Πολύ νερό έχει κυλήσει στο αυλάκι από την πρώτη απονομή των Όσκαρ στις 19 Μαΐου του 1929 στο The Hollywood Roosevelt Hotel, παρουσία μόλις 270 καλεσμένων. Μάλλον κανένας δεν θα μπορούσε να φανταστεί τότε πως ο θεσμός θα εξελισσόταν σε ένα show παγκόσμιας εμβέλειας, που κρατά άγρυπνους κινηματογραφόφιλους και δημοσιογράφους από όλο τον κόσμο. Όχι μόνο για την ανακοίνωση των πολυπόθητων βραβείων αλλά και για τα λουκ, τα οποία οι ηθοποιοί αρχίζουν να αναζητούν πολλούς μήνες νωρίτερα.
Οι οίκοι μόδας στέλνουν στους στιλίστες τις προτάσεις τους και δεν είναι ασύνηθες για τους σταρ να βρίσκονται μπροστά σε πολλές δεκάδες επιλογές μέχρι να καταλήξουν τι θα φορέσουν εκείνη τη βραδιά. Πολύ περισσότερο όταν η εμπορευματοποίηση πλέον του λαμπερού event επιβάλλει τους δικούς της κανόνες. Για παράδειγμα, αν κάποια ηθοποιός είναι παράλληλα και ambassador ή συνεργάζεται με άλλον τρόπο με κάποιον οίκο μόδας, προφανώς δεν μπορεί να «απιστήσει» τη μεγάλη βραδιά και να εμφανιστεί με ρούχα διαφορετικού brand. Μάλιστα, είθισται να υπάρχει αυτός ο όρος στα παχυλά συμβόλαια τους.
Δεν ήταν όμως πάντοτε έτσι. Στην αρχή του θεσμού οι ηθοποιοί φορούσαν τα δικά τους ρούχα ή απλώς εκείνα που αγόραζαν. Υπήρξαν και περιστάσεις με σαφές dress code. Όπως για την τελετή απονομής του 1942, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου η εντολή ήταν να ντυθούν όλοι σεμνά με «επαγγελματικά κοστούμια και ανεπίσημο γυναικείο ένδυμα». Αργότερα η ενδυματολόγος Edith Head διορίστηκε «σύμβουλος μόδας» των Όσκαρ. Το 1968 ανακοίνωσε, μεταξύ άλλων, ότι οι ηθοποιοί «παρακαλούνται να φορούν επίσημα βραδινά φορέματα», αν και δεν υπάκουσαν όλες.
Στην αρχή του θεσμού οι ηθοποιοί φορούσαν τα δικά τους ρούχα ή απλώς εκείνα που αγόραζαν. Υπήρξαν και περιστάσεις με σαφές dress code. Όπως για την τελετή απονομής του 1942, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου η εντολή ήταν να ντυθούν όλοι σεμνά με «επαγγελματικά κοστούμια και ανεπίσημο γυναικείο ένδυμα».
Πολύ αργότερα, προς τα τέλη των 80s και στις αρχές των 90s, οι ηθοποιοί απέφευγαν τα εντυπωσιακά ρούχα, πόσο μάλλον διάσημων οίκων. Ήταν η εποχή που η Sarah Jessica Parker εμφανιζόταν σε πρεμιέρες και βραβεία με φορέματα των 15 δολαρίων και η Gwyneth Paltrow με jeans και δερμάτινο jacket. «Εκφράζαμε τον εαυτό μας και φορούσαμε ό,τι θέλαμε» θα έλεγε σχετικά η Paltrow στον ντοκιμαντέρ «In Vogue: The 90s». Ήταν ωστόσο από τις πρώτες που οσμίστηκαν τη μεγάλη αλλαγή και που κάποτε κάλεσε τον οίκο Gucci για να ρωτήσει αν θα μπορούσε να δανειστεί ένα outfit για τα βραβεία, την εποχή που είχε αρχίσει να ανατέλλει το αστέρι του Tom Ford.
Όμως το φλερτ του κινηματογράφου με τη μόδα ξεκίνησε πιο δυναμικά μετά την εντυπωσιακή εμφάνιση της Nicole Kidman στο κόκκινο χαλί της 69ης απονομής, καθώς επέλεξε να συνεργαστεί επίσημα με τον John Galliano, που τότε μεσουρανούσε στον Dior, για το λουκ εκείνης της βραδιάς. «Αυτά τα ρούχα είναι έργα τέχνης και θέλω να τιμήσω» είχε δηλώσει η σταρ. Εκείνο το βράδυ το φόρεμά της είδαν 54 εκ. θεατές από όλο τον κόσμο.
