Πόσες ώρες της ημέρας περνούν χωρίς να κοιτάξετε το κινητό σας; Για πολλούς, το smartphone έχει γίνει το πρώτο αντικείμενο που πιάνουν μόλις ξυπνήσουν και το τελευταίο που αφήνουν πριν κοιμηθούν. Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι, κυρίως από τη Gen Z, δοκιμάζουν να περιορίσουν τη χρήση του ή ακόμη και να το αντικαταστήσουν προσωρινά με ένα λεγόμενο «dumb phone» – ένα κινητό που προσφέρει μόνο τις βασικές λειτουργίες, όπως κλήσεις και μηνύματα.
Η Rachel Hale, δημοσιογράφος του USA Today που καλύπτει θέματα ψυχικής υγείας, αποφάσισε να το δοκιμάσει η ίδια. Άφησε το iPhone της σε ένα συρτάρι για έναν μήνα και πέρασε στην καθημερινότητά της με ένα Light Phone II, καταγράφοντας όσα κέρδισε αλλά και όσα έχασε.
Όπως γράφει, ένας υπολογιστής χρόνου οθόνης τής αποκάλυψε ότι, στα 24 της χρόνια, είχε ήδη περάσει δύο χρόνια, τρεις μήνες και επτά ημέρες κοιτάζοντας την οθόνη του κινητού της. «Το στατιστικό ήταν σοκαριστικό», παραδέχεται.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η ίδια είχε ήδη γράψει δεκάδες άρθρα για το λεγόμενο low-tech κίνημα, εκείνο που θέλει νέους που επιστρέφουν στα κινητά με πλήκτρα, οικογένειες που επαναφέρουν στα σπίτια τους τα σταθερά τηλέφωνα και δημιουργούς περιεχομένου που προσπαθούν να ανακτήσουν τη χαμένη τους συγκέντρωση. Παρ’ όλα αυτά, όσο μιλούσε με ειδικούς για τον εθισμό στην τεχνολογία, τόσο συνειδητοποιούσε ότι και η δική της εξάρτηση ήταν μεγαλύτερη απ’ όσο πίστευε.
Είχε ήδη δοκιμάσει εφαρμογές που περιόριζαν τον χρόνο χρήσης, ειδοποιήσεις που την προέτρεπαν να κλείσει το Instagram, ακόμη και ειδικές συσκευές που μπλόκαραν την πρόσβαση σε εφαρμογές. Τίποτα όμως δεν άλλαξε ουσιαστικά τη σχέση της με το κινητό.
Έτσι, την 1η Ιουνίου πήρε μια πιο δραστική απόφαση. Έκλεισε το iPhone της σε ένα συρτάρι και ξεκίνησε να χρησιμοποιεί αποκλειστικά ένα Light Phone II, μια συσκευή λίγο μεγαλύτερη από κάρτα ξενοδοχείου, με δυνατότητα μόνο για κλήσεις, μηνύματα, ξυπνητήρι, ημερολόγιο, σημειώσεις, μουσική, αριθμομηχανή και πλοήγηση.
«Οι πρώτες ημέρες ήταν γεμάτες μικρές αποτυχίες», παραδέχεται στο κείμενό της. «Το πληκτρολόγιο δυσκόλευε ακόμη και τα πιο απλά μηνύματα, χάθηκα αρκετές φορές στο μετρό της Νέας Υόρκης, έχασα μια κράτηση σε εστιατόριο επειδή η επιβεβαίωση στάλθηκε στο smartphone της και δεν μπόρεσε να καταγράψει σε βίντεο σημαντικές στιγμές της πόλης».
«Τα πράγματα, όμως, έγιναν πιο αργά. Και αυτό ήταν τελικά το νόημα», εξομολογείται και συνεχίζει: «Σιγά-σιγά άρχισα να προσαρμόζομαι. Έστελνα πιο αργά μηνύματα, χρησιμοποιούσα τη φωνητική πληκτρολόγηση, σημείωνα οδηγίες σε χαρτί και ζητούσα από τους φίλους της να την καλούν αντί να της στέλνουν μηνύματα. Η εμπειρία μου, ωστόσο, ανέδειξε και κάτι ακόμη. Το πόσο δύσκολο είναι πλέον να ζήσει κανείς χωρίς smartphone».
