρασες;
«Ένα πρωί ξυπνάς, κυριολεκτικά, και έχει αρχίσει πόλεμος. Ήταν σοκαριστικό. Η πρώτη φορά που η ζωή μου άλλαξε τόσο ριζικά μέσα σε μια μέρα. Ένιωθα τρομαγμένη και μπερδεμένη. Στο μεταξύ, όμως, δεν ένιωθα τόσο θλίψη όσο θυμό και αποφασιστικότητα να κάνω κάποια πράγματα, όπως το να απομακρύνω τη μητέρα μου από το Κίεβο στην ύπαιθρο.
»Όταν ήρθα στο Βερολίνο, συνειδητοποίησα ότι ένιωθα περίεργα, χωρισμένη στα δυο, με το σώμα μου στο Βερολίνο, να παρακολουθώ τους ανθρώπους εδώ να συνεχίζουν ήρεμα τη ζωή τους, και την ψυχή μου πίσω στην πατρίδα».
«Όταν ήρθα στο Βερολίνο, συνειδητοποίησα ότι ένιωθα περίεργα, χωρισμένη στα δυο, με το σώμα μου στο Βερολίνο, να παρακολουθώ τους ανθρώπους εδώ να συνεχίζουν ήρεμα τη ζωή τους, και την ψυχή μου πίσω στην πατρίδα», Liubov Dyvak
Πώς νιώθεις, Liubov, συγκεκριμένα που ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει περάσει στα ψιλά γράμματα των διεθνών ειδήσεων;
«Αυτό δεν με εκπλήσσει, γιατί στο παρελθόν δούλευα στον τομέα της διαφήμισης, επομένως γνωρίζω ότι ο κόσμος δεν μπορεί να παραμείνει συγκεντρωμένος σε κάτι για πολύ καιρό, αν αυτό δεν τον επηρεάζει άμεσα. Είναι λοιπόν στενάχωρο αλλά, κατά κάποιον τρόπο, και φυσιολογικό».
Με ποιους τρόπους έχουν επηρεάσει τα social media τον τρόπο που βιώνουμε τον πόλεμο, είτε θετικά είτε αρνητικά;
L.D.: «Το θετικό είναι ότι αποτελεί μέχρι στιγμής τον πλέον καταγεγραμμένο πόλεμο στον κόσμο. Αυτό θεωρητικά θα μας δώσει την ευκαιρία, όταν τελειώσει, να ερευνήσουμε όλα όσα θα έχουν συμβεί».
E.W.: «Υπάρχουν πάρα πολλές απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση. Κάποια πράγματα που μου έρχονται στο μυαλό είναι ότι τα ρωσικά bots χρησιμοποιούνται για να επηρεάσουν την κοινή γνώμη για διάφορα θέματα – το βλέπω να συμβαίνει στα σχόλια στο Instagram, όπου γράφονται τα πιο άσχημα πράγματα για τους Ουκρανούς και ευνοείται η παραπληροφόρηση και η διασπορά ψευδών ειδήσεων.
»Βλέπουμε επίσης τις ειδήσεις να εναλλάσσονται με τεράστια ταχύτητα – τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα, ενώ διαβάζουμε για τη δεύτερη θητεία του Trump και τα τρελά πράγματα που έχει κάνει, αναρωτιόμαστε: Τι θα ακολουθήσει; Ποιο θα είναι το επόμενο καυτό θέμα; Αυτή η δυναμική υπάρχει εδώ και δεκαετίες στην ειδησεογραφία, προτού ακόμα εμφανιστεί το Ίντερνετ. Πλέον όμως οι ειδήσεις αλλάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, διαρκώς υπάρχει κάτι καινούριο να συζητήσεις.
«Βλέπουμε τις ειδήσεις να εναλλάσσονται με τεράστια ταχύτητα – τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα, ενώ διαβάζουμε για τη δεύτερη θητεία του Trump και τα τρελά πράγματα που έχει κάνει, αναρωτιόμαστε: Τι θα ακολουθήσει; Ποιο θα είναι το επόμενο καυτό θέμα; Αυτή η δυναμική υπάρχει εδώ και δεκαετίες στην ειδησεογραφία, προτού ακόμα εμφανιστεί το Ίντερνετ», Ewan Waddell
»Στον πόλεμο στην Ουκρανία, επιπλέον, δεν υπάρχουν πολλές νέες εξελίξεις, οπότε μόνο όποτε συμβεί κάτι εκρηκτικό, όπως η περσινή συνάντηση του Trump και του Zelenskyy στον Λευκό Οίκο, επιστρέφει στους τίτλους των ειδήσεων. Κατά τα άλλα, η καθημερινή πραγματικότητα στη χώρα βρίσκεται στα μετόπισθεν, στη σκιά του πολιτικού θεάτρου, παρότι εξακολουθεί να συνιστά μια τραγωδία, εξίσου σκληρή και βίαιη με τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος».
