Κάθομαι στο παγκάκι της εικαστικής εγκατάστασης και αρχίζω να παρατηρώ το κρητικό τοπίο που απλώνεται γύρω μου, θάλασσα, γη και ουρανό, από τους χιλιάδες φακούς της, διαλέγοντας τον ένα μετά τον άλλο. Η οπτική που προσφέρει κάθε ένας είναι μοναδική, όχι μόνο λόγω της θέσης του αλλά και επειδή όλοι προέρχονται από παλιά γυαλιά μυωπίας με διαφορετική συνταγή γιατρού.

Περιστασιακά αφουγκράζομαι τους ήχους του περιβάλλοντος: ένα έντομο που ζουζουνίζει, το κελάηδημα ενός πουλιού, το θρόισμα από το καλοκαιρινό αεράκι, τη μακρινή μουσική από το beach bar. Όταν πια αρχίζει να σουρουπώνει, το συνειδητοποιώ από τη σταδιακή εξασθένιση του φυσικού φωτός.

Δεν πειράζει που δεν γνωρίζω ακόμα σχεδόν τίποτα για το έργο που με φιλοξενεί, στον κήπο του Minos Palace Resort, εκτός από το ότι ονομάζεται Chronotopia και πως έδωσε στους δημιουργούς του, Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett, το Βραβείο Τέχνης 2026 του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη. Όταν τελικά σηκώνομαι από το παγκάκι, νιώθω σαν να βγήκα από μία ώρα με γιόγκα και διαλογισμό.

Μπαίνοντας στη συνέχεια στην πλατφόρμα των Καναδών εικαστικών -που είναι ζευγάρι στην τέχνη και τη ζωή, σε ένα άλλο πρότζεκτ τους, το Wandering Island, μια σειρά έργων που δημιούργησαν με τον επίσης εικαστικό Lane Shordee σε ένα νησάκι του ποταμού Έλμποου στην πατρίδα τους, παρατηρώ τον όρο slow art, τέχνη της βραδύτητας. Σκέφτομαι ότι εκφράζει απόλυτα την εμπειρία που έζησα στην Κρήτη.

Οι εικαστικοί από τον Καναδά, Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett, στην κατασκευή του έργου τους «Chronotopia», για το οποίο απέσπασαν το Βραβείο Τέχνης 2026 του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη. Photo: Loukianos Arnaoutakis

Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες, μαθαίνω ότι η τέχνη της βραδύτητας εντάσσεται στο κίνημα της βραδύτητας, slow movement, που έχει τις ρίζες του, μεταξύ άλλων, στο slow food movement και στις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας του Carlo Petrini, το 1986, ενάντια στο άνοιγμα ενός εστιατορίου McDonalds στην Piazza di Spagna, στη Ρώμη.

Σταδιακά το κίνημα της βραδύτητας επεκτείνεται μέχρι να αγκαλιάσει όποιον τομέα μπορούμε και δεν μπορούμε να φανταστούμε, από την τέχνη και το ταξίδι μέχρι τη μόδα και τη δημοσιογραφία. Το 2004 ο Carl Honore στο βιβλίο του «In Praise of Slowness» το περιγράφει ως «μια πολιτισμική επανάσταση ενάντια στην ιδέα ότι το γρηγορότερο είναι πάντα καλύτερο. Η φιλοσοφία του δεν είναι να κάνεις τα πάντα σε ρυθμούς χελώνας. Είναι να επιδιώκεις να τα κάνεις στη σωστή ταχύτητα. Να απολαμβάνεις τις ώρες και τα λεπτά αντί, απλά, να τα μετράς. Να κάνεις τα πάντα όσο το δυνατόν καλύτερα και όχι όσο το δυνατόν ταχύτερα. Είναι για την ποιότητα αντί της ποσότητας, στα πάντα, από την εργασία μέχρι το φαγητό και την ανατροφή των παιδιών».

