Μάτια, καρδιές, βαλίτσες, καραβάκια, κύματα, αεροπλάνα, αλλά και βόμβες, αιμοβόρα θηρία, δάκρυα. Η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα» που έρχεται στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 24 Μαΐου 2026 σε επιμέλεια της κόρης του εικαστικού, Χλόης Ακριθάκη, και του Αλέξιου Παπαζαχαρία, είναι ένα ιδιότυπο κυνήγι θησαυρού ανάμεσα στα περισσότερα από 250 επιλεγμένα έργα ιδιωτικών και δημόσιων συλλογών που παρουσιάζει. Μέσα σε μια θάλασσα από χρώματα και παραστάσεις που παραπέμπουν σε γιορτινές περιστάσεις και στην παιδική αθωότητα κρύβονται «τέρατα, ραγισμένες καρδιές» κατά τη Χλόη Ακριθάκη, σύμβολα πόνου και πολιτικά σχόλια.
Τα εκθέματα προέρχονται από όλες τις δημιουργικές περιόδους του και παρουσιάζονται χρονολογικά. Περιλαμβάνουν και τα πρώτα του έργα, που εκτίθενται για πρώτη φορά σε αναδρομική έκθεση, καθώς και αυτά που ολοκλήρωσε λίγο πριν φύγει, πρόωρα, από τη ζωή. «Το δικό μου όραμα ήταν σε αυτή την αναδρομική να παρουσιάσουμε έργα που δεν είχαν παρουσιαστεί στις προηγούμενες», είπε η Χλόη Ακριθάκη.
«Το δικό μου όραμα ήταν σε αυτή την αναδρομική να παρουσιάσουμε έργα που δεν είχαν παρουσιαστεί στις προηγούμενες», είπε η Χλόη Ακριθάκη.
Η έκθεση είναι διαρθρωμένη σε μεγάλες θεματικές ενότητες. Τον βασικό σκελετό της αποτελούν οι ψυχεδελικές τέμπερες της δεκαετίας του ’60, τα έντονα πολιτικά έργα των αρχών του ’70, η βαλίτσα του ’70, οι κατασκευές με ξύλα από τη θάλασσα και οι κατασκευές με λαμπάκια του ’80, οι μεγεθύνσεις και οι επαναλήψεις της δεκαετίας του ’90 και τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τα πορτραίτα των τρελών και των τροφίμων του Δρομοκαϊτείου. Συμπληρώνεται από μικρότερα σύνολα ιδιαίτερων έργων που είχαν παρουσιαστεί σε ξεχωριστές εκθέσεις από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, όπως οι χαρταετοί, η σειρά με τα τσίρκο, τα αεροπλάνα, τα λουλούδια στους αυτόχειρες. «Θέλουμε να δείξουμε τον Αλέξη Ακριθάκη όπως είναι, από την αρχή μέχρι το τέλος» σύμφωνα με τη συνεπιμελήτρια.
Όπως σημειώνει ο Αλέξιος Παπαζαχαρίας: «Τα θέματά του αναδύονται μέσα από μια πραγματικότητα σε τρικυμία και παρουσιάζονται με συνταρακτική διαύγεια. Φασισμός, δικτατορία, Ψυχρός Πόλεμος, σεξουαλική απελευθέρωση, πόλεμος στο Βιετνάμ, εξερεύνηση του διαστήματος, η επικαιρότητα της εποχής εμφανίζεται συγκερασμένη με τα ανθρώπινα πάθη. Κανόνια και χτυποκάρδια, πύραυλοι και σκατά».
