Ίσως τον έχεις δει στην τηλεόραση (Στα «Καλύτερά μας χρόνια», στο «Ναυάγιο» ή πιο πρόσφατα στο «Απαραίτητο φως»). Αλλά αν έχεις δει τον Δημήτρη Καπουράνη στο θέατρο, δύσκολα τον ξεχνάς. Και όπως διαπίστωσα στη μία ώρα που περάσαμε μαζί, ακόμα και λίγα λεπτά φτάνουν για να νιώσεις την ήρεμη συγκέντρωση και την ευαισθησία ενός ανθρώπου που ακούει. Μιλήσαμε για όλα όσα αγαπάει με πάθος, το θέατρο, το σινεμά, τη μουσική και τους ήρωές του όπως ο Jim Morrison και ο David Bowie και, βέβαια, για το νέο του θεατρικό τόλμημα: μετά την επιτυχία του «Μια άλλη Θήβα», που χάρισε στην παράσταση τρεις sold out σεζόν και στον ίδιο το βραβείο Χορν, και αφού φόρεσε το καπέλο του καουμπόι στο «Brokeback Mountain», ο Καπουράνης συμπρωταγωνιστεί στο περίφημο «Cleansed» της Σάρα Κέιν σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Παραδόξως, η κουβέντα μας ξεκινάει με έναν αναστεναγμό.
Γιατί ξεφυσάς;
Με καταβάλλει αυτή η δουλειά και με έναν τρόπο θετικό. Νομίζω περνάω απ’ όλα τα στάδια. Κι αυτό μάλλον με κάνει να την αγαπάω: προχωράω, εξελίσσεται μέσα μου και εξελίσσομαι κι εγώ μαζί της.
Και πώς τη διάλεξες;
Σπούδαζα στο Πολυτεχνείο όταν αποφάσισα να δώσω στο Εθνικό. Διάλεξα την υποκριτική γιατί μέσα από αυτή φανταζόμουν ότι μπορώ να κάνω μια προβολή του εαυτού μου παραπέρα, να δοκιμάσω να δω τα πράγματα διαφορετικά.
Δεν πρόλαβες να αποφοιτήσεις και βρέθηκες σε πρωταγωνιστικούς ρόλους. Σε δυσκόλεψε αυτό;
Αυτό τώρα είναι καλό ή κακό, θα δείξει η ιστορία. Εγώ πιστεύω ότι είναι τυχαίο και μετά είναι στο χέρι σου να το δικαιώσεις. Σίγουρα έχει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό τύχης. Νιώθω πως σήμερα είμαι ακριβώς στο σημείο, στη ζωή και στην καριέρα μου, που αρχίζω να αναρωτιέμαι αν είμαι έτοιμος γι’ αυτούς τους ρόλους. Αν χρειάζομαι ένα βήμα πίσω, να δω πού είμαι, να εξετάσω τι ανάγκες έχω, να δω τα πράγματα λίγο πιο ήρεμα. Αυτή η ταχύτητα καμιά φορά νιώθω ότι με έχει γραπώσει.
Μετά την τεράστια επιτυχία του «Μια άλλη Θήβα» ήρθε το πολυσυζητημένο «Brokeback Mountain» και τώρα το στοίχημα του «Cleansed». Πώς μπήκε στη ζωή σου η Σάρα Κέιν;
Με τον Δημήτρη γίναμε φίλοι μέσα από τη δουλειά και παλεύαμε καιρό να συντονιστούμε σε ένα έργο. Ενθουσιάστηκα όταν μου είπε ότι θέλει να κάνει το «Cleansed». Φοβήθηκα κιόλας. Δεν είχα ιδέα πώς μπορεί να επιτευχθεί σκηνικά, αλλά και να παρουσιαστεί η συναισθηματική ακρότητα που απαιτεί.