»Θεωρώ λοιπόν ότι ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδονται και καταναλώνονται οι ειδήσεις έχει επηρεάσει αρνητικά τη συλλογική αντίληψή μας για τη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου».
Ως γονείς ενός παιδιού 16 μηνών σήμερα, ποιες σκέψεις περνούν από το μυαλό σας, βλέποντας μια πατρίδα και έναν κόσμο να φλέγονται από τον πόλεμο;
L.D.: «Είχαμε μια σχετική συζήτηση πρόσφατα με φίλους. Είμαι 30 ετών, σε μια ηλικία που κάποιες γυναίκες αρχίζουν να σκέφτονται αν θέλουν να γίνουν μητέρες. Από τη μία, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο πολλές φίλες μου αποφασίζουν να μην αποκτήσουν παιδιά – γενικά νομίζω, αν και δεν γνωρίζω στατιστικές, ότι πολλές γυναίκες στην Ουκρανία επιλέγουν να μη γίνουν μητέρες εξαιτίας του πολέμου.
»Από την άλλη, συνειδητοποιείς ότι ζεις μόνο μία φορά και ότι μπορεί ο κόσμος να μην είναι ποτέ ειρηνικός, ακόμα και αν περιμένεις δέκα, είκοσι χρόνια. Αντιλαμβάνομαι λοιπόν ότι αν περιμένω τις ιδανικές συνθήκες, μπορεί να μην έρθουν ποτέ».
«Από τη μία, ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο πολλές φίλες μου αποφασίζουν να μην αποκτήσουν παιδιά – γενικά νομίζω, αν και δεν γνωρίζω στατιστικές, ότι πολλές γυναίκες στην Ουκρανία επιλέγουν να μη γίνουν μητέρες εξαιτίας του πολέμου», Liubov Dyvak
Δεν πιστεύετε, ή τουλάχιστον δεν έχετε την ελπίδα, ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θα τελειώσει σύντομα;
L.D.: «Σύμφωνα με τα όσα ακούω να λένε ειδικοί από την Ουκρανία και διεθνώς, υπάρχουν σενάρια ότι ο πόλεμος θα παγώσει αλλά καμία εγγύηση ότι δεν θα ξαναχτυπήσει η Ρωσία στο μέλλον – ας πούμε, σε πέντε, δέκα χρόνια».
Πώς διαχειρίζονται οι Ουκρανοί ψυχικά το γεγονός ότι ζουν σε εμπόλεμες συνθήκες εδώ και πάνω από τέσσερα χρόνια; Έχουν καταφέρει να επιστρέψουν σε ένα είδος ρουτίνας στην καθημερινή ζωή τους;
L.D.: «Δεν είναι μυστικό το ότι ακόμα και αν χρειαστεί να διανυκτερεύσουν σε καταφύγιο, την επόμενη ημέρα θα ξυπνήσουν και θα πάνε κανονικά στη δουλειά τους – και όποτε αισθάνονται θυμωμένοι μπορεί να κάνουν, για παράδειγμα, μια δωρεά στον ουκρανικό στρατό. Έχω παρατηρήσει όμως ότι έχουν καλύτερη ψυχολογία όσοι συμμετέχουν πιο ενεργά στον πόλεμο, για παράδειγμα ως στρατιώτες ή εθελοντές, από εκείνους, ας πούμε, που παραμένουν σε μια δουλειά γραφείου. Ίσως γιατί αισθάνονται, κατά κάποιον τρόπο, πιο χρήσιμοι στην κοινότητά τους».
