Σε έναν κόσμο όπου συνεχίζουμε να δίνουμε μάχες για την αναγνώριση των έμφυλων ανισοτήτων, μια συγκλονιστική αλήθεια παραμένει συχνά στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης: το φαινόμενο της «ποινικοποιημένης επιβίωσης», δηλαδή η τιμωρία γυναικών που έδρασαν υπό το καθεστώς άμεσης απειλής για να επιβιώσουν από τη βία.
Όταν η Justine van der Leun – βραβευμένη δημοσιογράφος, γνωστή για την ερευνητική της δουλειά πάνω σε θέματα δικαιοσύνης, έμφυλης βίας και συστημικών ανισοτήτων – ξεκίνησε να καλύπτει δημοσιογραφικά το θέμα των έγκλειστων γυναικών, εντυπωσιάστηκε από μελέτες που έδειχναν ότι πάνω από το 70% των γυναικών στις φυλακές των ΗΠΑ είχαν υποστεί ενδοοικογενειακή βία πριν από την καταδίκη τους. Ωστόσο, η ίδια διαπίστωσε ότι πολλές από τις γυναίκες που πήρε συνέντευξη βρέθηκαν στη φυλακή ακριβώς επειδή αντέδρασαν στη βία που ασκούνταν εναντίον τους.
Στην έρευνά της, η Justine συνάντησε επανειλημμένα περιπτώσεις όπου οι γυναίκες ισχυρίζονταν ότι έδρασαν σε αυτοάμυνα, ότι ακολούθησαν εντολές του θύτη τους για να μην πεθάνουν, ή ότι προσπάθησαν να προστατεύσουν κάποιο αγαπημένο πρόσωπο, με αποτέλεσμα να κατηγορηθούν για φόνο και να οδηγηθούν στη φυλακή, συχνά ισόβια. Αυτό λοιπόν το φαινόμενο ονομάζεται «ποινικοποιημένη επιβίωση».
Προκειμένου να κατανοήσει την έκταση του φαινομένου, καθώς δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα, η Justine πραγματοποίησε τον Ιανουάριο του 2019 την πρώτη πανεθνική έρευνα στις ΗΠΑ, σε συνεργασία με έναν καθηγητή πολιτικών επιστημών του Yale.
Η έρευνα περιλάμβανε αποστολή ερωτηματολογίων σε περισσότερες από 10.000 γυναίκες σε 27 πολιτείες των ΗΠΑ, από τις οποίες έλαβε πάνω από 1.000 απαντήσεις.
Η περίπτωση της Tanisha Williams, μια μητέρα τριών παιδιών η οποία εκτίει ποινή 20 έως 40 ετών σε φυλακή του Μίσιγκαν επειδή εξαναγκάστηκε υπό την απειλή όπλου να συμμετάσχει σε έγκλημα, αποτελεί για την Justine μια εμβληματική περίπτωση των γυναικών που υποφέρουν από αυτό το σύστημα. Και αυτο συμβαίνει όχι μόνο λόγω των τραγικών συνθηκών της ζωής της, αλλά και λόγω της ανθεκτικότητάς της. Παρά τις προσπάθειες νομικής υποστήριξης και τις αιτήσεις χάριτος, η περίπτωση της Williams παραμένει «αόρατη» στο σύστημα, αναδεικνύοντας τις βαθιές ανισότητες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η Justine van der Leun εξετάζει αυτά τα ζητήματα στο βιβλίο της Unreasonable Women (HarperCollins, 2 Ιουνίου), το οποίο αποκαλύπτει τι συμβαίνει όταν οι γυναίκες επιβιώνουν από τη βία και στη συνέχεια τιμωρούνται γι’ αυτό.