Το 2004 ο Carl Honore στο βιβλίο του «In Praise of Slowness»  περιγράφει το κίνημα της βραδύτητας ως «μια πολιτισμική επανάσταση ενάντια στην ιδέα ότι το γρηγορότερο είναι πάντα καλύτερο. Η φιλοσοφία του δεν είναι να κάνεις τα πάντα σε ρυθμούς χελώνας. Είναι να επιδιώκεις να τα κάνεις στη σωστή ταχύτητα».

Το 2008, ο επιχειρηματίας και βιβλιοφάγος Phil Terry, ιδρυτής της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Reading Odyssey που προάγει τη φιλομάθεια, κάνει ένα πείραμα με πειραματόζωο τον εαυτό του. Γνωρίζοντας ήδη ότι κατά κανόνα δεν αφιερώνουμε πάνω από ελάχιστα δευτερόλεπτα σε κάθε έργο τέχνης που εκτίθεται σε ένα μουσείο ή μια γκαλερί, αποφασίζει να περάσει μία  ολόκληρη ώρα μπροστά στο εξπρεσιονιστικό πίνακα «Fantasia» (1943) του Hans Hofmann. Βρίσκει τόσο δυνατή εκείνη την εμπειρία, που προσκαλεί και άλλους να τη δοκιμάσουν.

Dallas Museum of Art. Photo by: HUM Images/Universal Images Group via Getty Images

Η σειρά πειραμάτων του Terry οδηγεί, δύο χρόνια μετά, στην ίδρυση του κινήματος Slow Art Day, όπου πλέον σήμερα, στη διάρκεια μίας ημέρας του Απριλίου, διοργανώνονται πάνω από 1.500 εκδηλώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, σε μουσεία, γκαλερί αλλά και σε λιγότερο αναμενόμενους χώρους, όπως εκκλησίες, θέατρα και νοσοκομεία, με κοινό σημείο την επιβράδυνση της απόλαυσης της τέχνης. Φτάνει ακόμα και στην Ανταρκτική, στον ερευνητικό σταθμό McMurdo Station (όπου μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι επιστήμονες και οι άλλοι ένοικοί του είναι ήδη αρκετά εξοικειωμένοι με την έννοια της βραδύτητας).

Ο ιστορικός τέχνης Σωτήριος Μπαχτσετζής (επιμελητής, συγγραφέας και εκπαιδευτικός, αναπληρωτής καθηγητής στην Θεωρία της Σύγχρονης Τέχνης και Επιμελητικών Πρακτικών στο Τμήμα Πολιτισμού, Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καλλιτεχνικός διευθυντής του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη) συνδέει τη slow art με ένα βιβλίο του ιστορικού τέχνης Arden Reed, ο οποίος «προσέγγισε την έννοια πρωτίστως από την πλευρά της πρόσληψης της τέχνης και επιχείρησε να αντιπαραθέσει ένα διακριτό αισθητικό πεδίο στην κυρίαρχη κουλτούρα της επιτάχυνσης, της διάσπασης της προσοχής και της ολοένα συντομότερης διάρκειας συγκέντρωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως οι επισκέπτες μουσείων και γκαλερί αφιερώνουν συχνά μόλις έξι έως δέκα δευτερόλεπτα στην παρατήρηση ενός μεμονωμένου έργου τέχνης, χρόνος που μετά βίας επαρκεί για κάτι περισσότερο από μια φευγαλέα οπτική καταγραφή».

«Έρευνες έχουν δείξει πως οι επισκέπτες μουσείων και γκαλερί αφιερώνουν συχνά μόλις έξι έως δέκα δευτερόλεπτα στην παρατήρηση ενός μεμονωμένου έργου τέχνης, χρόνος που μετά βίας επαρκεί για κάτι περισσότερο από μια φευγαλέα οπτική καταγραφή», Σωτήριος Μπαχτσετζής, ιστορικός τέχνης, καλλιτεχνικός διευθυντής του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη

Η εικαστικός Caitlind r.c. Brown πιστεύει ότι το κίνημα της βραδύτητας ανταποκρίνεται στη φυσική ανάγκη του ανθρώπινου σώματος να κατεβάσει ρυθμούς, την οποία ικανοποιήσαμε στη διάρκεια της πανδημίας, ζυμώνοντας ψωμί στο σπίτι και βγαίνοντας για μεγάλους περιπάτους με τον κωδικό 6, για να επιστρέψουμε αμέσως μετά την άρση των υγειονομικών προορισμών «σε αυτή την ταχύτητα με την οποία είναι κατασκευασμένο το σύστημα, είτε μιλάμε για τον καπιταλισμό είτε για το διαμεσολαβημένο περιβάλλον του διαδικτύου».

Μιλώντας για βραδύτητα όχι μόνο στην πρόσληψη αλλά και στη δημιουργία τέχνης, η Caitlind αναφέρει το έργο Future Library της Katie Paterson, που προορίζεται να ολοκληρωθεί σε εκατό χρόνια (2014-2114). Η εικαστικός φύτεψε ένα δάσος στη Νορβηγία που τα δέντρα του θα γίνουν χαρτοπολτός για μια σειρά βιβλίων με κείμενα κορυφαίων συγγραφέων. Τα ονόματα που έχουν μέχρι στιγμής παραχωρήσει κείμενα (Margaret Atwood, David Mitchell, Ocean Vuong κ.λπ.) με κάνουν να στεναχωριέμαι κάπως που λογικά δεν θα βρίσκομαι εδώ όταν τυπωθούν, το 2114.

Το εσωτερικό του έργου «Future Library» της Katie Paterson, που ξεκίνησε το 2014 για να ολοκληρωθεί σε εκατό χρόνια. Photo: Alequihdez / Wikipedia

Ο Wayne Garrett θυμάται ένα ακόμα πιο ακραίο παράδειγμα slow art: τη μουσική σύνθεση As Slow as Possible, του John Cage, που άρχισε να ερμηνεύεται, νότα νότα, το 2001, στο εκκλησιαστικό όργανο ενός ναού της γερμανικής πόλης Χάλμπερσταντ και, αν στο μεταξύ δεν έρθει το τέλος του κόσμου, προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2640.

Η μουσική σύνθεση As Slow as Possible, του John Cage, άρχισε να ερμηνεύεται, νότα νότα, το 2001, στο εκκλησιαστικό όργανο ενός ναού της γερμανικής πόλης Χάλμπερσταντ. Αν στο μεταξύ δεν έρθει το τέλος του κόσμου, προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2640.

Φυσικά, η slow art μπορεί να έχει και πολύ πιο απλές και λιγότερο μυστηριώδεις εφαρμογές. Ο κ. Μπαχτσετζής πιστεύει, μάλιστα, ότι «θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα και να υποστηρίξουμε ότι η τέχνη ήταν, είναι και, κατά πάσα πιθανότητα, θα παραμείνει πάντοτε slow, ακριβώς επειδή μία από τις θεμελιώδεις λειτουργίες της είναι να δρα σε βάθος χρόνου, δηλαδή να επιμένει στη μνήμη, να επανέρχεται, να ενεργοποιεί καθυστερημένες συνδέσεις και να μετασχηματίζει σταδιακά την αντίληψή μας. Υπό αυτή την έννοια, το slow δεν προσδιορίζει τόσο ένα ιδιαίτερο είδος τέχνης όσο μια εγγενή χρονικότητα της αισθητικής εμπειρίας. Και γι’ αυτό δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά το αντίθετό της, ένα είδος fast art, κατά το πρότυπο του fast food ή του fast fashion. Η επιτάχυνση μπορεί να χαρακτηρίζει την κατανάλωση, την κυκλοφορία ή ακόμα και την αγορά της τέχνης, όχι όμως κατ’ ανάγκην την ίδια την αισθητική της λειτουργία».