Οι γυναίκες της Ουκρανίας ποιους ρόλους έχουν υιοθετήσει, πέρα από τους παραδοσιακούς έμφυλους, της συζύγου και της μητέρας;
L.D.: «Κάποιες κατατάσσονται εθελοντικά στον στρατό – αυτή τη στιγμή, η Ουκρανία έχει τη δεύτερη υψηλότερη συμμετοχή γυναικών στον στρατό στον κόσμο. Κάποιες παίρνουν τα όπλα, άλλες συμμετέχουν ως επαγγελματίες υγείας ή διοικητικό προσωπικό. Στο μεταξύ, όλες τους αντιμετωπίζουν μια ιδιαίτερα επώδυνη κατάσταση, καθώς πολλοί άντρες επιστρατεύονται, ή ακόμα και σκοτώνονται στον πόλεμο, κι εκείνες καλούνται να φροντίσουν τα παιδιά και όλα τα υπόλοιπα».
Η νέα σας ταινία, που σκηνοθετείτε μαζί, επίσης έχει να κάνει με την Ουκρανία και συγκεκριμένα με θεραπείες υποβοηθούμενες από ψυχεδελικές ουσίες. Ποιο είναι, πιο συγκεκριμένα, το περιεχόμενό της;
E.W.: «Εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο οι Ουκρανοί προσπαθούν να αναμορφώσουν το σύστημα ψυχικής υγείας στην παρούσα κατάσταση κρίσης. Ένα από τα εργαλεία ψυχιατρικής που μελετούν είναι οι θεραπείες υποβοηθούμενες από ψυχεδελικές ουσίες όπως κεταμίνη ή ψιλοκυβίνη. Υποστηρίζονται βαθιά από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Για παράδειγμα, στην αντιμετώπιση της διαταραχής του μετατραυματικού στρες η ψυχοθεραπεία συνδυαστικά με MDMA έχει διαπιστωθεί ότι έχει διπλάσια αποτελεσματικότητα από τις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται μόνο ψυχοθεραπεία. Στην Αυστραλία, έχει νομιμοποιηθεί.
»Εδώ όμως μιλάμε για μια χώρα στη μετασοβιετική περίοδο, με αυστηρούς νόμους περί ουσιών και φαρμάκων, με ένα πολύ δυνατό στίγμα να συνοδεύει την ψυχική υγεία και με καχυποψία απέναντι στους ψυχιατρικούς θεσμούς και τις ιδέες του δυτικού κόσμου. Και για μια χώρα στη μέση του πολέμου, όπου ηχούν σειρήνες, πέφτουν βόμβες και επιστρατεύονται ακόμα και ερευνητές. Για όλους αυτούς τους λόγους, είναι εξαιρετικά δύσκολο αυτές θεραπείες να εισαχθούν. Το ταξίδι μέχρι τη μεταρρύθμιση του συστήματος ψυχικής υγείας είναι μεγάλο, αλλά σε βάθος χρόνου μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές .
L.D.: «Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, μια περίπτωση στρατιώτη που υπέφερε από διαταραχή μετατραυματικού στρες, από φοβερές κρίσεις πανικού, και, τέσσερα χρόνια αφού ακολούθησε μια θεραπεία υποβοηθούμενη από ψιλοκυβίνη, τα συμπτώματά του παραμένουν σε ύφεση. Δεν θέλουμε να τις παρουσιάσουμε σαν μια θαυματουργή λύση αλλά ως ένα εργαλείο που μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά στην παραδοσιακή θεραπεία. Στην Ουκρανία, όπου ακόμα και ο άμαχος πληθυσμός στις μεγάλες πόλεις ζει υπό τον διαρκή φόβο των επιθέσεων, έχουμε μια κρίση ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζεται από κατάθλιψη, άγχος και διαταραχή μετατραυματικού στρες. Πολλοί φίλοι μου, αυτή τη στιγμή, τα βγάζουν πέρα με αντικαταθλιπτικά».
Info
Για τέταρτη συνεχή χρονιά το Beyond Borders Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου φέρνει βραβευμένα ντοκιμαντέρ αλλά και masterclasses με κορυφαίους επαγγελματίες από το εξωτερικό στην Αθήνα, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός 48 & Μ. Αλεξάνδρου 134-136, στάση μετρό Κεραμεικός), για ένα τριήμερο, από την Παρασκευή 27 έως και την Κυριακή 29 Μαρτίου. Το «The longer you bleed» θα προβληθεί την Παρασκευή 27 Μαρτίου, 21:10 – 22:15.
Περισσότερες πληροφορίες για το Beyond Borders και το πλήρες πρόγραμμα του τριημέρου στην Αθήνα: beyondborders.gr
Δείτε το σποτ του Beyond Borders στην Αθήνα:
