Κουλουριασμένοι κάτω από μια κουβέρτα –ιδανικά, δίπλα σε αναμμένο τζάκι– να χανόμαστε μέσα σε μια ιστορία. Όταν χαρίζουμε ένα βιβλίο κάνουμε δώρο μια από τις ομορφότερες αλλά και πιο καθοριστικές εμπειρίες, που μπορεί να επηρεάσει τόσο βαθιά τον παραλήπτη, ώστε να αλλάξει τον τρόπο σκέψης του, ακόμα και τη ζωή του – ή έστω να του προσφέρει πολλές ώρες αναγνωστικής απόλαυσης. Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ξεχωρίσαμε δέκα πρόσφατες κυκλοφορίες από τον κόσμο της ξενόγλωσσης μεταφρασμένης μυθοπλασίας. Σίγουρα κάποια θα ταιριάζει στις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντα των αγαπημένων μας.
Η δύναμη των θρύλων: «Η χρονιά που μιλήσαμε με τη θάλασσα», Andrés Montero, εκδ. Διόπτρα
Ένα μικρό νησί που δεν το δείχνουν καν οι χάρτες. Μια παλιά συμφωνία με τον διάβολο, ένα νεκροταφείο χωρίς νεκρούς και μια ταβέρνα σ’ ένα εγκαταλειμμένο πλοίο, όπου όλο το χωριό μαζεύεται για να μοιραστεί θρύλους και ιστορίες – ανάμεσά τους την ιστορία των δίδυμων αδερφών Γκαρσές, που ο ένας διάλεξε να μην αφήσει ποτέ το νησί κι ο άλλος έφυγε για να δει τον κόσμο. Το μυθιστόρημα ξεκινά –ή τελειώνει– όταν ο ένας από τους δύο, αυτός που έφυγε κάποτε με βάρκα, επιστρέφει μ’ ένα μικρό αεροπλάνο, και παγιδεύεται στο νησί για τις τέσσερις εποχές μιας χρονιάς με πανδημία. Ολόκληρο το νησί, κάθε γωνιά, κάθε κάτοικός του, γίνεται μια φωνή που λέει την ιστορία τους, καθώς τα δυο αδέρφια προσπαθούν να επικοινωνήσουν, να θυμηθούν, να πενθήσουν και να γιορτάσουν μαζί το παρελθόν. Μετά το «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή», ο Χιλιανός συγγραφέας αφηγείται μια ιστορία μαγική αλλά γεμάτη αλήθεια, που ξεπροβάλλει σαν νησί μέσα στη θάλασσα του χρόνου και της μνήμης.
Μια ιστορία μυστηρίου που ανατέμνει τις οικογενειακές σχέσεις: «O θεός του δάσους», Liz Moore, εκδ. Ίκαρος
Καλοκαίρι του 1975. Όταν η ομαδάρχισσα της κατασκήνωσης Έμερσον ανακαλύπτει πως η δεκατριάχρονη Μπάρμπαρα Βαν Λάαρ δεν κοιμήθηκε στην κουκέτα της, μια αγωνιώδης αναζήτηση ξεκινά. Η αγνοούμενη είναι κόρη της πλούσιας οικογένειας στην οποία ανήκουν η κατασκήνωση και η αδιαπέραστη δασική έκταση που την περιβάλλει. Και αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ένα παιδί των Βαν Λάαρ εξαφανίζεται. Το 1961, o οκτάχρονος αδερφός της Μπάρμπαρα, Μπέαρ, είχε χαθεί και εκείνος χωρίς ίχνος… Μπορεί η ιστορία να επαναληφθεί με τόσο ανατριχιαστικά όμοιο τρόπο; Μπορούν τα θαμμένα μυστικά της οικογένειας Βαν Λάαρ και των ανθρώπων που εργάζονται γι’ αυτή να μείνουν κρυμμένα για πάντα; Ένα καταιγιστικό, πολυεπίπεδο θρίλερ για την οικογενειακή ενοχή, το βάρος της κληρονομιάς, την αγωνία της ενηλικίωσης αλλά και τις δεύτερες ευκαιρίες, που τιτλοφορήθηκε New York Times Best Thriller 2024 και New York Times Crime Novel 2024.
