Ο ερχομός ενός παιδιού στον κόσμο φέρνει πάντα χαρά – όταν μάλιστα αυτός έχει να συμβεί 30 χρόνια, τότε γεμίζει ένα ολόκληρο χωριό με ελπίδα.
Στο Pagliara dei Marsi, ένα μικρό ορεινό χωριό στις πλαγιές του όρους Girifalco, στην περιοχή Αμπρούτσο της Ιταλίας, οι γάτες είναι πολύ περισσότερες από τους ανθρώπους. Το γουργούρισμά τους είναι ο μόνιμος ήχος μιας ησυχίας που απλώνεται εδώ και δεκαετίες στα σοκάκια, καθώς ο πληθυσμός μειώνεται σταθερά.
Αυτό άλλαξε, έστω και κατά ένα άτομο, τον περασμένο Μάρτιο, όταν το χωριό γιόρτασε ένα σπάνιο γεγονός: τη γέννηση ενός παιδιού.
Η μικρή Λάρα Μπούσι Τραμπούκο είναι το πρώτο μωρό που γεννήθηκε στο Pagliara dei Marsi έπειτα από σχεδόν 30 χρόνια, ανεβάζοντας τον πληθυσμό του χωριού στους περίπου 20 κατοίκους.
Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Guardian, η βάπτισή της, στην εκκλησία απέναντι από το σπίτι της, συγκέντρωσε ολόκληρη την κοινότητα. Και ήταν τόσο αξιοσημείωτη και σπάνια η γέννηση του μωρού, που η Λάρα έχει εξελιχθεί στο βασικό «αξιοθέατο» του χωριού.
«Άνθρωποι που δεν είχαν καν ακούσει ποτέ για το Pagliara dei Marsi ήρθαν μόνο και μόνο επειδή έμαθαν για τη Λάρα», είπε η μητέρα της, Τσίντζια Τραμπούκο στο βρετανικό μέσο. «Μόλις εννέα μηνών και ήδη είναι διάσημη».
«Η άφιξή της αποτελεί μια αχτίδα ελπίδας, αλλά και μια ηχηρή υπενθύμιση της βαθιάς δημογραφικής κρίσης που αντιμετωπίζει η Ιταλία», αναφέρει το ρεπορτάζ της εφημερίδας.
Το 2024 οι γεννήσεις στη χώρα έπεσαν σε ιστορικό χαμηλό, φτάνοντας τις 369.944, συνεχίζοντας μια πτωτική πορεία 16 ετών, σύμφωνα με τα στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας Istat. Ο δείκτης γονιμότητας υποχώρησε επίσης σε ιστορικό χαμηλό, με μέσο όρο 1,18 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας – από τους χαμηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι λόγοι γι’ αυτό είναι πολλοί: εργασιακή ανασφάλεια, μαζική μετανάστευση των νέων, ανεπαρκής στήριξη των εργαζόμενων μητέρων και αύξηση της ανδρικής υπογονιμότητας. Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά να μην αποκτήσουν παιδιά. Τα στοιχεία της Istat για τους πρώτους επτά μήνες του 2025 δείχνουν περαιτέρω μείωση, με το Αμπρούτσο να καταγράφει τη μεγαλύτερη πτώση: 10,2% λιγότερες γεννήσεις σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024.
Η δημογραφική κρίση στην Ιταλία και την Ευρώπη
Το Pagliara dei Marsi μπορεί να είναι μικρό, ωστόσο αντικατοπτρίζει μια πραγματικότητα που επεκτείνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη: πληθυσμοί που γερνούν, σχολεία που αδειάζουν και ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα δημόσια οικονομικά και τις κοινωνικές δομές.
«Το Pagliara dei Marsi υποφέρει από δραματική πληθυσμιακή συρρίκνωση, η οποία επιδεινώθηκε από την απώλεια πολλών ηλικιωμένων, χωρίς καμία ανανέωση των γενεών», είπε η δήμαρχος Τζουζεπίνα Περότσι. Η ίδια, που μένει λίγα σπίτια μακριά από τη μικρή Λάρα, δηλώνει ευγνώμων στην Τσίντζια Τραμπούκο, 42 ετών, και τον σύντροφό της, Πάολο Μπούσι, 56 ετών, που αποφάσισαν να κάνουν οικογένεια και ελπίζει να αποτελέσουν παράδειγμα και για άλλους.