Παιδικά παιχνίδια έχουν μεταλλαχτεί από τη φρίκη του μίσους και του πολέμου, όπως το καρουζέλ για τα παιδιά του Βιετνάμ, όπου τα βαγονέτα έχουν αντικατασταθεί από φέρετρα. Ή όπως οι χάρτινες φιγούρες του κουκλοθέατρου που, αντί για νεράιδες και πριγκίπισσες, απεικονίζουν τους Χίτλερ, Φράνκο, Νίξον, Πομπιντού, Κουρτ Γκέοργκ Κίσινγκερ, Τζόνσον. Η εργογραφία ενός καλλιτέχνη τον οποίο άγγιζε βαθιά η πραγματικότητα κάθε κλίμακας, από τον εσωτερικό και οικογενειακό κόσμο του μέχρι τα παγκόσμια γεγονότα.
Παιδικά παιχνίδια έχουν μεταλλαχτεί από τη φρίκη του μίσους και του πολέμου, όπως το καρουζέλ για τα παιδιά του Βιετνάμ, όπου τα βαγονέτα έχουν αντικατασταθεί από φέρετρα.
Σε διαφορετικές κλίμακες αποτυπώθηκε και η δημιουργική έκρηξη που ήταν ολόκληρη η ζωή του, από τα θεατράκια του, τρισδιάστατα σκηνικά-μινιατούρες που είχε φτιάξει παρέα με την κόρη του όταν ήταν παιδί, μέχρι το πλήρως λειτουργικό μπαρ σε φυσικό μέγεθος που, όπως και τόσα άλλα έργα του, φέρει το στοιχείο της αμφισημίας: είναι ένας χώρος όπου «αυτοκαταστροφή και επιβίωση πάνε χέρι χέρι», σχολιάζει ο συνεπιμελητής.
Πώς προέκυψε όμως ο τίτλος της έκθεσης; «Όταν ήμουν μικρή, ο πατέρας μου με ρωτούσε τι έβλεπα στα πράγματα που σχεδίαζε. Κάπου είπα: “Βλέπω μια γραμμή κύμα”. Εκείνος το χρησιμοποίησε ως τίτλο σε μια ιστορία του» εξηγεί η Χλόη Ακριθάκη. «Ένας τίτλος εκ πρώτης όψεως απλός, βγαλμένος από τη ματιά ενός μικρού παιδιού. Τρεις λέξεις – όπως τα τρία μέρη ενός χαϊκού».
Το να πω ότι δεν πρέπει να χάσει κανένας αυτή την εικαστική εμπειρία θα ήταν λίγο. Πιο σωστά, για να τη ζήσουμε σε βάθος θα χρειαστεί να την επισκεφτούμε ξανά και ξανά.
Για τον ομότιτλο τόμο
Με αφορμή την έκθεση κυκλοφορεί η ομότιτλη έκδοση από τις Εκδόσεις Άγρα, σε επιμέλεια Χλόης Ακριθάκη και Αλέξιου Παπαζαχαρία και σε σχεδιασμό της Λίλας Παλαιολόγου: μια εκτενής και πολυεπίπεδη αποτύπωση του έργου και της διαδρομής του. Διαθέσιμη στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα, επιτρέπει μέσα από τις 320 σελίδες της τη σε βάθος προσέγγιση της καλλιτεχνικής πράξης και σκέψης του Αλέξη Ακριθάκη.
Με αφορμή την έκθεση κυκλοφορεί η ομότιτλη έκδοση από τις Εκδόσεις Άγρα, σε επιμέλεια Χλόης Ακριθάκη και Αλέξιου Παπαζαχαρία και σε σχεδιασμό της Λίλας Παλαιολόγου: μια εκτενής και πολυεπίπεδη αποτύπωση του έργου και της διαδρομής του.
Για τον καλλιτέχνη
Ο Αλέξης Ακριθάκης (1939-1994) γεννήθηκε στην Αθήνα. Από νεαρή ηλικία συναναστράφηκε σημαντικές προσωπικότητες της πνευματικής ζωής, με τον διάλογο μαζί τους να αποτελεί τη βασική του καλλιτεχνική παιδεία. Έζησε και εργάστηκε στο Παρίσι (1958-1960) και στο Βερολίνο (1968-1984), όπου εγκαταστάθηκε με υποτροφία της DAAD. Το 1984 επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα. Το έργο του εκτείνεται σε ζωγραφική, σχέδια, κατασκευές και βιβλία, ενώ η εκρηκτική δημιουργικότητά του εκφράστηκε επίσης σε σχέδια επίπλων και σκηνογραφίες.