Ακολουθούν μερικές από τις πιο πολυσυζητημένες στιλιστικές στιγμές στα Όσκαρ:
Audrey Hepburn, Givenchy, 1954
Yπήρξε πρωτοπόρος επιλέγοντας ένα φόρεμα Givenchy για να παραλάβει το Όσκαρ για την ερμηνεία της στην ταινία «Διακοπές στη Ρώμη». Είχε γνωρίσει τον σχεδιαστή έναν χρόνο νωρίτερα, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «Sabrina». Αναζητώντας τότε ένα φόρεμα για τον ρόλο της είχε απευθυνθεί αρχικά στον Balenciaga, ο οποίος είχε αρνηθεί, παραπέμποντάς τη στον τέως μαθητή του. Εκείνος άνοιξε το ατελιέ του νομίζοντας ότι θα ερχόταν η έτερη Hepburn (Katharine), όμως η Audrey τον κέρδισε κι έκτοτε ανέπτυξαν μια ζεστή φιλία. Το λευκό της φόρεμα με τα λουλούδια έχει συνδεθεί πλέον αναπόσπαστα με την εικονογραφία των Όσκαρ.
Joanne Woodward, φόρεμα ραμμένο από την ίδια, 1958
Είναι δυνατόν; Να ράβει μόνη της μία ηθοποιός το φόρεμα της; Φαίνεται πως είναι. Το φόρεμα της Woodward κόστισε μόλις 125 δολάρια, όσο αγόρασε δηλαδή η ίδια το ύφασμα. Η Woodward, η οποία κέρδισε το αγαλματίδιο για την ερμηνεία της στην ταινία «Η Εύα δίχως πέπλο», το έραψε η ίδια. Γιατί; Η ίδια δήλωσε στο Associated Press ότι δεν πίστευε ότι θα κέρδιζε. «Οπότε δεν ήθελα να επενδύσω πάρα πολλά», είπε χαρακτηριστικά. Σε συνδυασμό πάντως με τα λευκά γάντια, φαινόταν εξίσου λαμπερό και όμορφο όσο και των άλλων πρωταγωνιστριών. Αργότερα θα δήλωνε: «Είμαι σχεδόν τόσο περήφανη για το φόρεμα όσο και για το Όσκαρ».
Rita Moreno, άγνωστος σχεδιαστής, 1962 και 201
Το οσκαρικό φόρεμά της με την μπροκάρ φούστα δεν ήταν κάποιου διάσημου σχεδιαστή, έγινε όμως διάσημο το ίδιο. Η Moreno έγραψε στα απομνημονεύματά της το 2013 ότι πήρε άδεια από τα γυρίσματα της ταινίας «Cry of Battle» στις Φιλιππίνες για να παραστεί στην τελετή όπου ήταν υποψήφια για βραβείο Β’ Γυναικείου Ρόλου για το «West Side Story» και παρήγγειλε ένα φόρεμα από ιαπωνικό ύφασμα που χρησιμοποιείται για την κατασκευή των obi. Εκείνο το λουκ έμελλε να μείνει στην ιστορία, καθώς έγινε η πρώτη Λατίνα ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ. Το φόρεσε μάλιστα ξανά 56 χρόνια αργότερα, στην τελετή του 2018, αποδεικνύοντας πως η γοητεία τόσο του φορέματος όσο και της ίδιας παραμένει ανεξίτηλη.
Cher, Bob Mackie, 1986
Στην ουσία πρόκειται για ένα revenge dress, αφού ναι μεν η Cher είχε προσκληθεί στα Όσκαρ, όμως η Ακαδημία την είχε «σνομπάρει», καθώς δεν την είχε συμπεριλάβει στις υποψήφιες για το χρυσό αγαλματίδιο. Η Cher είχε πρωταγωνιστήσει εκείνη τη χρονιά στην ταινία «Mask» υποδυόμενη τη μητέρα ενός παραμορφωμένου εφήβου, ερμηνεία για την οποία είχε βραβευτεί στις Χρυσές Σφαίρες. Έτσι, αποφάσισε να παραστεί στην τελετή απονομής των Όσκαρ, αλλά να μην περάσει επουδενί απαρατήρητη. Και το κατόρθωσε. Μάλιστα, το ραντεβού με τον σχεδιαστή Bob Mackie είχε γίνει στο σπίτι του Tom Cruise, τότε συντρόφου της. Η θεατρική της εμφάνιση άφησε εποχή. «Δεν είναι μόδα» είχαν αναφωνήσει τότε κάποιοι. Σίγουρα πάντως ήταν μια μεγάλη πρόκληση που έμεινε στην ιστορία. Δυο χρόνια αργότερα η σταρ θα κέρδιζε το Όσκαρ για το «Moonstruck» και θα επέλεγε δημιουργία του ίδιου σχεδιαστή και συμπαραστάτη της.