Υπό αυτή την έννοια, ο τρόπος με τον οποίο ερχόμαστε συνήθως σε επαφή με την τέχνη κάθε άλλο παρά υπηρετεί την αισθητική της λειτουργία. Αρκεί να σκεφτούμε τα εγκαίνια μιας νέας εικαστικής έκθεσης σε γκαλερί, όπου περνάμε μπροστά από τα έργα βιαστικά, στην καλύτερη περίπτωση σταματώντας για λίγο να τραβήξουμε καμιά φωτογραφία, πιάνουμε κουβεντούλα με φίλους και συνεργάτες και απολαμβάνουμε ένα κερασμένο ποτήρι κρασί, με την ελπίδα να είναι καλής σοδειάς. Ή την επίσκεψή μας σε ένα μεγάλο μουσείο, ειδικά στη διάρκεια ενός ταξιδιού λίγων ημερών στο εξωτερικό, όπου σχεδόν τρέχουμε από διάδρομο σε διάδρομο για να πούμε ότι είδαμε τα πιο χαρακτηριστικά εκθέματά του, χωρίς να τα έχουμε δει πραγματικά.

Frankfurt’s Museum für Moderne Kunst (MMK). Photo by Arne Dedert/picture alliance via Getty Images

«Όταν διασχίζεις βιαστικά ένα μεγάλο μουσείο είναι σαν να σκρολάρεις στο κινητό σου», επιβεβαιώνει ο Wayne. «Σκέφτεσαι: ”Πρέπει να δω όλα αυτά τα έργα προτού κλείσει, σε τρεις ώρες”». Ανάμεσα στις συνθήκες που ευνοούν τον επισκέπτη μιας έκθεσης να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε ένα έργο, πιστεύει η Caitlind, είναι ένα παγκάκι, που του επιτρέπει να ξεκουραστεί και να χαλαρώσει.

Η φυσική εγγύτητα με το έργο, προσθέτει η εικαστικός, είναι μια ακόμα συνθήκη που σε εμπνέει να χτίσεις μια ουσιαστική σχέση με το έργο. Η Caitlind δεν θα ξεχάσει μια έκθεση με έργα του Van Gogh στη Γερμανία όπου δεν υπήρχαν διαχωριστικές λωρίδες ούτε προθήκες. «Μπορούσες να πλησιάσεις τα έργα τόσο κοντά, μέχρι να δεις τις πινελιές στον πίνακα. Σε κάποια φάση, μου φάνηκε ότι είδα μια τρίχα από τα μαλλιά του ζωγράφου». Ειδικά με τα έργα που δεν υπάγονται στον κανόνα «μην αγγίζετε» αλλά σου επιτρέπουν να έρθεις σε επαφή μαζί τους και διά της αφής, υπάρχουν προοπτικές να οικοδομήσεις μια σχέση ζωής.

Η παρέα επίσης παίζει ρόλο. Με την Caitlind και τον Wayne συμφωνούμε ότι μπορούμε να βυθιστούμε ευκολότερα σε ένα έργο τέχνης όταν το παρατηρούμε μόνοι ή με λίγους, καλούς φίλους που μοιράζονται τον ίδιο σκοπό. Και μετά, βέβαια, πρέπει να αποδεκτούμε ότι δεν προλαβαίνουμε να αφιερώσουμε αρκετό χρόνο σε όλα τα εκθέματα ενός μεγάλου μουσείου. «Ιδιαίτερα σε χώρους που έχουν πολύ κόσμο και πολλά έργα τέχνης, δεν προσπαθώ να δω τα πάντα, επιλέγω ό,τι μου αρέσει» εξηγεί η Caitlind. «Μπαίνοντας σε μια αίθουσα, αναζητώ το έργο που με προσελκύει περισσότερο και πηγαίνω κατευθείαν εκεί. Και μετά τού αφιερώνω περισσότερο χρόνο από όσο θα αφιέρωνα αν προσπαθούσα να δω τα πάντα».