Μετά τον θάνατό του, το έργο του παρουσιάστηκε σε σημαντικές αναδρομικές εκθέσεις: το 1997-1998 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη και στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα, καθώς και το 2003 στη Neue Nationalgalerie του Βερολίνου.
Πιο πρόσφατα, το 2018 παρουσιάστηκε η έκθεση «Οι ιστορίες του Αλέξη Ακριθάκη» στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων (Πάρκο Ελευθερίας), ενώ το 2019 η έκθεση «τσίκι-τσίκι» διοργανώθηκε στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού.
Θεματικές ξεναγήσεις και περιηγήσεις
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν θεματικές ξεναγήσεις για το κοινό από τους επιμελητές και έναν ξεχωριστό καλεσμένο κάθε φορά. Παράλληλα, οργανώνεται μια σειρά περιηγήσεων από τον Σάββα Θεουλάκη του Αρχείου Ακριθάκη, ώστε το κοινό να γνωρίσει το έργο του Αλέξη Ακριθάκη μέσα από τα βασικά στοιχεία και τα χαρακτηριστικά που το κάνουν -όπως έλεγε και ο ίδιος- να «είναι Ελλάδα».
Πρόγραμμα:
Σάββατο 14/02/2026 στις 16:00, «Πενήντα μία Καρδιές», με τους επιμελητές της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία.
Σάββατο 21/02/2026 στις 15:00, «Κόλλα, ψαλίδι, χαρτί» (χαρταετοί και χαρτοκοπτική), με τους επιμελητές της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία.
Κυριακή 01/03/2026 στις 13:00, θέμα «Τα Ευρισκόμενα: Φως, Υλικά, Χρώμα, Μορφές», Σάββας Θεουλάκης, Catalogue Raisonné Project, Αρχείο Ακριθάκη.
Κυριακή 15/03/2026 στις 15:00, «Ένας αυτοδίδακτος αυτοδύναμος», με τη συνεπιμελήτρια της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη με καλεσμένο τον εικαστικό Ηλία Παπαηλιάκη.
Παρασκευή 27/03/2026 στις 19:00, «Βαλίτσα και ελληνικές επιρροές», με τους επιμελητές της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία.
Κυριακή 05/04/2026 στις 13:00, «Η ίδια μανία: Ρήματα, Ονόματα και Νήματα της Εικαστικής Πρακτικής Ι», Σάββας Θεουλάκης, Catalogue Raisonné Project, Αρχείο Ακριθάκη.
Κυριακή 19/04/2026 στις 13:00, «Το τελλάρο κολλάρο: Ρήματα, Ονόματα και Νήματα της Εικαστικής Πρακτικής ΙΙ», Σάββας Θεουλάκης, Catalogue Raisonné Project, Αρχείο Ακριθάκη.
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν θεματικές ξεναγήσεις για το κοινό από τους επιμελητές και έναν ξεχωριστό καλεσμένο κάθε φορά. Παράλληλα, οργανώνεται μια σειρά περιηγήσεων από τον Σάββα Θεουλάκη του Αρχείου Ακριθάκη.
Κυριακή 26/04/2026 στις 12:00, «Το σήμα της Ειρήνης», με τη συνεπιμελήτρια της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη με καλεσμένο τον συγγραφέα, ποιητή και μεταφραστή Ίκαρο Μπαμπασάκη.
Σάββατο 09/05/2026 στις 12:00, «Άνοιξη σε αβέβαιο τοπίο» (λουλούδια και τοπία), με τους επιμελητές της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία.
Κυριακή 17/05/2026 στις 13:00, «Τα Λειπόμενα: Εμείς, Ούτις ή Άλλος και μια Περίεργη Λούπα», Σάββας Θεουλάκης, Catalogue Raisonné Project, Αρχείο Ακριθάκη.
