Γνωρίσαμε τη Σουνταμπέ Μπαλεσίνι πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Μαζί με άλλες τρεις Ιρανές γυναίκες που ζουν στην Ελλάδα, μάς μίλησε στο τεύχος Μαρτίου για τη ζωή της, την απόφαση να φύγει από το Ιράν το 1996, την ελευθερία, τη γλώσσα, την πατρίδα. Σήμερα, με το Ιράν να βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της βίας, η ίδια γυναίκα μιλά στο Marie Claire από την Ελλάδα, περιμένοντας ένα μήνυμα από την Τεχεράνη.
Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, πού ήσουν και πώς το έμαθες;
Το πρώτο χτύπημα έγινε Σάββατο το πρωί. Ήμουν στο σπίτι και κοιμόμουν όταν χτύπησε μήνυμα στο κινητό μου. Ήταν ο ξάδερφός μου από την Τεχεράνη. Μου έγραψε ότι χτυπάνε την πόλη και ότι προς το παρόν είναι καλά. Όσο θα έχουν πρόσβαση στο ίντερνετ, θα με ενημερώνει. Πετάχτηκα από το κρεβάτι και άρχισα να μπαίνω στα social media, να ανοίγω ειδησεογραφικά sites και την τηλεόραση. Από εκείνη τη στιγμή παρακολουθώ συνεχώς τις εξελίξεις.
Πότε άρχισαν να επιβεβαιώνονται οι πληροφορίες;
Γύρω στο μεσημέρι άρχισαν να βγαίνουν διάσπαρτες ειδήσεις ότι έχει χτυπηθεί η οικία του Χαμενεΐ. Όταν άκουσα ότι μπορεί να έχει σκοτωθεί, δεν το πίστεψα. Σκέφτηκα ότι ίσως το λένε για να δημιουργήσουν κλίμα. Προς το απόγευμα ανακοινώθηκε ότι ο Νετανιάχου θα κάνει διάγγελμα. Εκεί άρχισα να το πιστεύω, γιατί συνήθως δεν βγαίνει αν δεν είναι σίγουρος. Όχι ότι τον εμπιστευόμαστε, αλλά αυτή είναι η τακτική τους. Το βράδυ οι ειδήσεις πλήθαιναν και την Κυριακή το πρωί υπήρξε επιβεβαίωση και από το ίδιο το καθεστώς.
Έχεις νέα από τους δικούς σου;
Ξύπνησα ξανά από μήνυμα της θείας μου γύρω στις έξι το πρωί. Μου έγραψε ότι θα έχω μάθει τα νέα, ότι είναι ακόμα καλά, αλλά συνεχίζουν να χτυπούν και ότι έπεσε χτύπημα πολύ κοντά στο σπίτι τους. Από τότε δεν έχω νέα. Στέλνω μηνύματα στο Instagram και στο WhatsApp, αλλά είναι αναπάντητα. Πιστεύω ότι δεν έχουν ίντερνετ. Στην Τεχεράνη έχουν χτυπηθεί πολλά σημεία και υπάρχουν διακοπές.
Ποια ήταν η πρώτη σου σκέψη;
Η πρώτη μου σκέψη ήταν φυσικά οι δικοί μου άνθρωποι. Να είναι ασφαλείς, να μην τους συμβεί τίποτα. Ταυτόχρονα, όμως, εδώ και δύο μήνες ζούσαμε με τη φράση «θα χτυπήσουν αυτό το Σαββατοκύριακο, θα χτυπήσουν το επόμενο». Η απειλή κρεμόταν πάνω από τα κεφάλια μας. Το καλοκαίρι, όταν είχε προηγηθεί η σύγκρουση με το Ισραήλ, ήμουν απόλυτα αντίθετη σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση. Έλεγα ότι δεν θέλουμε πόλεμο, δεν δεχόμαστε επίθεση στη χώρα μας. Μετά όμως από όσα έγιναν τον Ιανουάριο, με τις διαδηλώσεις, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς – ακόμη δεν ξέρουμε τον πραγματικό αριθμό – και με τις εικόνες που είδαμε στα κοινωνικά δίκτυα, κάτι άλλαξε μέσα μου. Είδα μητέρες να θρηνούν, παιδιά να μένουν ορφανά, ανήλικους μαθητές να σκοτώνονται, ανθρώπους να συλλαμβάνονται, να κακοποιούνται, να βιάζονται και να εκτελούνται. Είναι τραγικό.
Μετά όμως από όσα έγιναν τον Ιανουάριο, με τις διαδηλώσεις, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς – ακόμη δεν ξέρουμε τον πραγματικό αριθμό – και με τις εικόνες που είδαμε στα κοινωνικά δίκτυα, κάτι άλλαξε μέσα μου
Καμία ειρήνη δεν έρχεται με βόμβες. Ο πόλεμος δεν ξεχωρίζει αθώους και ενόχους. Κι όμως, για μήνες κανείς δεν ενδιαφέρθηκε πραγματικά για το Ιράν. Τώρα ο Τραμπ και το Ισραήλ κινούνται βάσει των δικών τους συμφερόντων. Το Ισραήλ επιδιώκει την κατάρρευση του καθεστώτος που χρηματοδοτεί οργανώσεις εχθρικές προς αυτό. Οι Αμερικανοί έχουν ενεργειακά και γεωπολιτικά συμφέροντα, θέλουν πρόσβαση στους υδρογονάνθρακες, θέλουν να περιορίσουν τη ροή φθηνού πετρελαίου προς την Κίνα. Κανείς δεν το κάνει για να «σώσει» τον ιρανικό λαό. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί χάρηκαν με την αποδυνάμωση του καθεστώτος μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, ενώ ταυτόχρονα όλοι φοβούνται τι θα ακολουθήσει. Ένας πόλεμος δεν έχει ως στόχο την ειρήνη. Υπάρχει ο φόβος ενός εμφυλίου, ο φόβος διάλυσης της χώρας, αποσχιστικών κινημάτων. Κι όμως, πιστεύω βαθιά στην ενότητα που έδειξε ο κόσμος στις πρόσφατες κινητοποιήσεις και στην πολιτισμική ωριμότητα του λαού μας.
Τι είναι αυτό που θέλουν οι μεγάλες δυνάμεις;
Δεν πιστεύω ότι τους νοιάζει το καθεστώς. Νομίζω ότι κινούνται με βάση τα δικά τους συμφέροντα. Το Ισραήλ θέλει την κατάρρευση ενός καθεστώτος που χρηματοδοτεί οργανώσεις εχθρικές προς αυτό. Οι Αμερικανοί θέλουν πρόσβαση στην ενέργεια και στους υδρογονάνθρακες, θέλουν να ελέγξουν γεωπολιτικές ισορροπίες. Δεν το κάνουν για να σώσουν τον λαό.
Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σου;
Φοβάμαι για τους ανθρώπους μου. Είναι πολύ δύσκολο να περιμένεις ένα μήνυμα και να μην ξέρεις τι συμβαίνει. Η μητέρα μου περιμένει κάθε μέρα ένα τηλεφώνημα από τις αδελφές της και όταν κόβονται οι γραμμές είναι πολύ σκληρό. Ο πόλεμος δεν φέρνει ειρήνη. Φοβάμαι τι μπορεί να ακολουθήσει: εμφύλιος, αποσταθεροποίηση, περισσότερο αίμα. Το μόνο που εύχομαι είναι η αλλαγή να είναι προς το καλύτερο.
Ο πόλεμος δεν φέρνει ειρήνη. Φοβάμαι τι μπορεί να ακολουθήσει
Τι σημαίνει πόλεμος για τις γυναίκες σε ένα ήδη καταπιεστικό καθεστώς;
Για τις γυναίκες, ένας πόλεμος μέσα σε ένα ήδη καταπιεστικό καθεστώς είναι ακόμη πιο σκληρός. Συχνά οι άντρες χάνονται πρώτοι και οι γυναίκες μένουν πίσω να σηκώσουν το βάρος της οικογένειας. Ο ρόλος τους αλλάζει, η ζωή γίνεται πιο δύσκολη. Και ναι, υπάρχει ο κίνδυνος η κατάσταση να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για μεγαλύτερη καταστολή. Ήδη οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν βγει στους δρόμους, υπάρχει παντού ένταση.
Πώς αντιδρά η ιρανική κοινότητα στην Ελλάδα; Υπάρχει κινητοποίηση;
Στην Ελλάδα υπήρξαν συγκεντρώσεις, άνθρωποι βγήκαν στο Σύνταγμα. Κάποιοι γιόρτασαν. Εγώ δεν νιώθω ενοχές που έφυγα. Αναρωτιέμαι, όμως, τι θα μπορούσα να κάνω αν είχα μείνει. Πιστεύω πως όσοι είμαστε ζωντανοί και έχουμε φωνή, οφείλουμε να μιλάμε. Θα ένιωθα τύψεις μόνο αν σιωπούσα.
