Καθώς μπαίναμε για τα καλά στο καλοκαίρι, στον ιστορικά φορτισμένο τόπο της Ελεύθερνας στην Κρήτη συνέβη κάτι μαγικό. Κάτι που, σύμφωνα με τον μύθο, είχε ξανασυμβεί εκεί χιλιάδες χρόνια πριν. Μπροστά από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ελεύθερνας, με τον Ψηλορείτη να υψώνεται περήφανα στο βάθος, οι Κορύβαντες επέστρεψαν. Αυτή τη φορά, δεν ήταν εκεί για να προστατεύσουν τον νεογέννητο Δία χτυπώντας τις ασπίδες τους, αλλά μέσα από την κίνηση και τη δύναμη του σύγχρονου χορού.
Τρεις χιλιάδες χρόνια μετά, ο μύθος ζωντάνεψε ξανά μέσα από το CORYBANTES, τη νέα, site-specific χορευτική παραγωγή του χορογράφου Andrey Kaidanovskiy, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελεύθερνα από το Studio Simkin, την καλλιτεχνική πλατφόρμα του Daniil Simkin. Ανάμεσα στα αρχαία ευρήματα και στη σύγχρονη γλώσσα του χορού, η παράσταση δημιούργησε έναν διάλογο μεταξύ της κρητικής μυθολογίας και του σήμερα.
Σε αυτή τη μοναδική συνάντηση συμμετείχε και η Zeus+Dione, αναλαμβάνοντας τον σχεδιασμό των κοστουμιών — ένα ιδιαίτερο και σημαντικό project για τον ελληνικό οίκο, που έδωσε υλική υπόσταση στην κίνηση, τον μύθο και τη δύναμη των σωμάτων επί σκηνής. Με αφορμή τη συνεργασία αυτή, ο Marios Schwab, Δημιουργικός Διευθυντής της Zeus+Dione, μίλησε στο Marie Claire για τη διαδικασία πίσω από τα κοστούμια, τη σχέση ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη δημιουργία, αλλά και για την αξία του να συνεχίζουμε να δημιουργούμε με τα χέρια μας.
Το CORYBANTES είναι μια παράσταση που φέρνει σε διάλογο τον σύγχρονο χορό, την ελληνική μυθολογία και έναν ενεργό αρχαιολογικό χώρο όπως το Μουσείο της Ελεύθερνας. Πώς προσεγγίσατε τον σχεδιασμό των κοστουμιών ώστε να υπηρετούν ταυτόχρονα την αφήγηση, την κίνηση των χορευτών και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου;
Ξεκίνησα, όπως κάνω πάντα, από την ανατομία και όχι από μια αφηγηματική ιδέα αποκομμένη από αυτήν. Ένα κοστούμι χορού πρέπει να κάνει περισσότερα από το να δείχνει σωστό: πρέπει να κινείται με τον χορευτή, να ακολουθεί τις προθέσεις του σώματος αντί να τις περιορίζει, και να κρατά σε αρμονία τον ερμηνευτή, τη χορογραφία, το περιβάλλον και την αφήγηση. Δούλεψα με ελαφριά, τεχνικά υφάσματα: ελαστικό νεοπρένιο στο επάνω μέρος, πλισέ φούστα laser-cut στο κάτω. Ήθελα μια επιφάνεια που συνομιλεί με την κίνηση, όχι που την επιβραδύνει. Προτεραιότητά μου σε όλη τη διαδικασία ήταν το κοστούμι να μη σκιάσει ποτέ τη χορογραφία.
Η Zeus+Dione αντλεί διαχρονικά έμπνευση από την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και τη μεταφράζει σε σύγχρονη δημιουργία. Πώς μεταφράστηκε αυτή η φιλοσοφία στα κοστούμια του CORYBANTES και πώς ισορροπήσατε ανάμεσα στον μύθο και μια διεθνή ομάδα χορευτών με διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές;
Η πρόθεσή μου ήταν να υπηρετήσω τη δυναμική των χορευτών και την ιστορία των Κορυβάντων μέσα από γραμμές αρχετυπικές, όχι κυριολεκτικές — το δωρικό πνεύμα, σε συμβίωση με τη μεσογειακή τεχνογνωσία που εκφράζει η Zeus+Δione. Αντλώ από αυτή την τεχνογνωσία, τα ζακάρ, το μετάξι από τη Σουφλί, το κέντημα και τη δαντέλα, χωρίς να την παραθέτω πάντα κυριολεκτικά. Ακριβώς επειδή η γλώσσα μένει λιτή και αρχιτεκτονική, μπορεί να ερμηνευτεί εξίσου από τέσσερις διεθνείς χορευτές με διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές, χωρίς να χρειάζεται προσαρμογή, δεν μιλάει μόνο σε ένα ελληνικό κοινό.
Ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης αναφέρεται στην έννοια της Ancestral Intelligence (Προγονική Νοημοσύνη) ως μια πρόταση επιστροφής στη συσσωρευμένη ανθρώπινη γνώση και εμπειρία, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Με ποιον τρόπο επιχειρήσατε, μέσα από τα κοστούμια και την σχεδιαστική διαδικασία, να αποτυπώσετε αυτή την επιστροφή στις ρίζες μιας αρχέγονης νοημοσύνης;
Για μένα, αυτή η επιστροφή δεν εκφράζεται μέσα από σύμβολα, αλλά μέσα από τα χέρια. Δουλεύω με στόχο οι άνθρωποι να μπορούν ακόμη να δημιουργούν με τα χέρια τους, παράλληλα με την τεχνολογία, που είναι αναπόφευκτη για το τελικό προϊόν, αλλά χωρίς ποτέ να αντικαθιστά την ανθρώπινη επαφή με το ζακάρ, την πλέξη, το κέντημα. Αυτή είναι η δική μου εκδοχή της «προγονικής νοημοσύνης»: όχι αναφορά στο παρελθόν, αλλά συνέχισή του μέσα από την τεχνική.
Η Ελεύθερνα είναι ένας τόπος όπου το παρελθόν είναι κυριολεκτικά παρόν. Επηρέασε η εμπειρία του ίδιου του αρχαιολογικού χώρου τις σχεδιαστικές σας αποφάσεις; Υπήρξε κάποια στιγμή ή κάποιο εύρημα που λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία των κοστουμιών;
Δεν γνώριζα την ιστορία των Κορυβάντων σε βάθος πριν από αυτό το έργο. Η συζήτηση με τον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη, που γνωρίζει την ιστορία και τη γεωγραφία του τόπου από πρώτο χέρι, μου άνοιξε τον δρόμο. Αυτό που με άγγιξε περισσότερο ήταν η σχέση ανάμεσα στο φυσικό τοπίο, στο μουσείο ως στατικό χώρο, και στην ιδέα μιας ανθρώπινης κίνησης — πολεμιστών, ανθρωπόμορφων θεών — να εισβάλλει σε αυτή την ακινησία μέσα από τη χορογραφία. Η Κρήτη έδωσε σε αυτή τη σχέση, ανάμεσα στην ανατομία του σώματος και τη συμπεριφορά του υφάσματος, ένα εξαιρετικό τοπίο για να εκτυλιχθεί.
Ποιες ήταν οι βασικές διαφορές που συναντήσατε ανάμεσα στον σχεδιασμό των κοστουμιών για το Corybantes και στον σχεδιασμό μιας συλλογής για τη Zeus+Dione; Υπήρξε κάποιο στοιχείο αυτής της εμπειρίας που πιστεύετε ότι θα επηρεάσει τις επόμενες συλλογές σας;
Όταν σε προσεγγίζει ένας χορευτής, η ευθύνη μετατοπίζει αμέσως τη σκέψη σου προς την υλικότητα, τη λειτουργία, την κίνηση. Όλα μαζί, όχι μία εικόνα αλλά πολλές που συγκλίνουν ταυτόχρονα. Σε μια συλλογή, συνήθως ξεκινώ από το ζακάρ, από την αφή του υφάσματος. Εδώ ξεκίνησα από την ανατομία. Αυτή η εμπειρία, η υλικότητα σε άμεση σχέση με το σώμα εν κινήσει, είναι κάτι που πιστεύω πραγματικά ότι θα συνεχίσει να κατευθύνει τη σκέψη μου στις επόμενες συλλογές.
Μετά από αυτή τη συνεργασία, τι σημαίνει για εσάς σήμερα η λέξη «ελληνικότητα»; Είναι μια αισθητική αναφορά, μια πολιτιστική ευθύνη ή κάτι πιο προσωπικό;
Δεν είναι μόνο αισθητική αναφορά. Είναι ευθύνη, να τιμήσω την εξέλιξη της τεχνογνωσίας και την κληρονομιά πίσω από αυτές τις τέχνες, κρατώντας τις άθικτες ενώ τους δίνω νέο όραμα. Ένα προϊόν πρέπει να διαβάζεται αμέσως ως ελληνικό, να αντιπροσωπεύεται με τον σωστό τρόπο, αλλά και να εμπνέει, να λειτουργεί, να κρατά ζωντανή την τέχνη.
