Ένας αρθρογράφος του Atlantic, εκπαιδευτικός και πατέρας, ο Russell Shaw, μοιράστηκε ένα περιστατικό που τον βοήθησε να συνειδητοποιήσει ότι «κάποιες φορές το καλύτερο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας γονιός είναι τίποτα απολύτως». Ο γιος του ήταν μαθητής γυμνασίου όταν, ένα βράδυ, τον πλησίασε και του μίλησε για έναν συμμαθητή του που του είχε φερθεί άσχημα. «Το πρώτο που ήθελα να κάνω, ενστικτωδώς, ήταν να σπεύσω να το διορθώσω – να στείλω mail στους γονείς του άλλου παιδιού, να τηλεφωνήσω στο σχολείο, να απαιτήσω να κάνουν κάτι. (Το να τηλεφωνήσω στους δασκάλους του θα ήταν περίπλοκο, δεδομένου ότι ήμουν ο διευθυντής του σχολείου.) Δεν βιάστηκα όμως να αντιδράσω. Είπα: “Ακούγεται άσχημο. Κι εσύ τι έκανες;”. “Αποφάσισα να μην κάνω παρέα μαζί του για ένα διάστημα”, απάντησε ο γιος μου. “Την ώρα του μεσημεριανού, πηγαίνω να παίξω ποδόσφαιρο”. “Καλή λύση”, απάντησα, κι επέστρεψε στη σχολική μελέτη του».
Στην εμπειρία του από τα σχολεία, εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια, έχει δει πολλούς γονείς να αναλαμβάνουν περισσότερα από όσα προβλέπει ο ρόλος τους, με αποτέλεσμα να στερούν τα παιδιά τους από την αυτοπεποίθηση που χτίζεται μέσα από τις δυσκολίες, την επιμονή, τον μόχθο. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχει δει αυτούς τους γονείς να αυξάνονται.
Στην εμπειρία του από τα σχολεία, εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια, έχει δει πολλούς γονείς να αναλαμβάνουν περισσότερα από όσα προβλέπει ο ρόλος τους, με αποτέλεσμα να στερούν τα παιδιά τους από την αυτοπεποίθηση που χτίζεται μέσα από τις δυσκολίες, την επιμονή, τον μόχθο. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχει δει αυτούς τους γονείς να αυξάνονται.
«Είμαστε βιολογικά προγραμματισμένοι να προστατεύουμε τα παιδιά μας από τον πόνο και μπορεί να είναι βασανιστικό να τα βλέπουμε να αγωνίζονται. Το ένστικτο ενός γονιού λέει, συχνά, να απομακρύνει τα εμπόδια από το μονοπάτι του παιδιού του, εμπόδια που μπορεί για εμάς να είναι εύκολα αλλά για εκείνο, τεράστια». Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι στυλ διαπαιδαγώγησης όπως ο λεγόμενος γονιός-ελικόπτερο, «που σπεύδει να σώσει ένα παιδί από μια κρίση», ή ο γονιός-εκχιονιστικό, «που ισοπεδώνει κάθε εμπόδιο στο δρόμο του παιδιού του». Κάποιος, όμως, που μεγαλώνει με τον γονιό στο πλάι του να λύνει κάθε πρόβλημα για λογαριασμό του, μεγαλώνει εξαρτημένος και καλλιεργεί το άγχος του.
Ο Shaw αντιπροτείνει λοιπόν τον γονιό-φάρο ως εναλλακτικό μοντέλο, έναν όρο που έχει χρησιμοποιήσει, μεταξύ άλλων, ο παιδίατρος Kenneth Ginsburg. Είναι αυτός που καθοδηγεί από μακριά το παιδί, προσφέροντάς του ασφάλεια, χωρίς να ελέγχει τα πάντα στο ταξίδι του. Δεν είναι, σε καμία περίπτωση, ο αδιάφορος και επιπόλαιος γονιός: σαν τον φάρο που βοηθάει τους ναυτικούς να αποφύγουν ένα ναυάγιο, παρέχει συγκεκριμένα όρια και συναισθηματική υποστήριξη μαζί με την ελευθερία που χρειάζεται ένα παιδί για να αντιμετωπίσει εκείνο τις δυσκολίες που θα βρει στον δρόμο του, χωρίς να κινδυνεύσει. «Δείχνει στο παιδί ότι το εμπιστεύεται πως μπορεί να διαχειριστεί ακόμα και δύσκολες καταστάσεις».
Ο γονιός-φάρος παρέχει συγκεκριμένα όρια και συναισθηματική υποστήριξη μαζί με την ελευθερία που χρειάζεται ένα παιδί για να αντιμετωπίσει εκείνο τις δυσκολίες που θα βρει στον δρόμο του, χωρίς να κινδυνεύσει.
«Καθώς μεγαλώνουν τα παιδιά, οι γονείς πρέπει να κάνουν τη μετάβαση από τον ρόλο του “προϊσταμένου” σε εκείνον του συμβούλου. Όταν είναι μικρά παίρνουμε εμείς σχεδόν κάθε απόφαση για λογαριασμό τους, από το τι θα φάνε (θεωρητικά τουλάχιστον) μέχρι το πότε θα κοιμηθούν. Σιγά σιγά αφαιρούμε τα στηρίγματα, δημιουργώντας ανεξάρτητους ενήλικες που έχουν εσωτερικεύσει τις αξίες μας και μπορούν να τις μεταφέρουν στον κόσμο. Τουλάχιστον, αυτός είναι ο στόχος».