Ο θίασος της παράστασης (Χρήστος Λούλης, Μαίρη Μηνά, Νατάσα Εξηνταβελώνη, Γιώργος Ζυγούρης, Νικολάκης Ζεγκίνογλου, Θανάσης Ραφτόπουλος) είναι σαν μια θεατρική Εθνική Ελλάδας. Να θυμίσουμε τι συμβαίνει στο «Cleansed»;
Είμαστε σε ένα «πανεπιστημιακό ίδρυμα», όπως το ονομάζει η Σάρα Κέιν. Οι άνθρωποι που κατοικούν αυτόν το χώρο ελπίζουν κάποτε να βγουν από αυτόν. Ο χώρος είναι φτιαγμένος για αγόρια. Η Γκρέις έρχεται να πάρει τα ρούχα του νεκρού αδελφού της και κατά κάποιον τρόπο διαταράσσει τις ισορροπίες, «φυτεύει» μια ιδέα στον Τίνκερ, που είναι ο ρυθμιστής του χώρου, ο εξουσιαστής. Και έτσι ξεκινάει μια πορεία προς την απόλυτη ένωση και ταυτόχρονα προς τη διάλυση. Υποδύομαι τον νεκρό αδελφό της Γκρέις, που την επισκέπτεται και φτάνουν μαζί μέχρι το τέλος.
Έχω πολύ έντονη την αίσθηση της αφής στην παράσταση: των σωμάτων, της φροντίδας, της αγκαλιάς.
Γιατί άραγε η Κέιν διάλεξε έναν τόσο σκληρό τρόπο για να μιλήσει για την αγάπη;
Το έχω σκεφτεί πολύ. Στο κεφάλι μου γυρνάει κάτι παράδοξο: ότι μπορεί να υπάρχει ανάγκη για έντονη στιγμή. Είναι σαν να λέει το έργο «αν δεν πονάει, είναι μάταιο». Μπορεί να έχει ανάγκη από ακραίες στιγμές, ακραία συναισθήματα, από οριακές καταστάσεις για να νιώσει ότι μετατοπίζεται κάτι. Και από την άλλη, σκέφτομαι τα τραγικά κείμενα: οι μεγάλες πράξεις, οι ακραίες καταστάσεις, ακόμα και όταν μοιάζουν αναίτιες ανοίγουν ένα πεδίο για να μιλήσουμε για την ανθρώπινη συμπεριφορά και τις σχέσεις. Κάθε φορά που κάποιος υπόσχεται κάτι ο Τίνκερ δοκιμάζει αυτή την υπόσχεση με μια διάθεση ίσως να τη διαλύσει ή να την ενισχύσει. Γιατί αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι τους φέρνει πιο κοντά.
Εσύ, ως παρατηρητής όσων συμβαίνουν, συμπάσχεις;
Νομίζω ότι συμπάσχω με όλους και δεν ξέρω με ποιον περισσότερο. Αλλά κατευθείαν σκέφτομαι τον Ρόμπιν. Με διαλύει η αφέλειά του. Το πώς δίνεται στο συναίσθημά του χωρίς να ξέρει πού θα τον φτάσει, πόσο θα πονέσει, κι ενώ ξέρει ότι θα τιμωρηθεί γι’ αυτό. Σαν μικρό παιδί. Με διαλύει επίσης η ευγένεια που έχει επιλέξει ο Θανάσης Ραφτόπουλος στον τρόπο που αγγίζει τον ρόλο.
Υπάρχει μια φράση που ακούγεται στην παράσταση: «Κανείς, τίποτα, ποτέ». «Κανείς δεν θα σε αγγίξει. Τίποτα δεν θα σου συμβεί ποτέ όσο είμαι εδώ και πάντα θα είμαι εδώ».
Σε συγκινεί η αθωότητα;
Υπάρχει πολλή αθωότητα στο έργο. Και νομίζω ότι έχει προκύψει και από εμάς και από τον Δημήτρη. Σαν η αθωότητα να προστατεύει το έργο. Υπάρχει μια φράση που ακούγεται στην παράσταση: «Κανείς, τίποτα, ποτέ». Νιώθω ότι τη λένε όλοι. Κι έτσι το έχουμε δουλέψει: όσα υπόσχονται ανήκουν σε όλους. «Κανείς δεν θα σε αγγίξει. Τίποτα δεν θα σου συμβεί ποτέ όσο είμαι εδώ και πάντα θα είμαι εδώ».
