Όλοι έχουμε παρατηρήσει στιγμές που οι έφηβοι φαίνονται απορροφημένοι ή «χαμένοι στον κόσμο τους». Κάποιες φορές μοιάζουν να μην μας ακούνε ή να αγνοούν τι γίνεται γύρω τους. Δεν είναι πάντα θέμα αγένειας ή αδιαφορίας.
Ένας ήσυχος έφηβος τραβάει λιγότερη προσοχή από κάποιον που εμφανίζει άγχος ή εκρήξεις. Αν, λοιπόν, φωνάζετε το όνομα του εφήβου σας και δεν ανταποκρίνεται ή σας κοιτάζει σαν να μην υπάρχετε, δεν σημαίνει ότι σας αγνοεί επειδή δεν σας αγαπά. Απλώς, ασυναίσθητα επιλέγει να αποσυνδεθεί.
Η αποσύνδεση ή όπως είναι ευρέως γνωστή αυτή η συμπεριφορά, το dissociation, είναι σιωπηλή και συχνά αόρατη, ενώ η παρερμηνεία αυτής της αντίδρασης μπορεί να προκαλέσει απογοήτευση και εντάσεις στις σχέσεις. Ουσιαστικά, είναι ένας μηχανισμός αντιμετώπισης του τραύματος και του στρες και μπορεί να δείχνει ότι ο έφηβος αισθάνεται υπερφορτωμένος.
Σε δύο πρόσφατες μελέτες που έκανε ο Indipedent, μίλησε με εφήβους που υιοθετούν αυτή τη συμπεριφορά, καθώς και με τους γονείς και τους ειδικούς, ώστε να κατανοήσουν όλοι λίγο καλύτερα το τι συμβαίνει.
Τι είναι το dissociation
Η αποσύνδεση λειτουργεί σαν διακόπτης ασφαλείας του εγκεφάλου. Όταν τα συναισθήματα ή οι σκέψεις είναι υπερβολικά έντονα, ο εγκέφαλος δημιουργεί απόσταση, σαν να βγαίνει νοητικά από το δωμάτιο.
Είναι συνηθισμένο να βιώνουμε ήπιες μορφές αποσύνδεσης, όπως να χαζεύουμε κατά τη διάρκεια μιας βαρετής συνάντησης. Για τους εφήβους που έχουν περάσει τραύμα, όμως, η αποσύνδεση μπορεί να είναι πιο έντονη και να προκαλείτε από σοβαρότερα ζητήματα.
Πολλοί υποτιμούν πόσο συχνά οι νέοι βιώνουν τραύμα. Παγκοσμίως, περίπου τρεις στους τέσσερις εφήβους έχουν περάσει τουλάχιστον ένα τραυματικό γεγονός, όπως βία, σοβαρά ατυχήματα ή θάνατο αγαπημένου προσώπου. Στις δυτικές χώρες, ο αριθμός μπορεί να φτάνει τον ένα στους δύο. Επιπλέον, στις μέρες μας δυσάρεστο και επιβλαβές για την ψυχολογία τους περιεχόμενο φτάνει απευθείας στις συσκευές των εφήβων. Βίαια βίντεο, διαδικτυακός εκφοβισμός ή μισαλλόδοξες συμπεριφορές μπορούν να προκαλέσουν έντονα συναισθήματα.
Όταν τα συναισθήματα γίνονται υπερβολικά, η αποσύνδεση προσφέρει άμεση ανακούφιση. Όμως, όταν και αυτή γίνεται υπερβολική μπορεί να επηρεάσει τη μάθηση, τις σχέσεις και την καθημερινή ζωή. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου 7–11% των μαθητών λυκείου επηρεάζονται από αυτήν την κλινική μορφή αποσύνδεσης, όπως συμβαίνει και με τις διαταραχές άγχους.
View this post on Instagram
Πώς λειτουργεί η συγκεκριμένη συμπεριφορά
Για να κατανοήσουμε καλύτερα την αποσύνδεση, η ερευνητική ομάδα της βρετανικής εφημερδίας μίλησε με εφήβους που την βιώνουν, κατέγραψε πώς νιώθουν, τι την προκαλεί και τι τους βοηθά
Επτά έφηβοι που είχαν βιώσει σημαντικό τραύμα και βρίσκονταν σε φροντίδα υπηρεσίας ψυχικής υγείας στη Δυτική Αυστραλία μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους. Δεδομένου ότι η αποσύνδεση μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη και την επίγνωση, μίλησαν επίσης με τους γονείς και τους ειδικούς στην ψυχική υγεία.