Νέα, ακόμα καλύτερη Σάλλυ Ρούνεϊ: «Ιντερμέτζο», εκδ. Πατάκη
Πέρα από το γεγονός ότι είναι αδέλφια, ο Πίτερ και ο Ίβαν Κούμπεκ ελάχιστα κοινά φαίνεται να έχουν μεταξύ τους. Ο Πίτερ είναι δικηγόρος στο Δουβλίνο, τριαντάρης, επιτυχημένος, άξιος και φαινομενικά άτρωτος. Όμως μετά τον θάνατο του πατέρα τους χρειάζεται υπνωτικά για να κοιμηθεί και πασχίζει να διαχειριστεί τη σχέση του με δύο πολύ διαφορετικές γυναίκες – την παντοτινή πρώτη του αγάπη, τη Σύλβια, και τη Ναόμι, μια φοιτήτρια που αντιμετωπίζει τη ζωή σαν μια μεγάλη φάρσα. Ο Ίβαν είναι επαγγελματίας σκακιστής, είκοσι δύο ετών. Πάντα θεωρούσε τον εαυτό του κοινωνικά αδέξιο, μοναχικό, το αντίθετο από τον γοητευτικό και δημοφιλή μεγάλο του αδελφό. Διανύοντας τις πρώτες εβδομάδες του πένθους, ο Ίβαν γνωρίζει τη μεγαλύτερή του Μάργκαρετ, που κουβαλά το δικό της ταραχώδες παρελθόν, και συνδέονται ακαριαία και έντονα. Το καινούριο βιβλίο της Ρούνεϊ («Κανονικοί άνθρωποι») έχει χαρακτηριστεί το πιο ώριμο έως τώρα.
Τα βιβλία ως φύλακες της ιστορίας ενός λαού: «Ο βιβλιοπώλης της Γάζας», Rachid Benzine, εκδ. Ψυχογιός
Τι περιμένει, ανάμεσα στα ερείπια της Γάζας και στις κιτρινισμένες σελίδες βιβλίων, ένας ασπρομάλλης άντρας; Ίσως κάποιον που θα κοντοσταθεί για να τον ακούσει. Γιατί τα βιβλία που κρατάει στα χέρια του δεν είναι απλώς αντικείμενα – είναι σπαράγματα ζωής, θραύσματα μνήμης, τραύματα ενός λαού. Όταν ο νεαρός Γάλλος φωτογράφος στρέφει προς αυτόν τον φακό του, δεν ξέρει ότι σε λίγο θα διαβεί τις πύλες ενός άλλου κόσμου. «Όμως, πίσω από κάθε βλέμμα, δεν υπάρχει μια ιστορία; Η ιστορία μιας ζωής. Η ιστορία ενός ολόκληρου λαού, κάποιες φορές», λέει ο βιβλιοπώλης της Γάζας. Έτσι, αρχίζει η παλαιστινιακή οδύσσεια ενός ανθρώπου ο οποίος επέλεξε ως καταφύγιο, αντίσταση και πατρίδα τις λέξεις. Από τη φυγή ώς τη φυλακή, από την πολιτική στράτευση ώς τη διάψευση των ελπίδων, από το θέατρο ώς τον έρωτα, από τα παιδιά που βλέπει να μεγαλώνουν και να ζουν ώς τα δράματα που του στερούν βίαια ό,τι αγαπά, η φωνή του μας οδηγεί μέσα απ’ τους λαβύρινθους της Ιστορίας και των μύχιων της ψυχής. Σε έναν κόσμο όπου οι βόμβες φαντάζουν να έχουν τον τελευταίο λόγο, αυτός ο άνθρωπος μας υπενθυμίζει ότι τα βιβλία είναι το μεγαλύτερο δώρο της ζωής – κι όχι για να ξεφεύγουμε από το πραγματικό, αλλά για να το βιώνουμε στην ολότητά του.
Η έμφυλη βία στη μυθοπλασία: «Νεκρά κορίτσια», Selva Almada, εκδ. Κλειδάριθμος
Τρεις έφηβες δολοφονημένες στην επαρχία της Αργεντινής τη δεκαετία του 1980. Τρεις ατιμώρητοι θάνατοι όταν ακόμη η λέξη «γυναικοκτονία» μάς ήταν άγνωστη. Τρεις δολοφονίες ανάμεσα στις εκατοντάδες που δεν φτάνουν ποτέ στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Τρεις θάνατοι χωρίς ενόχους. Η λιτή, διαυγής πρόζα της Αλμάδα φέρνει στο επίκεντρο τρεις νεαρές γυναίκες που παύουν να είναι νεκρά κορίτσια και γίνονται ζωντανά πλάσματα. Κορίτσια που σπούδασαν ή ήταν περήφανα για τη δουλειά τους, κορίτσια που ήταν καλές κόρες, τρυφερές αδερφές, ικανές μητέρες. Κορίτσια που αγαπούσαν τους φίλους τους, που γελούσαν, χόρευαν και ονειρεύονταν, ώσπου κόπηκε αναπάντεχα το νήμα της ζωής τους. Μετά την επιτυχία των «Ο άνεμος που σαρώνει» και «Δεν είναι ποτάμι», η διεθνώς αναγνωρισμένη συγγραφέας από την Αργεντινή εστιάζει σε ένα φλέγον ζήτημα της εποχής μας, το ζήτημα της έμφυλης βίας. Μια ιστορία που αποκαλύπτει τις σκοτεινές πτυχές μιας κοινωνίας που σιωπά.