Η παράσταση είναι τόσο σωματική που θέλω να σε ρωτήσω τι μυρωδιά σου φέρνει στο μυαλό, τι γεύση, τι αίσθηση στην αφή;
Ένα κάψιμο, κάτι που πονάει, αλλά κι ένα χάδι. Έχω πολύ έντονη την αίσθηση της αφής στην παράσταση: των σωμάτων, της φροντίδας, της αγκαλιάς. Μυρωδιά από χώμα και νερό. Ασυνείδητα μου ήρθε μια εικόνα εξοχής. Θυμήθηκα τώρα που πηγαίναμε στον Κρόκο Κοζάνης με το συγκρότημα και καθώς φτάναμε στην Κοζάνη συναντήσαμε κάτι ανθισμένους καταπράσινους λόφους. Και νομίζω ότι κάπως έτσι τελειώνει η παράσταση μέσα μου. Δεν ξέρω γιατί.
Είπες συγκρότημα και μου έδωσες πάσα για τους Cosmonuts. Πώς, πότε, πού;
Με τους Cosmonuts είμαστε πολλά χρόνια μαζί – από τα Χανιά. Έχουμε γράψει δύο EP και έναν μεγάλο δίσκο. Είναι κάτι πολύ δημιουργικό και πολύ σπάνιο να μπορείς να κρατήσεις τόσα χρόνια μια ομάδα. Το καταφέρνουμε με πολύ κόπο και αγάπη.
Τι βγαίνει εκεί που δεν μπορεί να βγει στο θέατρο;
Μια άλλη δημιουργικότητα, μια άλλη εκτόνωση. Στην αρχή νόμιζα ότι αυτή είναι η βασική διαφορά: ότι το ένα έχει πύκνωση και το άλλο εκτόνωση. Αλλά δεν ισχύει. Και τα δύο μοιράζονται την ίδια ισορροπία πύκνωσης και εκτόνωσης – τουλάχιστον για μένα. Απλώς η μουσική είναι ένας άλλος δρόμος που μου επιτρέπει να χρησιμοποιώ άλλα εργαλεία, άρα και να εκφράζομαι με διαφορετικό τρόπο. Κατά τ’ άλλα είναι πολύ ομαδικές δουλειές.
Τα λάθη μου τα καρφιτσώνω πάνω μου και τα θυμάμαι για πολύ καιρό. Σαν τατουάζ: καίει τη στιγμή που το κάνεις.
Τι σου άρεσε πολύ στο τελευταίο σας άλμπουμ «Cosmic Anthology»;
Μου άρεσε γιατί μπήκαμε στη διαδικασία να γράψουμε ένα μεγάλο δίσκο, κάναμε όλα τα λάθη που μπορεί να κάνει ένα συγκρότημα και τα κάναμε μαζί. Όταν ολοκληρώθηκε, ακούσαμε τα πράγματα που θέλουμε να βελτιώσουμε. Και έτσι μαθαίνουμε πώς να εκφραστούμε πιο στοχευμένα.
Είσαι άνθρωπος που βρίσκεις χρήσιμα τα λάθη σου;
Τα λάθη μου τα καρφιτσώνω πάνω μου και τα θυμάμαι για πολύ καιρό. Σαν τατουάζ: καίει τη στιγμή που το κάνεις. Δεν αντέχω τα λάθη μου. Με κρατάνε ξάγρυπνο τη νύχτα, πονάει το κεφάλι μου, αλλά συνομιλώ με αυτά. Καμιά φορά αυτοτιμωρούμαι, αλλά προσπαθώ να τα εργαλειοποιώ και να βγαίνω κάπως καλύτερος.
Στις αμέσως προηγούμενες γενιές υπήρχε μια αίσθηση ότι μέχρι τα 35 πρέπει να τα έχεις καταφέρει: να έχεις διαλέξει δουλειά, να είσαι ήδη καλός σε κάτι και, ενδεχομένως, να έχεις κάνει οικογένεια. Στη δική σου γενιά υπάρχουν ακόμα τέτοια στερεότυπα;
Δεν τα συζητάμε έτσι, τουλάχιστον όχι στους κύκλους μου. Αυτά τα ηλικιακά στεγανά, αυτό το «πω πω, δεν τα κατάφερα», δεν υπάρχουν, δεν γίνεται καν τέτοια κουβέντα. Τώρα, αν είμαστε ποτισμένοι από αυτό λόγω οικογένειας δεν το ξέρω, δεν μου φαίνεται απίθανο. Αλλά εγώ πάω με το στομάχι μου. Με τους ανθρώπους που έχω γύρω μου ζυγίζουμε τα πράγματα, κοιτάμε τις ανάγκες μας και προσπαθούμε αυτά τα «πρέπει» να τα αφήσουμε στην άκρη μέχρι να σβήσουν. Δεν μας ωφελεί. Άλλες γενιές τις κατέστρεψε αυτό – άρα δεν το χρειαζόμαστε.
