Η κλιματική αλλαγή και η κακή διαχείριση των φυσικών πόρων -ιδίως του νερού– είναι πρόβλημα, το οποίο απασχολεί και επηρεάζει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας κοινότητας. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές η κατάσταση αυτή μοιάζει να ξεπερνά τα δικά μας δεδομένα και να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ασφάλεια και την οικονομική άνθιση των κατοίκων.
Η μάχη για τους φυσικούς πόρους στην Καμπότζη αποτελεί καθημερινό πρόβλημα, το οποίο οι κάτοικοι καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι. Στην επαρχία Koh Kong της Καμπότζης, στην κοινότητα Trapaeng Pris, υπήρχαν πάνω από 50 λίμνες. Πλέον έχει μείνει μία με την πρόσβαση στο νερό της να είναι περιορισμένη. Οι υπόλοιπες έχουν «μπαζωθεί» με χώμα και έχουν πουληθεί, συνιστώντας πλέον ιδιωτική έκταση.
Η Chan Kimcheng, κάτοικος της περιοχής, αναπολεί τα παιδικά της χρόνια και φέρνει στο νου της μια διαφορετική εποχή. «Δεν υπήρχε μόνο μία λίμνη εδώ. Υπήρχαν σχεδόν 50», λέει. Η περιοχή χαρακτηρίζεται αλιευτική και οι άνθρωποι σε αυτή εξασφάλιζαν τα προς το ζην και το εισόδημά τους μέσα από το νερό.
Για την Chan, αυτή η αλλαγή δεν είναι απλώς περιβαλλοντική. Είναι υπαρξιακή. Οι κάτοικοι δεν μπορούν πια να ψαρέψουν όπως παλιά. Οι φυσικοί πόροι που στήριζαν την καθημερινότητά τους χάνονται σταδιακά. Και μαζί τους, χάνεται και η ασφάλεια μιας ολόκληρης κοινότητας.
«Ανησυχούμε ότι, αν δεν προστατεύσουμε τη γη μας, θα χαθεί λίγο-λίγο», λέει.
Η Chan είναι μία από τις «Women Champions» της ActionAid στην Καμπότζη — γυναίκες που εκπαιδεύονται για να ηγηθούν στις κοινότητές τους και να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και της εκμετάλλευσης της γης.
Μαζί με την επιτροπή της κοινότητας οργανώνει τακτικές περιπολίες για την προστασία της περιοχής, ενημερώνει τους κατοίκους για τη σημασία των φυσικών πόρων και συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις για τη διασφάλιση της γης τους. Ήδη έχουν καταφέρει να ανακτήσουν μέρος της γης τους και να εξασφαλίσουν πρόσβαση μέσω δρόμου, ένα κρίσιμο βήμα για την επιβίωση της κοινότητας.
Οι προκλήσεις για τις γυναίκες που παραμένουν
Η περιοχή περιβάλλεται από ισχυρούς ιδιοκτήτες γης, ενώ η κλιματική κρίση επιδεινώνει την κατάσταση. Οι δασικές πυρκαγιές γίνονται συχνότερες, καταστρέφοντας ό,τι έχει απομείνει από τα φυσικά οικοσυστήματα και επηρεάζοντας άμεσα το εισόδημα των οικογενειών. Σε αυτό το πλαίσιο, οι γυναίκες βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.
«Οι γυναίκες είναι αυτές που φροντίζουν τα παιδιά, φέρνουν το νερό, μαγειρεύουν. Και όμως, είμαστε αυτές που επηρεαζόμαστε περισσότερο όταν οι πόροι λιγοστεύουν», αναφέρει η Chan.
Αλλά είναι και αυτές που οδηγούν την αλλαγή.
Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα Women-Led Alternatives to Climate Change της ActionAid, περισσότερες από 100 γυναίκες σε όλη την Καμπότζη έχουν εκπαιδευτεί για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων τους και να διεκδικήσουν κλιματική δικαιοσύνη.
Για την Chan, η αποστολή είναι ξεκάθαρη: «Πρέπει να προστατεύσουμε αυτό το μέρος — όχι μόνο για εμάς, αλλά για τις επόμενες γενιές».
Σε έναν κόσμο όπου η πρόσβαση σε φυσικούς πόρους θεωρείται δεδομένη, ιστορίες όπως αυτή υπενθυμίζουν ότι για πολλούς ανθρώπους αποτελεί καθημερινό αγώνα. Και ότι η πραγματική αλλαγή ξεκινά όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι αποκτούν τη γνώση, τη φωνή και τη δύναμη να προστατεύσουν όσα τους ανήκουν. Δεν μπορούμε να μοιραστούμε άμεσα όλα όσα έχουμε. Μπορούμε όμως να συμβάλουμε ώστε περισσότερα παιδιά να αποκτήσουν τα μέσα για να χτίσουν τη δική τους πορεία.