Ένα πολιτικό crime novel: «Η απόδειξη της αθωότητάς μου», Jonathan Coe, εκδ. Πόλις
Η ζωή μετά το πανεπιστήμιο δεν ταιριάζει καθόλου στη Φιλ. Έχει επιστρέψει στο πατρικό της και ζει ξανά με τους γονείς της, δουλεύει ατελείωτες ώρες σε ένα ιαπωνικό εστιατόριο στο αεροδρόμιο του Χίθροου και τα σχέδιά της να γίνει συγγραφέας δεν καταλήγουν πουθενά. Όμως η τυχαία ανακάλυψη ενός ξεχασμένου συγγραφέα από τη δεκαετία του 1980 τη βγάζει από τον λήθαργο, όπως και η επίσκεψη ενός οικογενειακού φίλου, του Κρις – ιδίως όταν τής λέει ότι ερευνά μια υπόθεση που θα μπορούσε να θέσει τη ζωή του σε κίνδυνο. Ο Κρις παρακολουθεί την πορεία ενός σκοτεινού think-tank, που ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ τη δεκαετία του 1980 και ωθεί σταθερά την κυβέρνηση της Βρετανίας προς την Άκρα Δεξιά. Ξαφνικά τα πράγματα παίρνουν σκοτεινή τροπή και μια αστυνομική έρευνα για φόνο ξεκινά. Το βιβλίο πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε διαφορετικές δεκαετίες και διαφορετικά αφηγηματικά είδη, κινείται ευφάνταστα μεταξύ αστυνομικού μυθιστορήματος, campus novel και αυτομυθοπλασίας, με το χαρακτηριστικό χιούμορ και την τρυφερότητα του Coe. Ένα πολιτικό μυθιστόρημα ιδεών, σατιρικό και αιχμηρό, που δείχνει πώς το κλειδί για την κατανόηση του παρόντος μπορεί συχνά να βρεθεί στις πιο σκοτεινές γωνιές του παρελθόντος.
Όταν η καλοσύνη των ξένων κάνει χριστουγεννιάτικα θαύματα: «Ο δρόμος προς τα αστέρια», Ingvild H. Rishoi, εκδ. Μεταίχμιο
Η Ρόνια και η Μελίσα ζουν στο Όσλο με τον πατέρα τους. Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν κι εκείνος είναι πάλι άνεργος. Όταν η Ρόνια, με τη βοήθεια του επιστάτη του σχολείου της, τον βοηθά να βρει δουλειά ως πωλητής χριστουγεννιάτικων δέντρων, φαίνεται η τύχη τους να αλλάζει. Σύντομα το ψυγείο είναι γεμάτο και ο ζεστός και τρυφερός πατέρας τους μυρίζει έλατο αντί για μπίρα. Όμως η τοπική παμπ τον τραβάει περισσότερο από το καλό των κοριτσιών του, και όταν εξαφανίζεται μες στη νύχτα με το πρόσχημα ότι πάει να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα, η Ρόνια και η Μελίσα ξέρουν πού πραγματικά πηγαίνει. Τότε αποφασίζουν να φροντίσουν μόνες τους τον εαυτό τους. Και με τη βοήθεια ορισμένων ανθρώπων που έχουν γύρω τους, ενός λαμπρού αστεριού κι ενός δάσους που τις προστατεύει, θα ονειρευτούν έναν πιο φωτεινό τόπο, έναν τόπο καλοσύνης.