Τι φοβάσαι περισσότερο: την ήττα ή μια «νίκη» χωρίς ελευθερία;
Θεωρώ ότι αυτή η σύγκρουση μπορεί να αποδυναμώσει το καθεστώς και να φέρει την αλλαγή πιο κοντά. Το μόνο που εύχομαι είναι η αλλαγή να είναι προς το καλύτερο και όχι προς το χειρότερο. Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι μια «νίκη» χωρίς ελευθερία. Αν φύγουν αυτοί που κυβερνούν σήμερα, θα ήθελα να επιστρέψω και να βοηθήσω. Όσοι ζούμε χρόνια έξω, με γνώσεις και εμπειρίες, έχουμε ευθύνη να συμβάλουμε στην ανοικοδόμηση.
Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι μια «νίκη» χωρίς ελευθερία. Αν φύγουν αυτοί που κυβερνούν σήμερα, θα ήθελα να επιστρέψω και να βοηθήσω
Τι θα ήθελες να καταλάβει ένας Έλληνας αναγνώστης για το τι σημαίνει να βλέπεις τη χώρα σου να βυθίζεται στη βία;
Θα ήθελα οι Έλληνες να καταλάβουν ότι, όπως διεκδικούν οι ίδιοι το δικαίωμα να επιλέγουν πώς θέλουν να ζουν, έτσι το δικαιούμαστε κι εμείς. Δεν πρέπει να αποφασίζουν άλλοι τι «συμφέρει» γεωπολιτικά. Πολλοί από όσους στηρίζουν το καθεστώς το κάνουν επειδή έχουν προσωπικό όφελος, όπως οι δουλείες τους κλπ. Ακόμη και βαθιά θρησκευόμενοι άνθρωποι δεν το θέλουν πια.
Ποια είναι η μεγαλύτερη ευχή σου αυτή τη στιγμή;
Να σταματήσουν όσο πιο γρήγορα γίνεται οι εχθροπραξίες, να φύγει αυτό το καθεστώς και η χώρα να περάσει στα χέρια του λαού. Να έχουμε ένα ελεύθερο Ιράν.
Πριν από αυτή τη δραματική συγκυρία, μας είχε μιλήσει για την προσωπική της διαδρομή.
«Έφυγα γιατί μίλησα για τα δικαιώματα των γυναικών»
Πότε έφυγες από το Ιράν και γιατί;
Έφυγα το 1996, όταν ήμουν 21 ετών. Σπούδαζα Κοινωνιολογία και Παιδοψυχολογία. Μαζί με συμφοιτητές μου κάναμε έρευνες σε ιδρύματα για παιδιά με παραβατική συμπεριφορά ή παιδιά που είχαν απομακρυνθεί από τις οικογένειές τους. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάσαμε μια εργασία για τα δικαιώματα στο διαζύγιο, και ειδικά για την επιμέλεια των παιδιών.
Τότε ο νόμος έδινε την επιμέλεια σχεδόν αποκλειστικά στον πατέρα, χωρίς δικαιώματα για τη μητέρα. Αυτό θεωρήθηκε προβληματικό από τις αρχές. Αρχικά δεχτήκαμε παρατηρήσεις και τελικά μου ανακοινώθηκε αποβολή από το πανεπιστήμιο για έναν χρόνο. Φοβήθηκα για το τι θα ακολουθούσε και αποφάσισα να φύγω.
Το ζήτημα της επιμέλειας ήταν και προσωπικό για εσένα;
Ναι. Είμαι παιδί διαζυγίου. Οι γονείς μου χώρισαν όταν ήμουν 6 ετών. Η επιμέλεια δόθηκε στον πατέρα μου, αλλά δεν ζούσαμε μαζί του. Είχε φτιάξει δεύτερη οικογένεια και εμείς ζούσαμε με τη γιαγιά και τον θείο μας, από την πλευρά του πατέρα. Η μητέρα μου πάλεψε χρόνια για να μας πάρει κοντά της και τα κατάφερε μόνο όταν ο πατέρας μας έφυγε στο εξωτερικό. Τότε ήμουν 10 χρονών. Αυτή η εμπειρία με σημάδεψε βαθιά.
Τι σας ενόχλησε περισσότερο στο πανεπιστήμιο;
Το γεγονός ότι γράφαμε για τα δικαιώματα των γυναικών, πάντα βασισμένοι σε επιστημονική έρευνα. Είχαμε και ένα φοιτητικό περιοδικό, όπου δημοσιεύαμε τα συμπεράσματά μας. Μας κάλεσαν αρκετές φορές όργανα του θρησκευτικού ελέγχου – υπήρχαν παντού: στα πανεπιστήμια, στις δημόσιες υπηρεσίες, παντού. Μας είπαν ότι αυτά «δεν αρέσουν». Στο τέλος ήρθε η αποβολή.
