Πόσα ξενύχτια της εφηβείας να αντέξουμε και πόσες αγωνίες, ενώ πρέπει το επόμενο πρωί να ξυπνήσουμε νωρίς για να πάμε στο γραφείο – και να λειτουργήσουμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας; Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και τις ορμονικές διακυμάνσεις της (περι)εμμηνόπαυσης, συν τη φροντίδα δύο ηλικιωμένων γονιών που δεν πρόκειται να γίνουν νεότεροι, η καθημερινότητά μας γίνεται ένας ατελείωτος μαραθώνιος.
Ίσως λοιπόν, όσοι έχουμε παιδιά στην εφηβεία, και την προεφηβεία, να έχουμε ευχηθεί από μέσα μας να μπορούσαμε να κάνουμε ένα διάλειμμα από τη δουλειά μέχρι την ενηλικίωσή τους. Και κάποιοι το κάνουν, σύμφωνα με ένα άρθρο της Karen Johnson, συγγραφέα του βιβλίου «What Do I Want to Be When They Grow Up? (And Other Thoughts From a 40-Something Mom)» («Τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσουν; Και άλλες σκέψεις από μια μαμά 40-κάτι ετών»), στη διαδικτυακή πλατφόρμα Parenting Teens & Tweens. Αυτό το φαινόμενο μάλιστα έχει αρχίσει να παίρνει τέτοιες διαστάσεις, ώστε έχει αποκτήσει τη δική του ονομασία: «teen-ternity» (από το «maternity»).
«Ως μαμά δύο εφήβων και ενός προεφήβου», γράφει η Johnson, «με εκπλήσσει το πώς τα καταφέρνουν οι γονείς, όταν όλοι οι ενήλικες ενός νοικοκυριού δουλεύουν full-time. Στον δικό μου κόσμο, τις περισσότερες μέρες παίρνω τους δρόμους από τις 4.30-5 το απόγευμα, κάποιες φορές και από τις 3, εξαρτάται από το ποιο παιδί πρέπει να πάω πού. Η Τρίτη είναι αυτή τη στιγμή η πιο γεμάτη μέρα μας, καθώς στο διάστημα 5-6 το απόγευμα και τα τρία παιδιά πρέπει να βρίσκονται κάπου. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αφήσω το μεγαλύτερο μισή ώρα νωρίτερα στη δραστηριότητά του για να προλάβω να πάω το μεσαίο εγκαίρως στη δική του. Ακολουθεί το μικρότερο, με εμένα να κάνω ένα σύντομο διάλειμμα προτού αρχίσω να τα μαζεύω σπίτι».
«Ως μαμά δύο εφήβων και ενός προεφήβου, με εκπλήσσει το πώς τα καταφέρνουν οι γονείς, όταν όλοι οι ενήλικες ενός νοικοκυριού δουλεύουν full-time. Στον δικό μου κόσμο, τις περισσότερες μέρες παίρνω τους δρόμους από τις 4.30-5 το απόγευμα, κάποιες φορές και από τις 3, εξαρτάται από το ποιο παιδί πρέπει να πάω πού».
Το γραφείο του άντρα της, προσθέτει, βρίσκεται σε απόσταση μισής ώρας από το σπίτι και ποτέ δεν φεύγει από τη δουλειά πριν από τις 5.30 το απόγευμα, «επομένως οπουδήποτε πρέπει να πάνε τα παιδιά πριν από τις έξι, τα πηγαίνω εγώ. Πώς τα βγάζουν πέρα οι γονείς, αν κανένας από τους δύο δεν είναι διαθέσιμος από το μεσημέρι; Δεν έχω ιδέα», προσθέτει.
Και να φανταστεί κάποιος ότι η αρθρογράφος μας δεν ζει στην Ελλάδα, όπου στις εξωσχολικές δραστηριότητες των παιδιών πρέπει να προσθέσουμε τα πολύωρα φροντιστήρια ξένων γλωσσών και προετοιμασίας για τις πανελλήνιες εξετάσεις.
Όπως κι εμείς, ωστόσο, έτσι κι εκείνη βομβαρδίζεται καθημερινά από ερωτήσεις για τις σχολικές εργασίες των εφήβων και προεφήβων της: «Μπορείς να με βοηθήσεις με το λεξιλόγιο; Τι κάνω με αυτή την εξίσωση;». Ενώ, παράλληλα, αναλαμβάνει ρόλο συμβούλου για τα παιδιά της στα μικρά και μεγαλύτερα δράματα που ζουν με τους φίλους και τις σχέσεις τους, όχι μόνο στον φυσικό αλλά και στον διαδικτυακό κόσμο: όταν τσακώνονται με κάποιον, όταν χωρίζουν, όταν νιώθουν να τα απορρίπτουν ή δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν μια παρεξήγηση στην παρέα.