«Μπαίνοντας σε μια αίθουσα, αναζητώ το έργο που με προσελκύει περισσότερο και πηγαίνω κατευθείαν εκεί. Και μετά τού αφιερώνω περισσότερο χρόνο από όσο θα αφιέρωνα αν προσπαθούσα να δω τα πάντα», Caitlind r.c. Brown, εικαστικός

Ο κ. Μπαχτσετζής εξηγεί ότι η εμπειρία της slow art βρίσκεται «στον πυρήνα της συλλογής του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη, που δεν καλεί τον επισκέπτη να δει περισσότερα έργα, αλλά να μάθει να βλέπει διαφορετικά, δηλαδή να επιβραδύνει, να παραμένει, να επιστρέφει, να παρατηρεί τις μεταβολές και, τελικά, να επιτρέπει στο έργο να ενεργεί μέσα στον χρόνο». Η μόνιμη έκθεση των έργων της, μάλιστα, στα κρητικά resorts Minos Beach Art Hotel και Minos Palace και στο αθηναϊκό Life Gallery συνδέει, σύμφωνα με τον ιστορικό τέχνης, «την τέχνη με τον τόπο, τη φιλοξενία και την ευεξία – όχι επειδή η τέχνη προσφέρει απαραιτήτως μια εύκολη ή άμεσα ευχάριστη εμπειρία, αλλά επειδή είναι η μόνη δυνατότητα να δούμε τον κόσμο εκ νέου: να διακόψουμε τις αυτοματοποιημένες μορφές αντίληψης και να ανακαλύψουμε τη σχέση μας με ό,τι είναι σημαντικό σ’ αυτό που μας περιβάλλει».

Press preview της έκθεσης “Cleopatra: The Truth”, CityOval – Palazzo Delle Scintille, Μιλάνο, Ιταλία. Photo by Emanuele Cremaschi/Getty Images

Στην Αθήνα, ο πρώτος οργανισμός που εντάχθηκε επίσημα στις ετήσιες δράσεις της Slow Art Day είναι το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή. Κάθε χρόνο τον Απρίλιο, στο μουσείο του ιδρύματος στο Παγκράτι, όπως μού εξηγεί η Κατερίνα Μαρκαδάκη, head of Business Development, «επιλέγουμε κάποια έργα που δεν είναι πάρα πολύ δημοφιλή ή πάρα πολύ γνωστά, που είναι τα μικρά διαμάντια της συλλογής, έργα που κάποιος μπορεί να προσπεράσει χωρίς να παρατηρήσει, κάθε φορά σύμφωνα με μία θεματική. Τα βάζουμε σε ένα έντυπο μαζί με οδηγίες για το πώς κάποιος μπορεί να τα παρατηρήσει πάρα πολύ αργά, ακολουθώντας μια συγκεκριμένη τεχνική που ακολουθείται και στη δράση μας “Mindfulness στο Μουσείο”. Από την υποδοχή μπορείς να πάρεις και ένα σκαμπό, να καθίσεις όση ώρα θέλεις μπροστά στο έργο, να το παρατηρήσεις, να κρατήσεις σημειώσεις, ακόμα και να ζωγραφίσεις». Στη διάρκεια της Slow Art Day, παράλληλα, στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρη πραγματοποιούνται μέσα σε μία μέρα διαδοχικές δράσεις «Mindfulness στο Μουσείο», οι οποίες την υπόλοιπη χρονιά γίνονται τα απογεύματα της Παρασκευής.

