Η τελετή λήξης του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Μαρτίου, στην κατάμεστη αίθουσα του Ολύμπιον, σε μια συγκινητική βραδιά που σφράγισε έντεκα ημέρες γεμάτες κινηματογραφικές ανακαλύψεις, δημιουργικές συναντήσεις και ουσιαστικό διάλογο γύρω από την πραγματικότητα που καταγράφει το σύγχρονο ντοκιμαντέρ. Η αυλαία της φετινής διοργάνωσης έπεσε με την προβολή της ταινίας «Ο Κ. Κανένας εναντίον του Πούτιν», σε σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Μπορενστάιν, η οποία λίγο μετά κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ στην 98η τελετή απονομής των βραβείων της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Η ταινία ακολουθεί τον Πάβελ Πάσα, έναν δάσκαλο σε σχολείο μιας μικρής ρωσικής πόλης. Στην καθημερινότητά του, είναι ένας αγαπητός μέντορας, γνωστός για το χιούμορ του και την αντισυμβατική του στάση. Κρεμάει αφίσες υπέρ της δημοκρατίας στους τοίχους και προσφέρει το γραφείο του ως ασφαλές καταφύγιο σε μαθητές που νιώθουν απομονωμένοι.
Η ταινία ακολουθεί τον Πάβελ Πάσα, έναν δάσκαλο σε σχολείο μιας μικρής ρωσικής πόλης. Στην καθημερινότητά του, είναι ένας αγαπητός μέντορας, γνωστός για το χιούμορ του και την αντισυμβατική του στάση. Κρεμάει αφίσες υπέρ της δημοκρατίας στους τοίχους και προσφέρει το γραφείο του ως ασφαλές καταφύγιο σε μαθητές που νιώθουν απομονωμένοι.
Ωστόσο, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ο Πάσα αναλαμβάνει έναν νέο, πιο επικίνδυνο ρόλο: να αποκαλύψει τις καταστροφικές συνέπειες της στρατιωτικοποίησης που παρεισφρέει ακόμη και στα σχολεία. Παρόλο που οι δικές του τραυματικές εμπειρίες ως μαθητή στο ίδιο σχολείο εξακολουθούν να τον στοιχειώνουν, ο Πάσα παραμένει μια ζεστή και ανάλαφρη παρουσία για τα παιδιά. Όμως, η αποστολή του ως δασκάλου τίθεται υπό αμφισβήτηση όταν, στις πρώτες εβδομάδες της εισβολής, εισάγεται μια νέα πολιτική πατριωτικής εκπαίδευσης. Ο Πάσα σοκάρεται όταν μαθαίνει ότι οι αρμοδιότητές του περιλαμβάνουν τη διοργάνωση καθημερινών εκδηλώσεων κρατικής προπαγάνδας. Προσπαθώντας να διαχειριστεί την ενοχή και την ανημποριά του, αποφασίζει να καταγράψει πώς ο πόλεμος αλλάζει το σχολείο του. Υποδυόμενος τον υπεύθυνο οπτικοακουστικού υλικού του σχολείου, κινηματογραφεί κρυφά και για εκατοντάδες ώρες όσα συμβαίνουν στα μαθήματα, τους διαδρόμους και τους σχολικούς χώρους. Μέσα από αυτές τις καταγραφές ξεδιπλώνεται η ιστορία ενός σχολείου που αλλάζει δραματικά: προπαγάνδα, νέοι καταπιεστικοί νόμοι, παιδικές οργανώσεις με στρατιωτικό προσανατολισμό και, τελικά, η στρατολόγηση αποφοίτων για να πολεμήσουν στην Ουκρανία. Όταν ο Πάσα συνειδητοποιεί ότι η ίδια του η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο, αναγκάζεται να σχεδιάσει μια επικίνδυνη και τολμηρή απόδραση από τη Ρωσία.