Τι χρειάζεσαι, τι σου δίνει χαρά;
Μου δίνουν χαρά οι στιγμές που δεν κάνουμε τίποτα: μαζευόμαστε σε σπίτια και συζητάμε, πάμε βόλτες, οι βόλτες με τη μηχανή… Το συγκρότημα μου δίνει πολλή χαρά. Το θέατρο. Το σινεμά. Και πριν από το γύρισμα και στο γύρισμα, και μετά.
Δεν έχω παίξει κακό μέχρι τώρα, αλλά κάτι γίνεται. Υπάρχει στα σκαριά μία μίνι σειρά και ένα υπέροχο σενάριο του Σύλλα Τζουμέρκα βασισμένο σε ένα διήγημα.
Πες μου μια ταινία που είδες πρόσφατα και σου άρεσε.
Είδα τη «Σπασμένη φλέβα» και μου άρεσε πάρα πολύ. Χάρηκα που είδα μια ελληνική ταινία μεγάλου μήκους με Έλληνες ηθοποιούς που γνωρίζω. Με χαροποίησε ιδιαίτερα το πόσο στιβαρό ήταν το σενάριο, αλλά και οι ερμηνείες. Και νομίζω ότι το σινεμά για τον Οικονομίδη είναι παρέα και οικογένεια. Έχει την ομάδα του και δεν την αλλάζει. Θα ήθελα πολύ να τον πετύχω, να του πω ότι το στομάχι του και το μυαλό του τον έχουν οδηγήσει σωστά.
Υπάρχει ένας κινηματογραφικός ήρωας που τον είδες και είπες «θα ήθελα να είμαι αυτός ο τύπος»;
Καμιά φορά βλέπω Ρόι Αντερσον (σ.σ.: ο Σουηδός σκηνοθέτης που το 2014 κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας για το «Ένα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί συλλογιζόμενο την ύπαρξή του») και λέω «θέλω να είμαι εκεί». Μετά βλέπω Ταραντίνο και, ναι, θυμάμαι ότι η πρώτη φορά που έπαθα εμμονή με έναν ήρωα ήταν με τον Χανς Λάντα στους «Inglourious Basterds». Ήθελα να είμαι αυτός. Τον έπαιζε ο Κρίστοφ Βαλτς.
Μου κάνει εντύπωση που διάλεξες τον Χανς Λάντα που είναι ένας κακός ήρωας.
Ναι, αλλά θα ήθελα να παίξω έναν κακό σε ένα τέτοιο κλίμα. Δεν έχω παίξει κακό μέχρι τώρα, αλλά κάτι γίνεται. Υπάρχει στα σκαριά μία μίνι σειρά και ένα υπέροχο σενάριο του Σύλλα Τζουμέρκα βασισμένο σε ένα διήγημα. Ανυπομονώ και γιατί ο ρόλος μου έχει μια τέτοια διάσταση.
Πότε είπες στον εαυτό σου: «Ωραία, εδώ κάπου έφτασα, κάτι κατάφερα»;
Το είπα σχεδόν ασθμαίνοντας γιατί η επιβράβευση δεν ήταν μέρος της ζωής μου. Δεν το είχαμε πολύ στην οικογένειά μας, από φόβο έπαρσης. Οπότε κι εγώ δεν έμαθα να λέω μπράβο στον εαυτό μου. Αυτό με βαραίνει ακόμα, αλλά το παλεύω. Είπα μπράβο στον εαυτό μου όταν πήρα τον Σταυρό του Χορν, όχι λόγω βραβείου -δεν πιστεύω στα βραβεία-, αλλά γιατί αναλογίστηκα τον μικρό Δημήτρη που δεν θα πίστευε ποτέ ότι θα φτάσει εδώ.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (D-Tales).