«Βασικά ως γονιός πρέπει, απλά, να είσαι διαθέσιμος για το έφηβο παιδί σου – είτε αυτό σημαίνει να το πας σε μια εξωσχολική δραστηριότητα είτε να μιλήσεις μαζί του μέχρι αργά το βράδυ για μια “κακή φίλη” που το πλήγωσε», συνοψίζει την κατάσταση η συγγραφέας.
«Βασικά ως γονιός πρέπει, απλά, να είσαι διαθέσιμος για το έφηβο παιδί σου – είτε αυτό σημαίνει να το πας σε μια εξωσχολική δραστηριότητα είτε να μιλήσεις μαζί του μέχρι αργά το βράδυ για μια “κακή φίλη” που το πλήγωσε»
Αν λοιπόν πιστεύουμε οι γονείς των μικρότερων παιδιών ότι οι υποχρεώσεις που συνδέονται με την ανατροφή τους λιγοστεύουν καθώς, για παράδειγμα, κόβουν την πάνα και το μπιμπερό ή δεν χρειάζεται πλέον να τα συνοδεύσουμε σε ένα playdate, πλανώμεθα οικτρά. Η πραγματικότητα είναι ότι αυτές οι υποχρεώσεις δίνουν τη θέση τους σε άλλες. Που μπορεί να μην είναι εξίσου απαραίτητες, ας πούμε, για την επιβίωσή τους, αλλά είναι πολύτιμες για την υποστήριξή τους σε άλλους τομείς, από τις σχολικές επιδόσεις μέχρι την κοινωνικοποίηση, την ψυχική και σωματική υγεία τους.
«Μπορώ να επιβεβαιώσω από πρώτο χέρι πόσο πολύ μάς χρειάζονται τα παιδιά σε αυτά τα ταραχώδη χρόνια των μεταβάσεων της εφηβείας(γράφει η Johnson), όταν δεν είναι ακόμα αρκετά μεγάλα και αυτόνομα. Παρόλο που δεν χρειάζονται τη φροντίδα μας όλη μέρα, τώρα προσπαθούν να βρουν το μονοπάτι που θα ακολουθήσουν στη ζωή τους και να απολαύσουν τη νιότη τους, ενώ ταυτόχρονα σηκώνουν το αβάστακτο βάρος της ενηλικίωσης που πλησιάζει απειλητικά, πιέζοντας τους ώμους τους».
Οι γονείς εφήβων ερχόμαστε αργά ή γρήγορα αντιμέτωποι με ό,τι η Guardian αποκαλεί, με πικρό χιούμορ, «τη λίστα της αποκάλυψης»: «Βοηθήστε τα να ξεκινήσουν τη ζωή τους. Προσευχηθείτε ότι δεν θα τα παρατήσουν. Προσευχηθείτε ακόμα περισσότερο ότι θα είναι ασφαλή (διαταραχές, ναρκωτικά, ψυχική υγεία, τα πάντα). Προστατεύστε τη σωματική και συναισθηματική υγεία τους. Αποφύγετε, ενδεχομένως, μια απρογραμμάτιστη εγκυμοσύνη…».
Οι γονείς εφήβων ερχόμαστε αργά ή γρήγορα αντιμέτωποι με ό,τι η Guardian αποκαλεί, με πικρό χιούμορ, «τη λίστα της αποκάλυψης»: «Βοηθήστε τα να ξεκινήσουν τη ζωή τους. Προσευχηθείτε ότι δεν θα τα παρατήσουν. Προσευχηθείτε ακόμα περισσότερο ότι θα είναι ασφαλή (διαταραχές, ναρκωτικά, ψυχική υγεία, τα πάντα)».
Και σαν να μη μας έφταναν όλα τα παραπάνω, έχουμε και τις προειδοποιήσεις των ειδικών και των στατιστικών για επιδείνωση της ψυχικής υγείας των εφήβων και των νέων στις μέρες μας.