Για να συνδεθεί στον επαγγελματικό της λογαριασμό χρειαζόταν έλεγχο ταυτότητας μέσω εφαρμογής, λέει, ενώ για να παρακολουθήσει μια θεατρική παράσταση έπρεπε να δείξει ηλεκτρονικό εισιτήριο. Σε αρκετά εστιατόρια το μενού, η παραγγελία και η πληρωμή γίνονταν αποκλειστικά μέσω QR code.
«Συνειδητοποίησα ότι χρειαζόμουν μια σειρά από πράγματα που μέχρι τότε έκανε το κινητό μου: φωτογραφική μηχανή, εκτυπωτή, χάρτες, ακόμη και το θάρρος να ζητήσω χάρτινο μενού», σημειώνει.
Παράλληλα, το συγκεκριμένο τηλέφωνο αποδείχθηκε δύσχρηστο και για τη δουλειά της ως δημοσιογράφου, αφού δεν διέθετε εφαρμογή ηχογράφησης ούτε ήταν πρακτικό για γρήγορη επικοινωνία με πηγές.
Στα μέσα του πειράματος άλλαξε και η οπτική της. Αντί να αντιμετωπίζει την αποχή από το smartphone σαν μια αυστηρή δίαιτα, άρχισε να εξετάζει γιατί ένιωθε την ανάγκη να πιάνει συνεχώς το κινητό της. Διατήρησε ημερολόγιο, εξασκήθηκε στη συνειδητή παρουσία και παραδέχεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις επέλεγε συνειδητά να χρησιμοποιήσει τα social media, όταν αυτά της προσέφεραν πραγματική χαρά ή την έκαναν να νιώθει μέρος της κοινότητας γύρω της.
Κατά τη διάρκεια του μήνα συμμετείχε επίσης σε εκδηλώσεις χωρίς κινητά, βραδιές όπου όλοι άφηναν τις συσκευές τους στην είσοδο, εργαστήρια mindfulness και δράσεις ανθρώπων που επιδιώκουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία.
Όπως περιγράφει, το πιο δύσκολο δεν ήταν να αποχωριστεί το smartphone της, αλλά να προσαρμοστούν οι υπόλοιποι στον διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας της.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στο τέλος του πειράματος διαπίστωσε ότι η προσοχή της είχε βελτιωθεί αισθητά. «Αντικαθιστώντας τα ατελείωτα βίντεο μικρής διάρκειας με βιβλία, περιοδικά και τηλεοπτικές σειρές, ένιωσα ότι διάβαζε πιο συγκεντρωμένα και οι ημέρες της ξεκινούσαν και τελείωναν με μεγαλύτερη ηρεμία».
Φυσικά, υπήρξαν και πράγματα που της έλειψαν πραγματικά, όπως η ευκολία να βγάζει φωτογραφίες ή οι ομαδικές συνομιλίες με τους φίλους της.
Το συμπέρασμά της δεν είναι ότι όλοι πρέπει να εγκαταλείψουν τα smartphones. «Αυτό που μου έμαθε αυτός ο μήνας είναι ότι ίσως όλοι έχουμε κάτι να κερδίσουμε αν βρούμε μια καλύτερη ισορροπία στη σχέση μας με την τεχνολογία».
Και όταν, στο τέλος μιας ακόμη βραδιάς χωρίς κινητά, ήρθε η στιγμή να ανοίξει ξανά το τηλέφωνό της, επέλεξε να το αφήσει κλειστό μέσα στην τσάντα της λίγο ακόμη. Απόλαυσε τη διαδρομή της επιστροφής με το μετρό χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς οθόνη και χωρίς να νιώθει ότι χάνει κάτι.
