Η Annette Thomas δεν είναι ο άνθρωπος που θα περίμενες να συναντήσεις σε ένα ησυχαστήριο στη Σύμη. Στη διαδρομή της υπάρχουν μεγάλοι σταθμοί: Harvard, Yale, Nature, Macmillan. Σπούδασε, εργάστηκε, ηγήθηκε, συνέβαλε στην αλλαγή μεγάλων εκδοτικών και επιστημονικών οργανισμών. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα στο τιμόνι του περιοδικού Nature, η πρώτη γυναίκα επικεφαλής των εκδόσεων Macmillan, η πρώτη έγχρωμη γυναίκα και η πρώτη μη Βρετανίδα σε αυτές τις θέσεις. «Υπήρχαν πολλές πρωτιές», λέει. «Αλλά ήταν αποτέλεσμα ανθρώπων που είδαν τις δυνατότητες, όχι τους περιορισμούς». Αυτό το τελευταίο μοιάζει να διατρέχει όλη της τη ζωή: η ικανότητα να βλέπει δυνατότητες εκεί όπου άλλοι θα έβλεπαν όρια. «Ποιος σε έμαθε να είσαι τόσο επίμονη, να μην το βάζεις κάτω;» τη ρωτάω. «Η μητέρα μου», μου απαντά και η φωνή της αλλάζει χροιά.
Η ιστορία της οικογένειάς της μοιάζει με μυθιστόρημα. Η μητέρα της, μια νεαρή Γερμανίδα που μεγάλωσε στη Σιλεσία -τότε Γερμανία, σήμερα μέρος της Πολωνίας-, στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έχασε δύο αδέλφια όταν ήταν ακόμη μωρά. Μετά τον Πόλεμο μετακόμισε στη Δυτική Γερμανία. Εκεί γνώρισε τον πατέρα της Anette, έναν Αφροαμερικανό αξιωματικό του Αμερικανικού Στρατού, 22 χρόνια μεγαλύτερό της. Η σχέση τους θεωρήθηκε σκάνδαλο. Οι δικοί της τής απαγόρευσαν να τον βλέπει. Εκείνη μάζεψε χρήματα και προφασίστηκε ότι θα ταξίδευε στο Σικάγο για να επισκεφθεί φίλους. Αντ’ αυτού, πήγε στη Νέα Υόρκη και τον παντρεύτηκε. «Ήταν μια νεαρή Γερμανίδα που το έσκασε με έναν πολύ μεγαλύτερο άνδρα, από άλλη χώρα, άλλη φυλή, άλλη κουλτούρα», λέει η Annette. «Αν το σκεφτεί κανείς σήμερα, είναι πραγματικά τολμηρό. Ήταν μια τολμηρή πράξη. Και συνέχισε σε όλη της τη ζωή να χαράζει το δικό της δρόμο».
Ο πατέρας της πέθανε όταν η Annette ήταν μόλις 8 ετών. Η μητέρα της έμεινε μόνη να μεγαλώνει τρία παιδιά. Τα ενθάρρυνε να σπουδάσουν και, όταν η κόρη της έφυγε για το Harvard, ξεκίνησε τη δική της επαγγελματική ζωή. Πρώτα ως βιβλιοθηκονόμος. Ύστερα στη CIA. Μιλούσε άπταιστα γερμανικά, πολωνικά και ρωσικά. Τα παιδιά της δεν έμαθαν ποτέ τι ακριβώς έκανε. Ήξεραν όμως ότι αγαπούσε τη δουλειά της και ότι την εκτιμούσαν βαθιά. Η μητέρα της τής κληροδότησε μια εσωτερική πυξίδα: «Μην αφήνεις τους άλλους να σε ορίζουν. Να ορίζεις εσύ τον εαυτό σου». Ίσως γι’ αυτό, παρότι η αρχική της εκπαίδευση έδειχνε προς μια ακαδημαϊκή καριέρα, η Thomas δεν έμεινε εκεί. Έκανε διδακτορικό στη Νευροεπιστήμη στο Yale, σε ένα εργαστήριο που αγαπούσε, με έναν επιβλέποντα που παραμένει μέχρι σήμερα μέντοράς της. Όμως κατάλαβε κάτι ουσιώδες για τον εαυτό της: η ακαδημαϊκή έρευνα ζητά την αφοσίωση σε ένα πολύ στενό ερώτημα για πολύ μεγάλο διάστημα. Η δική της ιδιοσυγκρασία ήταν διαφορετική. «Ήταν πιο ανοιχτή, πιο επεκτατική», λέει. «Ήθελα να κάνω συνδέσεις, να κοιτάζω