«Στη Slow Art Day επιλέγουμε κάποια έργα που δεν είναι πάρα πολύ δημοφιλή ή πάρα πολύ γνωστά, που είναι τα μικρά διαμάντια της συλλογής, έργα που κάποιος μπορεί να προσπεράσει χωρίς να παρατηρήσει, κάθε φορά σύμφωνα με μία θεματική», Κατερίνα Μαρκαδάκη, head of Business Development του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Επειδή ο Απρίλιος αργεί ακόμα, αποφασίζω να ζήσω την εμπειρία της βραδύτητας σε μια από τις δράσεις Mindfulness. Κάπως έτσι βρισκόμαστε περίπου δέκα άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών μπροστά σε έναν πίνακα που, πρέπει να ομολογήσω, μάλλον ούτε που θα παρατηρούσα αν είχα επισκεφτεί μόνη το μουσείο. Ακολουθώντας τις οδηγίες της ιστορικού τέχνης, εικαστικής εκπαιδευτικού και εκπαιδεύτριας ενσυνειδητότητας Λύντιας Πετροπούλου, κλείνουμε τα μάτια, κάνουμε ασκήσεις με αναπνοές, στρέφουμε διαδοχικά την προσοχή μας σε διαφορετικά σημεία του σώματός μας. Στην αρχή παλεύω να συγκεντρωθώ – νυστάζω και έχω τόσο έντονο πονοκέφαλο, που κάποια στιγμή αναρωτιέμαι αν θα ήταν πρέπον να διακόψω τη δράση για να ζητήσω ένα ντεπόν. Σταδιακά όμως οι ενοχλήσεις μειώνονται χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Όταν ανοίγω ξανά τα μάτια μου, μετά από μερικά λεπτά, βιώνω μια μικρή αποκάλυψη: το έργο έχει σχεδόν μεταμορφωθεί μπροστά μου. Τα χρώματα και οι γραμμές του είναι πιο ζωηρές, σχεδόν κινούνται πάνω στον καμβά.

Θυμάμαι ό,τι μού είπε η κ. Μαρκαδάκη πριν μπω στη δράση: «Αν περάσεις αρκετή ώρα μπροστά σε ένα έργο, ξαφνικά βλέπεις πράγματα που δεν θα πίστευες ότι υπάρχουν: χρώματα, πινελιές, βλέμματα… Μπορεί να ταυτιστείς με κάποια. Να ανακαλέσεις δικές σου μνήμες». Κάποιος επισκέπτης του μουσείου επέλεξε να αφιερώσει αρκετές μέρες μπροστά στο ίδιο έργο τέχνης. «Μετά μάς έλεγε ότι δεν μπορεί ποτέ να το ξαναδεί με τον ίδιο τρόπο. Έφτιαξε ιστορίες για κάθε πρόσωπο του έργου, ένα δικό του storytelling. Είναι σαν να γνωρίζει τους ανθρώπους του έργου. Για μια τοπιογραφία, αντίστοιχα, μπορεί να νιώσεις ότι το τοπίο είναι μέρος της ζωής σου, ότι το έχεις επισκεφτεί. Να μυρίσεις τα αρώματα της φύσης, να αισθανθείς τον αέρα. Ξαφνικά η τέχνη [των εικαστικών] ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις σου».

Άποψη της περιοδικής έκθεσης «Belle Époque» στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, που υποδέχεται και δράσεις Mindfulness. Photo credits © Χριστόφορος Δουλγέρης

Στην πραγματικότητα η slow art ίσως αλλάξει τη σχέση μας όχι μόνο με την τέχνη αλλά με κάθε πτυχή της ζωής μας. Η κ. Μαρκαδάκη πιστεύει ότι όταν μαθαίνουμε να αδειάζουμε το μυαλό μας και να συγκεντρωνόμαστε σε ένα πράγμα, «μπορούμε να μεταφέρουμε αυτή την τεχνική και σε άλλους χώρους της ζωής μας: το σπίτι, τη δουλειά, τη σχέση μας με τα παιδιά, τον σύντροφο, τους φίλους μας».

