Συχνά η αίσθηση ότι η ισότητα παραμένει περισσότερο στόχος παρά δεδομένο επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία. Όπως αναφέρει έρευνα του World Bank, υπάρχει ένα «σοκαριστικά μεγάλο» χάσμα ανάμεσα στη νομοθεσία που προωθεί την ισότητα των φύλων και στην ουσιαστική εφαρμογή της.
Σύμφωνα με την έκθεση, καμία χώρα δεν διασφαλίζει πλήρως όλα τα νομικά δικαιώματα που απαιτούνται για την οικονομική ισότιμη συμμετοχή των γυναικών. Όπως επισημαίνεται σε ρεπορτάζ του reuters.com, λιγότερο από 5% των γυναικών παγκοσμίως ζουν σε οικονομίες που προσφέρουν πλήρη νομική ισότητα.
Η έκθεση καταγράφει μέσο σκορ 67/100 στα νομικά δικαιώματα, αλλά σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις στην εφαρμογή των νόμων (53/100) και στην επάρκεια των θεσμικών μηχανισμών (47/100). Οι ανισότητες αυτές αποτυπώνονται σε κρίσιμους τομείς όπως η ασφάλεια, η εργασία, η αμοιβή, η επιχειρηματικότητα, η γονεϊκότητα και οι συντάξεις. Ιδιαίτερα η φροντίδα και η ασφάλεια αναδεικνύονται ως οι πιο ελλειμματικοί τομείς παγκοσμίως.
Την ίδια στιγμή σύμφωνα με μελέτη του European Innovation Council (EIC) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι γυναίκες εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής σε επενδυτικές δραστηριότητες και συχνά δηλώνουν μικρότερη αυτοπεποίθηση στη λήψη οικονομικών αποφάσεων.
Το Gender Data Gap
Πέρα όμως από το νομικό πλαίσιο, υπάρχει ένα πιο βαθύ ζήτημα: το λεγόμενο Gender Data Gap. Όπως εξηγεί έρευνα του WU (Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης), ο όρος περιγράφει το κενό στα δεδομένα που αφορούν τις γυναίκες και, ευρύτερα, την ανισότητα στη συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων που βασίζονται κυρίως σε ανδρικά σώματα, ανδρικές συμπεριφορές και ανδρικά πρότυπα ζωής.
Όπως αναφέρει η σχετική μελέτη, οι οργανωτικές, πολιτικές και ιατρικές αποφάσεις συχνά στηρίζονται σε δεδομένα που έχουν προκύψει κυρίως από άντρες, ακόμη και όταν αφορούν ζητήματα που επηρεάζουν πρωτίστως γυναίκες.
Για παράδειγμα, έρευνα σε 1,3 εκατομμύρια ασθενείς στον Καναδά έδειξε ότι οι γυναίκες που χειρουργούνται από άντρα χειρουργό έχουν 15% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν επιπλοκές και 32% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου ή εισαγωγής ξανά στο νοσοκομείο, σε σύγκριση με περιπτώσεις όπου η επέμβαση γίνεται από γυναίκα χειρουργό, ενώ έρευνα έχει δείξει ότι οι γυναίκες περνούν το 25% της ζωής τους ως ασθενείς όχι λόγω αδυναμίας του οργανισμού τους. Διαβάστε αναλυτικά εδώ.
Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι ιατρικά δεδομένα, εκπαιδευτικό υλικό και φαρμακευτικές δοκιμές βασίζονται ιστορικά κυρίως σε ανδρικά σώματα.
Το κενό δεδομένων ανάμεσα στα δύο φύλα είχε επίσης αποτυπωθεί έντονα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Όπως επισημαίνει η ίδια έρευνα, η υποτίμηση της αμειβόμενης και μη αμειβόμενης φροντίδας, ρόλος που παραδοσιακά επιβαρύνει περισσότερο τις γυναίκες, οδήγησε σε πολιτικές που δεν ανταποκρίθηκαν στις πραγματικές ανάγκες. Οι ρυθμίσεις για την ισορροπία εργασίας και οικογενειακής ζωής συχνά σχεδιάστηκαν χωρίς επαρκή δεδομένα για το πώς επηρεάζονται οι γυναίκες από αυξημένες ευθύνες φροντίδας.
Το Gender Data Gap στις επιχειρήσεις
Το Gender Data Gap επεκτείνεται και στον εταιρικό κόσμο. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, ακόμη και οι στρατηγικές για τη διαφορετικότητα βασίζονται συχνά σε δεδομένα που ενσωματώνουν μεροληψίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ρύθμιση της θερμοκρασίας στους χώρους εργασίας, η οποία συχνά βασίζεται σε μετρήσεις που ανταποκρίνονται περισσότερο στον μεταβολισμό και τις ανάγκες των ανδρών, επηρεάζοντας τη συγκέντρωση και την άνεση των γυναικών εργαζομένων.
Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι αλγόριθμοι κινδυνεύουν να αναπαράγουν αυτές τις ανισότητες. Όπως αναφέρεται σε ανάλυση που παρουσιάζεται από το WU, συστήματα αξιολόγησης υποψηφίων σε τεχνολογικούς τομείς βασίζονται σε διαδικτυακά δεδομένα που δεν λαμβάνουν υπόψη φαινόμενα όπως η χρήση ανδρικών ψευδωνύμων από γυναίκες για την αποφυγή παρενόχλησης. Έτσι, η έλλειψη συμπεριληπτικών δεδομένων οδηγεί σε υποεκτίμηση των δεξιοτήτων και της εμπειρίας γυναικών υποψηφίων.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Όπως επισημαίνεται και σε σχετική ανάρτηση του HerStory Feminism, το πρόβλημα δεν αφορά απλώς την απουσία δεδομένων, αλλά το γεγονός ότι ο «default άνθρωπος» στα δεδομένα έχει ιστορικά οριστεί ως άνδρας.
Παραδείγματα από crash tests αυτοκινήτων, φαρμακευτικές δοκιμές και σχεδιασμό καθημερινών αντικειμένων δείχνουν ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο τραυματισμού ή παρενεργειών, ακριβώς επειδή τα συστήματα σχεδιάστηκαν με βάση ανδρικά πρότυπα.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, τα crash tests βασίζονταν για δεκαετίες σε ανδρικά ομοιώματα, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να είναι 47% πιο πιθανό να τραυματιστούν σοβαρά και 17% πιο πιθανό να χάσουν τη ζωή τους σε τροχαίο. Στον χώρο της ιατρικής, οι γυναίκες εμφανίζουν 50-75% περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από φάρμακα που έχουν δοκιμαστεί κυρίως σε άντρες.