Ολόφρεσκος μεταφρασμένος Μπολάνιο: «Αμβέρσα», Roberto Bolano, εκδ. Άγρα
Tο πρώτο μυθιστόρημά του, γραμμένο στην Ισπανία το 1980, μέσα στη φτώχεια και την παρανομία, παρέμεινε αδημοσίευτο για 22 χρόνια και εκδόθηκε μόνο λίγους μήνες πριν από το θάνατό του. Ο ίδιος το περιέγραψε ως «αστυνομικό μυθιστόρημα, αν και μπορεί να μην του φαίνεται». Μας αποκαλύπτει τον συγγραφέα στην πιο πειραματική και πολυσύνθετη εκδοχή της γραφής του. Στα όρια πεζογραφίας και ποίησης, αποτελείται από 56 «αποσπάσματα»-αδέσποτες σφαίρες, ο στόχος των οποίων είναι κρυφός από τον αναγνώστη. Σαν μικρές λάμψεις χωρίς σειρά και τάξη, που απλώς υπονοούν την ύπαρξη ενός πιο εκτυφλωτικού φωτός, οι αναδρομές και οι παρεκβάσεις, που με τη φωνή διαφορετικών χαρακτήρων –ζωντανών και νεκρών– γεμίζουν αυτές τις σελίδες, μας μιλούν για καμπούρηδες, ναρκωτικά, πόρνες, ταινίες, συγγραφείς χωρίς λέξεις, δολοφονίες, δολοφόνους και δολοφονημένους. Η «Αμβέρσα» συμπυκνώνει τα στοιχεία που θα ξεδιπλωθούν στα μεταγενέστερα βιβλία του Μπολάνιο, από τη «Ναζιστική λογοτεχνία στην Αμερική» ώς τους «Άγριους ντετέκτιβ».
Η ιστορία μιας γενιάς: «Η τελειότητα», Βιντσέντζο Λατρόνικο, εκδ. Loggia
Ένα νεαρό ζευγάρι ψηφιακών νομάδων, της Άννας και του Τομ, ζει το όνειρό του στο Βερολίνο, σε ένα φωτεινό διαμέρισμα γεμάτο φυτά και αντικείμενα ντιζάιν. Όλοι θα ήθελαν τη ζωή τους. Η καθημερινότητά τους περιστρέφεται γύρω από το εκλεπτυσμένο φαγητό, την προοδευτική πολιτική ατζέντα, τον σεξουαλικό πειραματισμό και τα ατελείωτα πάρτι. Η ιδανική συνθήκη, κοινή για μια ολόκληρη γενιά, που ζει και ανασαίνει μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Σταδιακά, η τελειότητα αποδεικνύεται μονότονη και οι ισορροπίες τους εύθραυστες. Οι φίλοι τους επιστρέφουν στην πατρίδα, κάνουν παιδιά, ωριμάζουν. Ο ακτιβισμός τους, τόσο άρτιος επιφανειακά, πρακτικά περιορίζεται στο να μποϊκοτάρουν το Uber, να αφήνουν φιλοδώρημα σε μετρητά ή να μην τρώνε τόνο. Η ζωή τους, πίσω από τα άψογα φωτογραφικά καρέ που οι ίδιοι δημιουργούν, αρχίζει να μοιάζει με χρυσό κλουβί. Η Άννα και ο Τομ προχωρούν σε ολοένα και πιο ριζοσπαστικά βήματα, αναζητώντας την αυθεντικότητα και τον σκοπό που διαρκώς ξεγλιστρούν μέσα από τα χέρια τους. Το μυθιστόρημα ήταν υποψήφιο για το Διεθνές Βραβείο Booker 2025.
Οι δεύτερες ευκαιρίες στη ζωή κατά τον Ocean Vuong: «Ο αυτοκράτορας της χαράς», εκδ. Gutenberg
«Το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο είναι να ζήσεις μονάχα μια φορά». Ο Χάι, δεκαεννιάχρονος Αμερικανο-βιετναμέζος, κάτοικος της Ανατολικής Χαράς του Κονέκτικατ, ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει πέφτοντας από μια γέφυρα. Τον σταματά μια ηλικιωμένη από τη Λιθουανία με αρχικά συμπτώματα άνοιας. Οι δυο τους γίνονται αχώριστοι και η ζωή τους αλλάζει. Ο πολυβραβευμένος συγγραφέας του «Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι» (γενν. Βιετνάμ, 1988) επιστρέφει μ᾽ ένα βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για όσα μας στοιχειώνουν, για τη ζωή στο περιθώριο, για τους ανθρώπους που επιλέγουμε να γίνουν η οικογένειά μας και για το πώς πείθουμε τον εαυτό μας για μια δεύτερη ευκαιρία.