Nicole Kidman, John Galliano, 1997
Η ηθοποιός συνόδευε τον τότε σύζυγό της Tom Cruise, ο οποίος ήταν υποψήφιος για την ταινία «Jerry Maguire». Το chartreuse φόρεμα με το cut-out στο πλάι και τα floral κεντήματα ενέπνευσαν τις άλλες σταρ να την ρωτούν για αυτό – ακόμη και η Madonna θέλησε να μάθει περισσότερα. Έκτοτε, όλες άρχισαν να προγραμματίζουν νωρίτερα τι θα φορούσαν στην τελετή απονομής.
Cate Blanchett, John Galliano, 1999
Galliano και πάλι Galliano. Το φόρεμα που επέλεξε η Cate Blanchett, με τα λουλούδια να σκαρφαλώνουν στην πλάτη της και ένα κολιμπρί να τρέφεται από αυτά, αποτελεί πλέον μέρος της συλλογής του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βοστώνης. Τα κεντήματα, ραμμένα πάνω στη διαφάνεια της πλάτης, δημιουργούν το εφέ των τατουάζ. Εκείνη τη χρονιά η σταρ ήταν υποψήφια για την ταινία «Elizabeth», όμως το χρυσό αγαλματίδιο γλίστρησε στην αγκαλιά της Gwyneth Paltrow για το «Ερωτευμένος Σαίξπηρ». Όμως στην ιστορία θα έμενε και η ροζ τουαλέτα της Paltrow εκείνη τη χρονιά, φιλοτεχνημένη από τον Ralph Lauren.
Björk, Marjan Pejoski, 2001
Σήμερα θεωρείται από κάποιους ως ένα από τα καλύτερα φορέματα στην ιστορία των βραβείων. Αναμφίβολα, το τολμηρό λουκ της Björk έβγαζε τη γλώσσα στο star system. Η τραγουδίστρια και τραγουδοποιός ήταν υποψήφια τότε για τη σύνθεση του κομματιού «I’ve Seen It All» από την ταινία «Χορεύοντας στο σκοτάδι» του Lars von Trier. Εκείνη την εποχή το φόρεμα είχε χλευαστεί, ακόμα και κατά τη διάρκεια της τελετής, όμως σήμερα όλοι μιλάμε για αυτό.
Halle Berry, Elie Saab, 2002
Μια ιστορική βραδιά απαιτούσε ένα εντυπωσιακό φόρεμα. Η Halle Berry έγινε η πρώτη μαύρη ηθοποιός που κέρδισε το βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία «Ο χορός των τεράτων». «Είδα πάρα πολλά φορέματα, αλλά αυτό ήταν απλώς το ιδανικό: κλασικό, υψηλής ραπτικής, μοντέρνο και σέξι», είχε πει τότε η ίδια στους Los Angeles Times.
Billy Porter, Christian Siriano, 2019
Στο λουκ που ανέτρεψε τα έμφυλα στιλιστικά στερεότυπα αξίζει μια θέση ανάμεσα στις πιο εμβληματικές γυναικείες εμφανίσεις των Όσκαρ. Ο Porter επέλεξε για την τελετή απονομής ένα σμόκιν φόρεμα Christian Siriano, που συνδύαζε τον κώδικα της ανδρικής ένδυσης με την πολυτέλεια του βελούδου και μια ογκώδη φούστα. Μια ακόμα πιο τολμηρή εμφάνιση θα έκανε την επόμενη χρονιά, με την υπογραφή Giles Deacon Couture, από μεταλιζέ body με φτερά και printed φούστα.
Natalie Portman, Dior, 2020
Πολλές φορές οι σταρ στέλνουν ηχηρά μηνύματα μέσα από τις εμφανίσεις τους στα Όσκαρ. Μια τέτοια περίπτωση ήταν η Dior κάπα της Natalie Portman. Πάνω της ήταν κεντημένα τα ονόματα πολλών γυναικών σκηνοθετριών που δεν ήταν υποψήφιες στην κατηγορία, όπως οι Greta Gerwig, Lorene Scafaria, Mati Diop, Lulu Wang. Για την ακρίβεια, εκείνη τη χρονιά και οι πέντε υποψήφιοι για Όσκαρ Σκηνοθεσίας ήταν άντρες.
Lily Gladstone, Gucci και Joe και Sunshine Big Mountain, 2024
Μια ακόμα προσθήκη στην κατηγορία «οσκαρικά λουκ με νόημα». Το μπλε Gucci φόρεμα δημιουργήθηκε από τον οίκο σε συνεργασία με τους αυτόχθονες Αμερικανούς σχεδιαστές Joe and Sunshine Big Mountain. Η συγκεκριμένη στιλιστική επιλογή ήταν συνεπής προς την ταυτότητα και την ιστορία της Gladstone, της πρώτης επίσης αυτόχθονα γυναίκας που προτάθηκε στην κατηγορία Α’ Γυναικείου Ρόλου («Killers of the Flower Moon»).