Έφυγες μόνη σου από το Ιράν;
Όχι. Υπήρχαν συγγενείς στην Ελλάδα. Ο αρχικός μου στόχος ήταν η Δανία, όπου βρίσκονταν ο πατέρας και ο αδερφός μου. Η Ελλάδα θα ήταν απλώς ενδιάμεσος σταθμός, αλλά τελικά έμεινα εδώ.
Πώς βλέπεις σήμερα αυτή την απόφαση;
Πιστεύω ότι όλα γίνονται για κάποιο λόγο. Είμαι σχεδόν 30 χρόνια στην Ελλάδα. Η προσωπικότητα που έχω σήμερα χτίστηκε εδώ, μέσα από όσα έζησα. Δεν ξέρω αν η ζωή μου θα ήταν καλύτερη ή χειρότερη στη Δανία, αλλά ξέρω ότι εδώ διαμορφώθηκα.
Πώς νιώθεις για την ταυτότητά σου σήμερα;
Νιώθω ότι είμαι ανάμεσα σε δύο κόσμους. Έχω υιοθετήσει πολλά από την ελληνική νοοτροπία και σε πολλά πράγματα νιώθω Ελληνίδα. Ταυτόχρονα, δεν μπορώ να αποκοπώ από τις ιρανικές μου ρίζες. Έχω κρατήσει, πιστεύω, τα καλύτερα στοιχεία και των δύο πολιτισμών.
Τι σου λείπει περισσότερο από το Ιράν;
Οι άνθρωποι μου, οι συγγενείς μου, οι αναμνήσεις. Οι μυρωδιές των δρόμων, η φύση, και ιδιαίτερα η γιορτή του Νορούζ, η περσική Πρωτοχρονιά. Αυτά δεν μπορείς να τα νιώσεις το ίδιο αν δεν είσαι εκεί.
Και τι δεν σου λείπει καθόλου;
Η καταπίεση. Η υποχρεωτική μαντίλα από την ηλικία των 6 ετών. Η αστυνομία ηθών, οι έλεγχοι στον δρόμο, ο φόβος. Ακόμα και όταν ήμουν έφηβη, με σταματούσαν στον δρόμο με τον αδερφό μου και μας ρωτούσαν τι σχέση έχουμε. Μας πήγαιναν σε τμήματα μέχρι να έρθει η μητέρα μας να επιβεβαιώσει ότι είμαστε αδέρφια.
Πώς θυμάσαι την παιδική σου ηλικία στο Ιράν;
Ήταν μια ζωή μέσα σε αυστηρά θρησκευτικά πλαίσια. Το σχολείο ήταν γεμάτο συνθήματα, προπαγάνδα, καθημερινή ανάγνωση του Κορανίου. Ένα από τα λίγα πράγματα που μου άρεσαν ήταν η πρωινή γυμναστική, γιατί με έκανε να νιώθω ελεύθερη.
Θυμάσαι πότε κατάλαβες ότι κάτι δεν πάει καλά;
Ήμουν 6 χρονών, λίγο μετά την Επανάσταση. Θυμάμαι τη θεία μου να μπαίνει πανικόβλητη στο σπίτι και να μαζεύει βιβλία — λογοτεχνία, πολιτικά βιβλία, Καζαντζάκη. Τα έβαζε σε σακιά γιατί είχαν συλλάβει μια φίλη της για τα βιβλία που είχε στο σπίτι. Τα έκρυψαν σε αποθήκες και σε δάσος. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα για πρώτη φορά φόβο.
Πριν το 1979 πώς ήταν η ζωή των γυναικών;
Καμία σχέση. Υπάρχουν φωτογραφίες με γυναίκες στην παραλία, με μαγιό, σε πάρτι. Η Τεχεράνη ήταν μια κοσμοπολίτικη πόλη. Οι γυναίκες είχαν δικαίωμα ψήφου πριν από πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Όλα αυτά άλλαξαν βίαια.
Τι άλλαξε πρώτο στην καθημερινότητα;
Απάντηση: Το Hijab. Δεν επιβλήθηκε άμεσα· πρώτα απαγορεύτηκε να κυκλοφορείς χωρίς αυτό. Σιγά-σιγά μπήκε παντού: στις δημόσιες υπηρεσίες, στα πανεπιστήμια, στα σχολεία. Έτσι ελέγχθηκε η ζωή των γυναικών.