Με όλα αυτά τα δεδομένα, η ιδέα μιας μακροχρόνιας άδειας από τη δουλειά μοιάζει ανακουφιστική, έως και λυτρωτική, αλλά για πολλές οικογένειες είναι απλά ανέφικτη, όπως παραδέχεται η αρθρογράφος. «Σε πολλά νοικοκυριά ένα εισόδημα δεν αρκεί για να πληρωθούν οι λογαριασμοί και το ψυγείο δεν γεμίζει ως διά μαγείας με τρόφιμα». Κάποια νοικοκυριά δυσκολεύονται να βγάλουν τα έξοδα του μήνα ακόμα και με δύο εισοδήματα. Και, σε κάθε περίπτωση, πολλοί δεν θέλουν, ή διστάζουν να ρισκάρουν, ένα διάλειμμα από την καριέρα που έχτισαν με τόσο κόπο.
Όχι αναπάντεχα, όταν ένας από τους δύο γονείς αποφασίζει να το κάνει αυτό το διάλειμμα, είναι η μητέρα. Συχνά, μια μητέρα βασανισμένη από ενοχές, σε μια κοινωνία που, όπως μάς υπενθυμίζει το άρθρο, «έχει μηδενική ανοχή σε εφηβικά προβλήματα συμπεριφοράς».
«Ένα τεράστιο κοινωνικό στίγμα συνοδεύει τους εφήβους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ή μοιάζουν να είναι εκτός ελέγχου» σύμφωνα με την Guardian. «Μπορεί λοιπόν να μιλάμε όλη μέρα για βρεφικούς κολικούς και εκπαίδευση στην τουαλέτα, αλλά τι γίνεται με τους εφήβους που βρίζουν, που αντιμετωπίζουν τρομακτικές διατροφικές διαταραχές ή καπνίζουν όλο και περισσότερο χόρτο;».
«Μπορεί λοιπόν να μιλάμε όλη μέρα για βρεφικούς κολικούς και εκπαίδευση στην τουαλέτα, αλλά τι γίνεται με τους εφήβους που βρίζουν, που αντιμετωπίζουν τρομακτικές διατροφικές διαταραχές ή καπνίζουν όλο και περισσότερο χόρτο;».
Κάποιες μαμάδες αναζητούν εναλλακτικές, ώστε να παραμείνουν στην αγορά εργασίας χωρίς να απέχουν από τη ζωή των εφήβων τους. Για παράδειγμα, σε ένα άρθρο του Parents, μια Αμερικανίδα ονόματι Heidi λέει ότι έκανε μια στροφή καριέρας από τη διδασκαλία στη λογιστική, για να μπορεί να εργάζεται από το σπίτι. Ίσως κι εμείς να έχουμε στο περιβάλλον μας περιπτώσεις γυναικών (κυρίως) που είτε κατέφυγαν στην part-time απασχόληση είτε αξιοποίησαν την κουλτούρα της τηλεργασίας που αναδύθηκε μετά την πανδημία (αν και δεν επεκτάθηκε στον βαθμό που θα μπορούσε) ώστε να γλιτώνουν χρόνο από τις καθημερινές μετακινήσεις και να περνούν περισσότερες ώρες στο σπίτι.
Η Johnson αναζητά τις δικές της φόρμουλες επιβίωσης όλης της οικογένειας στην εφηβεία, ακόμα και αν αυτές οι φόρμουλες δεν είναι τίποτα παραπάνω από ημίμετρα. «Για μένα, είναι οι διαδρομές που κάνουμε με το αυτοκίνητο. Μπορεί να πηγαίνω τα παιδιά σε χιλιάδες δραστηριότητες, αλλά έστω και στη διάρκεια αυτών των δεκαπεντάλεπτων διαδρομών ρίχνω μια ματιά στις ζωές τους, μέσα από μια αστεία ιστορία που έζησαν εκείνη τη μέρα ή ακόμα και από μια δυσκολία τους που μοιράζονται μαζί μου.
»Το δικό μου διάλειμμα από τη δουλειά ξεκίνησε μετά τη γέννα του πρώτου παιδιού μου αλλά δεν τελείωσε ποτέ – συνεχίζει η αρθρογράφος. Χαίρομαι πάντα γι’ αυτό; Όχι. Υπάρχουν φορές που εύχομαι να είχα συνεχίσει μια καριέρα που θα δικαιολογούσε τα δύο πτυχία που έχω κορνιζάρει στο υπόγειο; Φυσικά. Αλλά δεν μου απομένει πολύς χρόνος για τέτοιες ανησυχίες. Είναι σχεδόν τρεις το μεσημέρι και ο γιος μου με περιμένει να τον πάω στη σημερινή προπόνηση».