Ο σκηνοθέτης Ντέιβιντ Μπορενστάιν, που βρισκόταν στο Λος Άντζελες για την τελετή των Όσκαρ, έστειλε βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο κοινό της Θεσσαλονίκης: «Είμαι ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ “Ο Κ. Κανένας εναντίον του Πούτιν” και ήθελα να πω ένα γεια σε όλους και να ζητήσω συγγνώμη που δεν μπορώ να βρίσκομαι εκεί απόψε. Η Θεσσαλονίκη είναι ένας τόσο ξεχωριστός τόπος και το Φεστιβάλ της κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μου. Δυστυχώς δεν μπορούμε να είμαστε εκεί, καθώς αυτή την περίοδο βρισκόμαστε στο Λος Άντζελες, ολοκληρώνοντας μια πολύμηνη διαδρομή προώθησης του ντοκιμαντέρ ενόψει των βραβείων Όσκαρ. Ήταν μια περίοδος γεμάτη ενθουσιασμό αλλά και πολλές δύσκολες στιγμές. Παρ’ όλα αυτά, άξιζε πραγματικά τον κόπο, γιατί πρόκειται για μια ταινία στην οποία πιστεύουμε βαθιά» δήλωσε αρχικά.
«Ξεκινήσαμε αυτό το πρότζεκτ πριν από περισσότερα από τρία χρόνια, ακριβώς όταν έγινε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα με ολοένα πιο βίαιο τρόπο. Όταν όμως ξεκινήσαμε, δεν είχαμε ιδέα αν θα καταφέρναμε ποτέ να την ολοκληρώσουμε. Υπήρξαν αμέτρητες στιγμές κατά τη δημιουργία της όπου ήμασταν βέβαιοι ότι το εγχείρημα θα κατέρρεε. Ακόμη και στο τέλος, όταν ολοκληρώσαμε το τελικό μοντάζ της ταινίας, οι περισσότεροι από εμάς πιστεύαμε πως δεν υπήρχε τρόπος να κυκλοφορήσει, γιατί φαινόταν αδύνατο να βγάλουμε τον Πάσα, τον βασικό μας χαρακτήρα και συν-σκηνοθέτη, έξω από τη Ρωσία. Γι’ αυτό και το να φτάσουμε σήμερα σε αυτό το σημείο, να γνωρίζουμε ότι βρίσκεστε όλοι εκεί σε μια αίθουσα και παρακολουθείτε την ταινία, είναι κάτι πραγματικά συγκινητικό για εμάς. Σημαίνει πάρα πολλά. Το λέμε από τα βάθη της καρδιάς μας: σας ευχαριστούμε θερμά που είστε εκεί. Ελπίζω να σας δω όλους πολύ σύντομα ξανά στη Θεσσαλονίκη. Μέχρι τότε, σας χαιρετώ».
«Υπήρξαν αμέτρητες στιγμές κατά τη δημιουργία της όπου ήμασταν βέβαιοι ότι το εγχείρημα θα κατέρρεε. Ακόμη και στο τέλος, όταν ολοκληρώσαμε το τελικό μοντάζ της ταινίας, οι περισσότεροι από εμάς πιστεύαμε πως δεν υπήρχε τρόπος να κυκλοφορήσει, γιατί φαινόταν αδύνατο να βγάλουμε τον Πάσα, τον βασικό μας χαρακτήρα και συν-σκηνοθέτη, έξω από τη Ρωσία».
Στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, τρεις ταινίες βραβεύτηκαν με τους Χρυσούς Αλέξανδρους των διαγωνιστικών τμημάτων. Τον Χρυσό Αλέξανδρο του Διεθνούς Διαγωνιστικού απέσπασε το ντοκιμαντέρ «Λύτρωση» του Μίχαου Μάρτσακ, το οποίο μπαίνει αυτόματα στη λίστα προεπιλογής για το επόμενο Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ. Τον Χρυσό Αλέξανδρο του διαγωνιστικού τμήματος Newcomers κέρδισε το ντοκιμαντέρ «Δεν κοστίζει τίποτα» της Μαίρης Μπουλή, ενώ τον Χρυσό Αλέξανδρο του διαγωνιστικού τμήματος Film Forward απέσπασε η ταινία «Dear Future» της Χριστιάνας Χειραναγνωστάκη.
Μετά την προβολή της ταινίας λήξης του φεστιβάλ, ακολούθησε οσκαρικό πάρτι στο Ολύμπιον και η προβολή της τελετής απονομής των Όσκαρ, σε συνεργασία με τον Μεγάλο Χορηγό του Φεστιβάλ, Cosmote Telekom.
Παρακολουθήστε ένα βίντεο με το μήνυμα του νικητή του φετινού Όσκαρ Ντοκιμαντέρ:
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