Στη συζήτησή μας με την Caitlind και τον Wayne συνειδητοποιώ πόσες καθημερινές εμπειρίες μας περνούν από το μυαλό μας χωρίς να αφήσουν ίχνος στη μνήμη μας, επειδή δεν τους αφιερώσαμε χρόνο και προσοχή. «Η εμπειρία μας σε κάθε επίπεδο γίνεται όλο και πιο γρήγορη, όλο και πιο επιφανειακή. Είμαστε σε φάση: οκ, αυτό το είδα. Και αμέσως μετά το έχουμε ξεχάσει, γιατί στην πραγματικότητα δεν το βιώσαμε και δεν έγινε μνήμη», λέει ο Wayne. «Τα έργα τέχνης με τα οποία ζήσαμε τις καλύτερες στιγμές είναι εκείνα που μας ανάγκασαν, με κάποιον τρόπο, να κατεβάσουμε ρυθμούς. Κι εκείνες οι στιγμές έγιναν πραγματικά αξιομνημόνευτες».

«Η εμπειρία μας σε κάθε επίπεδο γίνεται όλο και πιο γρήγορη, όλο και πιο επιφανειακή. Είμαστε σε φάση, οκ, αυτό το είδα. Και αμέσως μετά το έχουμε ξεχάσει, γιατί στην πραγματικότητα δεν το βιώσαμε και δεν έγινε μνήμη», Wayne Garrett, εικαστικός

Αν προσπαθήσουμε να απολαμβάνουμε κάθε τι πιο συνειδητά, δεν θα χτίσουμε μόνο αξέχαστες αναμνήσεις αλλά θα γίνουμε και πιο δημιουργικοί. «Στην εποχή μας, είναι λες και το κινητό μας προσπαθεί διαρκώς να τραβήξει την προσοχή μας», σχολιάζει ο Wayne. «Υπάρχουν πάντα διαθέσιμοι τρόποι να απασχολούμε τον εαυτό μας: με ειδήσεις, με βιντεάκια με γάτες, με τα social media. Νομίζω ότι η κοινωνία μας υποφέρει από έλλειψη ανίας. Αλλά αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να μειώσει τα ερεθίσματα και να αρχίσει να βαριέται, τότε το μυαλό αρχίζει να περιπλανιέται, να ονειροπολεί, και υποδέχεται κάποιες ενδιαφέρουσες ιδέες».

Η Caitlind προχωράει περισσότερο αυτή τη σκέψη. Πιστεύει ότι οι ραγδαίοι ρυθμοί ζωής σε κάθε επίπεδο «έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη δημοκρατία. Όταν δεν αφήνεις το μυαλό σου να περιπλανηθεί, δεν το αφήνεις να κάνει συνδέσεις. Δεν συνειδητοποιείς ότι κάτι δεν πάει καλά. Πιστεύω ότι πιθανότατα κάποιες πολιτικές επαναστάσεις δεν έχουν συμβεί γιατί είμαστε πολύ απασχολημένοι με το σκρολάρισμα». Ή γιατί, όπως προσθέτει, εκτονωνόμαστε στον διαδικτυακό κόσμο αντί να βγούμε στον δρόμο.

Royal Academy of Arts, London. Photo by Leon Neal/Getty Images

Όσοι συμμετέχουμε στη δράση «Mindfulness στο Mουσείο» τουλάχιστον για τη μία ώρα που διαρκεί δεν ρίχνουμε ούτε μία ματιά στην οθόνη του κινητού μας. Προς το τέλος, καθισμένοι σε έναν κύκλο, ζωγραφίζουμε κάτι με αφετηρία τον πίνακα που παρατηρήσαμε και, με αυτή την αφορμή, μοιραζόμαστε κάτι αστείο ή προσωπικό, ή και τα δύο μαζί, από τις πολύ διαφορετικές ζωές μας. Ίσως να μην ξαναδώ ποτέ εκείνους τους ανθρώπους, αλλά επιστρέφοντας σπίτι νιώθω σαν να γυρίζω από μια βόλτα με φίλους. Με τη slow art κάποιες φορές βρίσκεις την ευδαιμονία της ανθρώπινης συντροφιάς σε ένα έργο τέχνης, άλλες και σε εκείνους με τους οποίους μοιράστηκες την απόλαυσή του. Πάντα όμως σε αφήνει συναισθηματικά γεμάτο.

Advertisement - Continue Reading Below
Advertisement - Continue Reading Below