εδώ κι εκεί, να βλέπω τα πράγματα πιο πλατιά». Έτσι βρέθηκε το 1993 στο Λονδίνο, στο περίφημο επιστημονικό περιοδικό Nature. Ο δικός της τομέας ήταν η Νευροεπιστήμη και η Κυτταρική Βιολογία. Πήγαινε στα σημαντικότερα συνέδρια του κόσμου. Όλοι ήθελαν να μιλήσουν στο Nature και το Nature ήταν η Annette. «Δεν ήμουν ο πιο έξυπνος άνθρωπος σε εκείνη την ομάδα και δεν το λέω από ταπεινοφροσύνη. Ήμουν όμως εκείνη που δούλευε πιο σκληρά από όλους».
Η δεκαετία του ’90 ήταν η στιγμή που η πληροφορία άλλαζε για πάντα. Η Thomas συμμετείχε στη δημιουργία νέων τίτλων γύρω από πεδία όπως η Γενετική, η Νευροεπιστήμη και η Κυτταρική Βιολογία, αλλά και στην ψηφιακή μετάβαση ενός brand που, όπως λέει, δεν «σου ανήκει» ακριβώς. Το διαχειρίζεσαι ως θεματοφύλακας. «Η δουλειά μου, μαζί με την ομάδα, ήταν να το οδηγήσουμε μέσα από αυτή την περίοδο ψηφιακού μετασχηματισμού και να το κάνουμε πραγματικά βιώσιμο». Το πιο σημαντικό για εκείνη, ωστόσο, δεν είναι μόνο η εμπορική επιτυχία. Είναι ότι το brand βγήκε από αυτή τη διαδρομή πιο σεβαστό. Με μεγαλύτερη εμβέλεια, μεγαλύτερη προσφορά στην κοινότητα. «Όταν έχεις το προνόμιο να διευθύνεις καλά μια τέτοια επιχείρηση, δημιουργείται ένας ενάρετος κύκλος: όσο πιο επιτυχημένος είσαι τόσο περισσότερο εκπληρώνεται η αποστολή σου». Αργότερα, η Τόμας διορίστηκε chief executive του Guardian Media Group, θέση την οποία κατείχε από το 2020 έως το 2021, ενώ συμπεριλήφθηκε στο Powerlist του 2021 ως μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες της μαύρης φυλής στη Βρετανία.
Αν σταματούσε κανείς εδώ, θα είχε ήδη ένα δυνατό success story. Το ενδιαφέρον με την Annette είναι τι έκανε μετά την επιτυχία. Πώς άρχισε να ξανασκέφτεται το χρόνο, το σώμα, την οικογένεια. Λίγο μετά τα 50 αποφάσισε να αλλάξει τη σχέση της με το σώμα της. Μου δείχνει ένα βίντεο από την εποχή που ξεκινούσε με τον γυμναστή της και μετά την εικόνα της μεταμόρφωσης. Δεν έχει να κάνει με ματαιοδοξία, αλλά με την αίσθηση ότι η ζωή μπορεί να αλλάξει, ακόμη κι όταν έχεις αργήσει να το πιστέψεις. «Θα μπορούσα να το είχα κάνει πολλές φορές νωρίτερα στη ζωή μου», λέει. «Γιατί τότε; Νομίζω ότι συνέβη επειδή είχα πια απορροφήσει πλήρως την ιδέα ότι κάνω επιλογές. Ότι η ζωή μου ήταν μια σειρά από επιλογές». Η επιτυχία, όπως την καταλαβαίνει σήμερα, σημαίνει να αποφασίζεις συνειδητά πού πηγαίνει η ενέργειά σου. «Είχε έρθει η στιγμή να αφιερώσω περισσότερο χρόνο σε εμένα. Να βάλω τον εαυτό μου πρώτο». Αυτή η απόφαση, τονίζει, έδωσε στα παιδιά της μια μητέρα πιο υγιή, πιο χαρούμενη, πιο παρούσα. Η αλλαγή δεν ήταν απλώς γυμναστήριο και διαφορετική διατροφή. Ήταν αλλαγή νοοτροπίας. «Δεν σκέφτομαι τόσο την επιτυχία όσο την ευτυχία – ή μάλλον την εσωτερική γαλήνη, την πληρότητα. Η επιτυχία είναι μέρος αυτού, αλλά δεν είναι ο ορισμός. Έχει να κάνει και με το να είσαι καλά με τον εαυτό σου».
