Αν, όπως λέει ένα αγγλόφωνο ρητό, «It takes a village to raise a child», «Χρειάζεται ένα χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί», σε αυτή την περίπτωση είναι κυριολεκτικά ένα χωριό, ή ακριβέστερα μια κωμόπολη, που τόλμησε να πειραματιστεί με έναν εναλλακτικό τρόπο ανατροφής των παιδιών, στην εποχή που κυριαρχεί η ψηφιακή τεχνολογία από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.
Ο λόγος για το παραθαλάσσιο Greystones, στην Ιρλανδία, κοντά στο Δουβλίνο, όπου το 2023 οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και άλλα μέλη της τοπικής κοινότητας πήραν την πρωτοβουλία να καθιερώσουν για τα παιδιά έως δώδεκα ετών τον κανόνα «όχι κινητά», σύμφωνα με ένα νέο αφιέρωμα των New York Times.
Στο παραθαλάσσιο Greystones, στην Ιρλανδία, κοντά στο Δουβλίνο, όπου το 2023 οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και άλλα μέλη της τοπικής κοινότητας πήραν την πρωτοβουλία να καθιερώσουν για τα παιδιά έως δώδεκα ετών τον κανόνα «όχι κινητά», σύμφωνα με ένα νέο αφιέρωμα των New York Times.
Τρία χρόνια αργότερα, διαπίστωσαν ότι μία οικογένεια μόνη της δεν μπορεί να κερδίσει αυτή τη μάχη. Όταν όμως τη δίνει μια ολόκληρη κοινότητα μαζί, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι εντυπωσιακά.
Το κίνημα του Greystones, που ονομάστηκε «It Takes a Village», έχει αρχίσει να εξαπλώνεται και εκτός των ορίων του και μάλιστα σε μια χώρα όπου έχουν την ευρωπαϊκή έδρα τους τεχνολογικοί κολοσσοί όπως οι Google, Meta, Microsoft, Apple, LinkedIn και όπου ο μέσος όρος ηλικίας που παίρνει ένα πρωτότοκο παιδί κινητό είναι τα 9 χρόνια (τα μικρότερα αδέρφια συνήθως παίρνουν ακόμα νωρίτερα).
Οι κάτοικοι του Greystones δεν είναι μέλη κάποιας ακραίας αίρεσης που απορρίπτει συλλήβδην την τεχνολογία, αλλά προσπαθούν να κάνουν πιο ομαλή τη μετάβαση των παιδιών σε αυτήν. Η ιδέα τους γεννήθηκε μετά τους περιορισμούς της πανδημίας και την επιστροφή των μαθητών στα σχολεία. Τότε η Rachel Harper, διευθύντρια του σχολείου St. Patrick’s National School και επικεφαλής της πρωτοβουλίας, παρατήρησε στα παιδιά διαταραχές ύπνου, άρνηση για το σχολείο και άλλες ανησυχητικές συμπεριφορές.
Ένας άλλος εκπαιδευτικός, της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ο Eoghan Cleary, σχολίασε ότι τα παιδιά άρχισαν να του μιλάνε για τους «βιασμούς», τις «δολοφονίες» και τους «αποκεφαλισμούς» που έβλεπαν στο διαδίκτυο.
Σε δημοσκόπηση στην οποία συμμετείχαν περίπου 800 γονείς, έγινε σαφές ότι πάνω από τα μισά παιδιά υπέφεραν από άγχος, πολλά μάλιστα είχαν αναζητήσει βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας, και ένας από τους βασικούς παράγοντες ήταν η χρήση των κινητών και του διαδικτύου.
Στο πλαίσιο της νέας πρωτοβουλίας, οι διευθυντές όλων των δημοτικών σχολείων απεύθυναν έκκληση προς τους γονείς να μην αγοράζουν κινητό στα παιδιά τους πριν από την ηλικία των 12 ετών.
Μερικούς μήνες αργότερα, το Υπουργείο Παιδείας της Ιρλανδίας έστειλε οδηγίες και στα σχολεία άλλων περιοχών που θα ήθελαν να ακολουθήσουν το μοντέλο του Greystones.
Τα παιδιά στην παραθαλάσσια πόλη έχουν, φυσικά, εναλλακτικές δραστηριότητες. Όπως αναφέρουν οι New York Times, πρόκειται για μια σφιχτοδεμένη κοινότητα, με μακρά παράδοση στον εθελοντισμό και τη φιλανθρωπία. Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν πολλές επιλογές για να ασχοληθούν με τον αθλητισμό στην περιοχή και μετά το σχολείο συνηθίζουν να συναντιούνται είτε σε ένα στέκι, το Youth Café, είτε στον κεντρικό εμπορικό δρόμο της κωμόπολης, όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους και μικροί-μεγάλοι μπορούν να κυκλοφορούν με ασφάλεια.
Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν πολλές επιλογές για να ασχοληθούν με τον αθλητισμό στην περιοχή και μετά το σχολείο συνηθίζουν να συναντιούνται είτε σε ένα στέκι, το Youth Café, είτε στον κεντρικό εμπορικό δρόμο της κωμόπολης, όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους και μικροί-μεγάλοι μπορούν να κυκλοφορούν με ασφάλεια.
Σύμφωνα με μια ιρλανδική μελέτη του 2025, της ομάδας διαδικτυακής ασφάλειας CyberSafeKids, το 28% των παιδιών 8-12 ετών έρχονται σε επαφή με τουλάχιστον «ενοχλητικό» διαδικτυακό περιεχόμενο, που μπορεί να περιλαμβάνει σεξουαλικό, βίαιο ή απειλητικό υλικό. Ωστόσο το Greystones τα προετοιμάζει καλύτερα για τον online κόσμο, διοργανώνοντας σεμινάρια για ενήλικες και παιδιά, podcasts αλλά και εκδηλώσεις όπως ένα beach party χωρίς κινητά. Όπως αναφέρουν οι γονείς, πλέον δεν υφίστανται πιέσεις να αγοράσουν κινητό στα παιδιά τους ήδη από το δημοτικό και αισθάνονται λιγότερο μόνοι στον αγώνα που δίνουν να τα προστατεύσουν απέναντι στις τεχνολογικές απειλές.
Οι εκπαιδευτικοί, από την πλευρά τους, έχουν παρατηρήσει ότι τα παιδιά είναι πιο συγκεντρωμένα στο μάθημα, συναντιούνται περισσότερο, παίζουν περισσότερο έξω και, όπως το έθεσε απλά η Harper, ζουν την παιδική ηλικία τους.