Σάββατο 23/05/2026 στις 12:00, «Μια γραμμή κύμα», με τους επιμελητές της έκθεσης Χλόη Ακριθάκη και Αλέξιο Παπαζαχαρία.
Περιορισμένος αριθμός θέσεων. Η συμμετοχή στις ξεναγήσεις επιβαρύνει το εισιτήριο της έκθεσης κατά €2. Δυνατή η προαγορά εισιτηρίου στο tickets.benaki.org
Εκπαιδευτικές συναντήσεις
Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026, 16:00 – 18:00. Πρόγραμμα «Βλέποντας με τις αισθήσεις». Το Τμήμα Εκπαίδευσης υποδέχεται τους επισκέπτες με μειωμένη όραση ή τυφλότητα στην έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα». Ιστορίες με φόντο την Αθήνα ή το Βερολίνο, εικόνες, σχέδια και αινιγματικά μοτίβα, υπαινιγμοί και σημειώσεις, στίχοι και μουσική ανοίγουν παράθυρα στον πολυδιάστατο κόσμο ενός φωτεινού και ασυμβίβαστου καλλιτέχνη. Περιηγούμαστε μέσα στο πυκνό σε σύμβολα έργο του Αλέξη Ακριθάκη και συλλέγουμε σχήματα από την προσωπική του γλώσσα. Στο εργαστήρι ανιχνεύουμε ήχους και ρυθμούς των σχημάτων σε διαφορετικές επιφάνειες από χαρτί, χαρτόνι ή πανί, συνθέτοντας με το αποτύπωμα τους την εικόνα του δικού μας ταξιδιού. Το εργαστήριο υλοποιείται σε συνεργασία με τον εικαστικό Χρήστο Μητά.
Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, 11:30 – 13:00. «Ώρα για Μουσείο!». Το πρόγραμμα, που απευθύνεται σε επισκέπτες με δυσκολίες μνήμης και αρχόμενη άνοια, θα υποδεχτεί το κοινό του σε μία πρώτη γνωριμία με τον κόσμο του Αλέξη Ακριθάκη. Η επίσκεψη στην έκθεση συνδυάζεται με προτάσεις για δημιουργία μέσα στον χώρο του μουσείου.
Σάββατο 21 Μαρτίου 2026. «Το Μικρό Εργαστήρι της Τέχνης». Το πρόγραμμα του Τμήματος Εκπαίδευσης, σε συνεργασία με τον εικαστικό Χρήστο Μητά, υποδέχεται στην έκθεση παιδιά 6 έως 9 χρονών.
Σάββατο 4 Απριλίου 2026. Πρόγραμμα «Το Μικρό Εργαστήρι της Τέχνης». Για το εφηβικό κοινό, σε συνεργασία με την εικαστικό Βάσω Τζούτη.
Πληροφορίες και κρατήσεις για όλες τις συναντήσεις στο Τμήμα Εκπαίδευσης, 210 3671067-69, education@benaki.org
Πωλητήριο
Το Πωλητήριο του Μουσείου Μπενάκη παρουσιάζει επιλεγμένα αντικείμενα, εμπνευσμένα από το έργο του καλλιτέχνη. Ανακαλύψτε τη συλλογή στα φυσικά πωλητήρια και online στο benakishop.gr
Νέα συνεργασία
Για το Μουσείο Μπενάκη, η έκθεση σηματοδοτεί την έναρξη της συνεργασίας του με τη Rolex ως «Επίσημο Ρολόι του Μουσείου Μπενάκη» και το εντάσσει στο παγκόσμιο δίκτυο κορυφαίων πολιτιστικών οργανισμών που υποστηρίζονται από τον ελβετικό οίκο.
Info
Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138: Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα, 210 3453111. Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-18:00, Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-22:00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: κλειστά. Τιμή εισιτηρίου έκθεσης: 9, 7 ευρώ. benaki.org