Κάπου εδώ εμφανίζεται η Σύμη ως απάντηση σε ένα επιτακτικό ερώτημα: πώς θέλεις να ζεις τη ζωή σου; «Με ρωτούν συχνά: γιατί εδώ; Γιατί διάλεξες τη Σύμη; Δεν νομίζω ότι τη διάλεξα εγώ. Νομίζω ότι η Σύμη διάλεξε εμένα». Η Annette είχε έρθει πολλές φορές στο νησί κάνοντας ιστιοπλοΐα με τα παιδιά της. Το 2016, ανάμεσα σε δύο επαγγελματικά κεφάλαια, πρότεινε στην κόρη της τη Lucy να κάνουν για πρώτη φορά ένα ταξίδι οι δυο τους. Η Lucy διάλεξε τη Σύμη.
Έμειναν αρχικά στο λιμάνι. Έπειτα ανακάλυψαν τη «Selene», που μόλις άνοιγε στο Νημποριό, και λίγες εβδομάδες αργότερα επέστρεψαν, μαζί με τους τρεις γιους της, για να μείνουν εκεί και να κάνουν digital free διακοπές. «Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά», θυμάται. «Το Νημποριό είναι υπέροχα ατελές. Είναι εκείνο το ελληνικό χωριό που όλοι ελπίζουμε κάποια στιγμή να ανακαλύψουμε τυχαία. Ένα πανέμορφο σκηνικό, που δεν προσπαθεί υπερβολικά να εντυπωσιάσει, γιατί η ομορφιά και η γοητεία του ξεπερνούν κατά πολύ την εικόνα του όμορφου κόλπου.
Για μένα, το «The Selene»είναι η ενσάρκωση αυτής ακριβώς της αίσθησης. Δεν είναι εξεζητημένη· είναι αυθεντικά γοητευτική. Και αυθεντικά Συμιακή. Κατάλαβα τότε ότι αυτό ήταν το μέρος μου».
Η Annette αγόρασε το «The Selene» από τη Σελίνα, μια Αγγλίδα που δημιούργησε αυτόν το χώρο πριν από 40 χρόνια, όταν εδώ δεν υπήρχαν δρόμοι και όλα έρχονταν με βάρκα. «Ήθελα πολύ να τιμήσω την αποφασιστικότητά της, το όραμά της, το πάθος της, την καλοσύνη της. Να συνεχίσω την παρακαταθήκη της και να καλωσορίσω την επόμενη γενιά ταξιδιωτών… Όπως η Σελήνη αντανακλά τον ήλιο, το «The Selene» αντανακλά τον τόπο στον οποίο βρίσκεται. Αυτή την αντανάκλαση της Σύμης και του Νημποριού προσπαθούμε να δώσουμε πίσω σε όλους όσοι έρχονται να μείνουν εδώ. Την ευκαιρία να συνδεθούν με τους άλλους και με τον εαυτό τους με έναν πιο βαθύ, πιο ουσιαστικό τρόπο. Τι περισσότερο χρειάζεσαι για να είσαι ευτυχισμένος; Κολύμπι, απλό φαγητό φτιαγμένο με φροντίδα, καλούς φίλους, πεζοπορία στη φύση, μια βόλτα με ποδήλατο». Σήμερα το «The Selene» τής ανήκει. Είναι ένας χώρος φιλοξενίας που η ίδια αναδιαμόρφωσε με γνώμονα τη σύνδεση με τη φύση. Είναι μια ωδή στην απλότητα και στο γαλάζιο. «Αυτός είναι ο ορισμός του quiet luxury που μου ζητάς», λέει. «Πραγματικά καλός καφές, φρεσκοστυμμένος χυμός, ωραίο γιαούρτι, μια φρουτοσαλάτα φτιαγμένη με λίγη περισσότερη φροντίδα και να μπορείς να τα απολαμβάνεις κοιτάζοντας αυτή τη θέα. Να μην προσπαθείς να εντυπωσιάσεις κάποιον, αλλά να τον αγγίξεις ουσιαστικά. Να φτιάξεις έναν χώρο με αγάπη, βάζοντας την ψυχή σου. Αυτό είναι κάτι πραγματικά ξεχωριστό».