Η ιστορία τους δεν είναι συνηθισμένη. Η Τσίντζια Τραμπούκο, καθηγήτρια μουσικής, γεννήθηκε στο Φρασκάτι, κοντά στη Ρώμη, και εργάστηκε για χρόνια στην πρωτεύουσα, πριν αποφασίσει να μετακομίσει στο χωριό καταγωγής του παππού της, αναζητώντας μια πιο ήρεμη ζωή για να μεγαλώσει την οικογένειά της. Εκεί γνώρισε τον Μπούσι, εργάτη οικοδομών από την περιοχή.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικογένεια
Το ζευγάρι έλαβε το επίδομα γέννησης των 1.000 ευρώ, που θεσπίστηκε για κάθε παιδί που γεννιέται ή υιοθετείται από τον Ιανουάριο του 2025, στο πλαίσιο της προσπάθειας της κυβέρνησης Μελόνι να αντιμετωπίσει αυτό που η ίδια αποκαλεί «δημογραφικό χειμώνα». Παράλληλα, λαμβάνουν και μηνιαίο επίδομα τέκνου περίπου 370 ευρώ.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη δυσκολία τους παραμένει ο συνδυασμός εργασίας και φροντίδας του παιδιού. Το σύστημα προσχολικής φροντίδας στην Ιταλία παραμένει ανεπαρκές και, παρά τις εξαγγελίες, η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να ενισχύσει ουσιαστικά τις δομές φύλαξης. Πολλές γυναίκες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την εργασία τους όταν μένουν έγκυες και δυσκολεύονται σημαντικά να επανενταχθούν αργότερα στην αγορά εργασίας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Άποψη από την πλατεία του χωριού
Την τελευταία φορά που το Pagliara dei Marsi είχε δάσκαλο – του οποίου το σπίτι λειτουργούσε ταυτόχρονα και ως σχολείο – ήταν πριν από δεκαετίες. Σήμερα υπάρχει νηπιαγωγείο και δημοτικό στο κοντινό Castellafiume, όμως, με δεδομένα τα συνεχή λουκέτα σχολείων σε όλη την Ιταλία λόγω της υπογεννητικότητας, κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι θα υπάρχουν αρκετά παιδιά για να διατηρηθεί η δομή σε βάθος χρόνου.
Η Τραμπούκο τόνισε ότι τα οικονομικά κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν για να ανακοπεί η τάση. «Ολόκληρο το σύστημα χρειάζεται ριζική αναμόρφωση. Είμαστε μια χώρα με υψηλή φορολογία, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται ούτε σε ποιότητα ζωής ούτε σε ουσιαστικές κοινωνικές παροχές».
Περίπου μία ώρα οδικώς από το Pagliara dei Marsi βρίσκεται η Σουλμόνα, μια άλλοτε ακμάζουσα πόλη όπου η επιταχυνόμενη πληθυσμιακή συρρίκνωση της τελευταίας δεκαετίας έχει οδηγήσει σε αγώνα για τη διάσωση της μαιευτικής κλινικής του νοσοκομείου Annunziata. Η μονάδα, που εξυπηρετεί την πόλη και τις γύρω περιοχές, κατέγραψε μόλις 120 γεννήσεις το 2024 – πολύ λιγότερες από τις 500 που απαιτούνται για να συνεχίσει να χρηματοδοτείται. Αν κλείσει, οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει να μετακινούνται μέχρι τη Λ’Άκουιλα, την περιφερειακή πρωτεύουσα, περίπου μία ώρα μακριά, κάτι που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
«Η περιοχή είναι εκτεταμένη και ειδικά τον χειμώνα οι μετακινήσεις μπορεί να γίνουν επικίνδυνες», σημείωσε ο γυναικολόγος Τζανλούκα ντι Λουίτζι, θυμούμενος ένα περιστατικό όπου μια γυναίκα σε τοκετό εγκλωβίστηκε για οκτώ ώρες σε χιονοθύελλα. «Όταν τελικά έφτασε στο νοσοκομείο, χρειάστηκε να προχωρήσουμε σε επείγουσα καισαρική. Ήταν το πρώτο της παιδί και η εμπειρία τη σημάδεψε».
Όσοι αγωνίζονται για να παραμείνει ανοιχτή η μονάδα υποστηρίζουν ότι το όριο των 500 γεννήσεων τον χρόνο, που θεσπίστηκε το 2010, δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα. «Ποτέ δεν φτάσαμε αυτόν τον “μαγικό” αριθμό», παραδέχτηκε μιλώντας και εκείνη στον Guardian, η Μπέρτα Γκαμπίνα, μαία που εργάζεται στη μονάδα εδώ και 39 χρόνια. «Ακόμα και στις καλύτερες εποχές, είχαμε περίπου 380 γεννήσεις τον χρόνο. Όμως θα κάνω ό,τι μπορώ για να μη κλείσει – ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι να εγκαταλείψουμε τις εγκύους».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η Ορνέλα Λα Τσιβίτα, δημοτική σύμβουλος με το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα, σημειώνει ότι τα οικονομικά κίνητρα για την ενίσχυση των γεννήσεων είναι μεν καλοδεχούμενα, αλλά ανεπαρκή. «Πώς μπορείς να δίνεις χρήματα στις γυναίκες για να κάνουν παιδιά, όταν δεν μπορείς να τους εγγυηθείς έναν ασφαλή και αξιοπρεπή χώρο για να γεννήσουν;» αναρωτιέται.
Ένα ζήτημα που συχνά παραβλέπεται στη συζήτηση για την υπογεννητικότητα στην Ιταλία είναι η διατήρηση της γονιμότητας, επισημαίνει ο ντι Λουίτζι, αναφερόμενος σε πρακτικές όπως η κρυοσυντήρηση ωαρίων. «Η ιδεολογική προσέγγιση στη χώρα μας λειτουργεί εδώ και χρόνια ως τροχοπέδη. Αν πραγματικά θέλουμε περισσότερες γεννήσεις, χρειαζόμαστε και διαφώτιση – ναι, να προσφέρουμε στους νέους αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, αλλά και να τους εκπαιδεύσουμε γύρω από τη διατήρηση της γονιμότητας».