Παρά τον μικρό αριθμό συμμετεχόντων, οι περιγραφές τους έδωσαν μια εικόνα για το πώς είναι να ζεις το dissociation στην εφηβεία.
Οι μαρτυρίες των εφήβων
Οι έφηβοι περιέγραψαν την αποσύνδεση σαν «αίσθηση αποκοπής από το σώμα ή σαν να έχει θολώσει η πραγματικότητα».
Η 17χρονη Lisa (τα ονόματα άλλαξαν) είπε: «Μπορούσα να κοιταχτώ στον καθρέφτη και να μην νιώθω πως είμαι εγώ […] ήξερα ότι ήμουν εγώ, αλλά δεν ένιωθα πως ήμουν εγώ».
Η Verity, 14 ετών, εξήγησε: «Είμαι χαμένη και δεν προσέχω τι γίνεται γύρω μου […] μπορεί να φωνάζουν το όνομά μου ή να μου κάνουν νεύματα και να μην το παρατηρώ».
Οι γονείς ανέφεραν ότι μερικές φορές τα έφηβα παιδιά τους δεν ανταποκρίνονταν καθόλου στα καλέσματά τους ή είχαν συναισθηματικές εκρήξεις που αργότερα δεν θυμούνταν. Η αποσύνδεση εμφανιζόταν κυρίως όταν έντονα συναισθήματα προκαλούνταν από υπενθυμίσεις τραύματος, συγκρούσεις ή απόρριψη από συνομηλίκους.
Τι μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά
Πολλοί έφηβοι είπαν ότι το πιο χρήσιμο ήταν να γνωρίζουν ότι κάποιος που εμπιστεύονται είναι κοντά. Συχνά δεν ήθελαν συμβουλές ή ερωτήσεις, απλώς την παρουσία ενός ανθρώπου που θα μείνει δίπλα τους.
Η Lisa είπε: «Μου αρέσει να έχω παρέα γιατί δεν τα καταφέρνω μόνη […] βοηθάει να έχει κάποιος απλώς μαζί μου μέχρι να περάσει».
Άλλοι ερωτώμενοι ήθελαν πιο ενεργή βοήθεια με τεχνικές χαλάρωσης. Η Amy, 16 ετών, ανέφερε: «Οι τεχνικές ηρεμίας βοηθούν αν κάποιος άλλος είναι εκεί και μου λέει τι να κάνω […] δεν μπορώ μόνη μου όταν είμαι έτσι».
Άλλοι βρήκαν χρήσιμο να απομονώνονται σε ήσυχους χώρους για να επιστρέψουν στο παρόν. Όταν όμως δεν ένιωθαν ότι μπορούσαν να ζητήσουν υποστήριξη, κάποιοι καταφεύγουν σε λιγότερο βοηθητικές στρατηγικές, όπως να το να «χάνονται» για ώρες, να μένουν μόνοι για πολύ και να αντιδρούν πολύ έντονα. Η έρευνα δείχνει ότι για να μειωθεί αυτό, είναι σημαντικό οι έφηβοι να ξέρουν ότι κάποιος δικός τους, κάποιος άνθρωπος που εμπιστεύονται είναι κοντά τους.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Ο εκφοβισμός, η απόρριψη ή η αποτυχία μπορούν να φαίνονται καταστροφικά για ένα έφηβο παιδί. – πράγμα που οι γονείς μπορεί να αγνοούν ή να μην είναι σε θέση να κατανοήσουν απόλυτα.
Αν ένας έφηβος φαίνεται απόμακρος, μην απογοητεύεστε. Σκεφτείτε τι μπορεί να συμβαίνει πίσω από αυτό το αδιάφορο προσωπείο. «Όταν η αποσύνδεση κάνει την εμφάνισή της, μείνετε παρόντες και ήρεμοι. Προσφέρετε βοήθεια με απλές δραστηριότητες, όπως περπάτημα, βαθιές αναπνοές ή κάτι αισθητηριακό, όπως να κρατήσει ένα ζεστό ρόφημα», αναφέρει το άρθρο.
Αν παρατηρείτε ότι τα συμπτώματα είναι συχνά, έντονα και συνεχή τότε επικοινωνήστε με επαγγελματία ψυχικής υγείας ή γιατρό.