Όταν τη ρωτώ ποια είναι η εικόνα της τέλειας ευτυχίας, δεν διστάζει: «Αυτό που έζησα εδώ χτες, σε ένα τραπέζι, περιτριγυρισμένη από φίλους, αυτός είναι ο ορισμός της ευτυχίας». Αναφέρεται στο προηγούμενο βράδυ, όταν είχα την ευκαιρία να δω από κοντά τη ζεστασιά και το δέσιμο που μοιράζεται με τους φίλους της: μια παρέα πολυταξιδεμένων, σκεπτόμενων ανθρώπων, που αγαπούν τη φύση και μπορούν να συζητούν με την ίδια ευκολία για φιλοσοφία, ποπ κουλτούρα ή Αναγεννησιακή τέχνη.
Η Annette πιστεύει βαθιά στη φιλία και στη δημιουργία δεσμών. «Οι άνθρωποι δεν καταλήγουν στη Σύμη τυχαία», λέει. Την πρώτη άνοιξη που βρέθηκε στο νησί γνώρισε γυναίκες που σήμερα είναι φίλες της, ανάμεσά τους τη Φωτεινή και τη Σελίνα. Περπάτησαν μέχρι μια εκκλησία και έκαναν ένα απλό πικνίκ: μια ντομάτα, λίγη τυρόπιτα, λίγο κρασί. «Ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι ήταν η πρώτη φορά όπου βρισκόμουν περιτριγυρισμένη από γυναίκες, τέσσερις ή πέντε γυναίκες, όλες μεγαλύτερες από εμένα». Για μεγάλο μέρος της ζωής της ήταν πάντα η νεότερη: η πιο ώριμη, η επιτυχημένη, η δυναμική. Ξαφνικά, ήταν η μικρότερη. Εξαιτίας της ζωής και της καριέρας της είχε γίνει ο άνθρωπος που κάνει mentoring, που καθοδηγεί, που ηγείται, που αναλαμβάνει όλη την ευθύνη. «Αλλά στην πραγματικότητα είχα τόσα πολλά να μάθω από αυτές τις γυναίκες». Η Φωτεινή και η Σελίνα είχαν διαφορετικές ιστορίες και, με έναν τρόπο, την ίδια ιστορία. Τις συνδέει ένα αόρατο, αλλά πολύ ανθεκτικό νήμα από απώλειες, δύσκολες οικονομικές συνθήκες, ζωές που ξαναχτίστηκαν. Και βέβαια η ικανότητά τους να γελούν, να μοιράζονται, να συνδέονται πραγματικά.
Η Annette Thomas υπήρξε «πρώτη» σε πολλούς κόσμους. Στη Σύμη, όμως, μοιάζει να ενδιαφέρεται λιγότερο για την πρωτιά και περισσότερο για την επιστροφή: στον εαυτό, στο σώμα, στους φίλους, στην απλότητα, στην κοινότητα, σε έναν τόπο που της επέτρεψε να ζήσει αυτό που της είχε μάθει η μητέρα της: «Μην αφήνεις τους άλλους να σε ορίζουν. Να ορίζεις εσύ τον εαυτό σου».
Φωτογραφίες: Will Slater