Πώς βλέπεις τη σημερινή γενιά στο Ιράν;
Αυτή η γενιά δεν ελέγχεται. Είναι παιδιά που γεννήθηκαν με ίντερνετ και πρόσβαση στον κόσμο. Ξέρουν πώς ζουν αλλού και δεν αποδέχονται να ζήσουν αλλιώς. Πληρώνουν βαρύ τίμημα, αλλά αντιστέκονται.
Όταν έφυγες, τι ένιωσες;
Ανακούφιση και τύψεις. Τύψεις γιατί άφησα τη μητέρα μου πίσω. Εκείνη έφυγε οριστικά το 2010. Κάναμε 14 χρόνια να συναντηθούμε ξανά.
Ποιες ήταν οι πρώτες σου σκέψεις όταν ξαναείδες τη μητέρα σου μετά από τόσα χρόνια;
Ήταν τεράστια συγκίνηση, αλλά και σοκ. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι είχαν περάσει τόσα χρόνια και ότι είχαμε μείνει τόσο μακριά. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα απομακρυνθούμε έτσι.
Την έβλεπες όλα αυτά τα χρόνια έστω από μακριά;
Αργότερα ναι, με βιντεοκλήσεις. Αλλά μέχρι το 2010 δεν υπήρχαν εφαρμογές και δυνατότητες όπως σήμερα, οπότε ήταν πολύ πιο δύσκολο.
Πώς κατάφερε να φύγει;
Ήρθε πρώτα στην Ελλάδα με βίζα και μετά, από εδώ, πήγε στη Δανία.
Σκέφτηκες ποτέ να επιστρέψεις στο Ιράν;
Όχι, ποτέ. Δεν θα ήθελα να ξαναγυρίσω σε αυτό το καθεστώς. Ξέρω τον εαυτό μου: δεν θα άντεχα όλα αυτά τα «πρέπει» και τα «μη». Θα ερχόμουν σε σύγκρουση — και αυτό θα μπορούσε να με βάλει σε κίνδυνο.
Νιώθεις ελεύθερη εδώ;
Φυσικά. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό. Η αίσθηση της ελευθερίας είναι τεράστια ανάγκη για έναν άνθρωπο.
Παρ’ όλα αυτά, ήταν εύκολη η ζωή σου στην Ελλάδα;
Όχι. Έχω αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες — ειδικά με την ελληνική γραφειοκρατία, τη νομοθεσία, τα χαρτιά. Όμως αυτό που είχα και έχω είναι η αίσθηση ότι είμαι ελεύθερη και ασφαλής.
Νιώθεις ότι ανήκεις στην Ελλάδα;
Ναι. Προσαρμόστηκα γρήγορα, εντάχθηκα, έμαθα γρήγορα ελληνικά, έκανα φίλους. Αυτό με έκανε να νιώσω ότι ανήκω κάπου.
Πώς αποφάσισες να γίνεις διερμηνέας;
Το 2013–2014 ξεκίνησα εθελοντικά με «Το Χαμόγελο του Παιδιού», συνοδεύοντας ασυνόδευτα παιδιά στα νοσοκομεία.
Το 2015 υπήρχε ένα περιστατικό με δύο αδερφάκια από το Αφγανιστάν. Στο βιογραφικό μου είχα γράψει ότι μιλάω φαρσί, επικοινώνησαν μαζί μου και μου ζήτησαν να πάω να τους μιλήσω γιατί δεν ήξεραν ελληνικά και φοβόντουσαν.
Θυμάσαι τη στιγμή που τα είδες;
Ναι. Μπήκα στο δωμάτιο και μόλις τους μίλησα στη γλώσσα μας και τα χαιρέτησα, έτρεξαν και με αγκάλιασαν. Ηρέμησαν αμέσως. Εκεί κατάλαβα πόσο σημαντικό είναι για έναν άνθρωπο που φτάνει σε μια ξένη χώρα να βρει κάποιον να του μιλήσει στη γλώσσα του.
Και τότε το πήρες απόφαση;
Ναι. Σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να ασχοληθώ με τη διερμηνεία. Δεν ήξερα πώς να ξεκινήσω, αλλά μου είπαν για οργανώσεις που δουλεύουν με διερμηνείς. Έτσι, το 2018 ξεκίνησα να δουλεύω επαγγελματικά ως διερμηνέας.
Τα ελληνικά πώς τα έμαθες;
Μόνη μου. Κάποιος μου έμαθε το αλφάβητο κι εγώ άρχισα να διαβάζω πινακίδες και λέξεις. Μετά με την τηλεόραση και την καθημερινότητα.
Τι σημαίνει «ελευθερία» για σένα;
Η ελευθερία είναι, σε μεγάλο βαθμό, η επικοινωνία. Να μπορείς να μιλάς, να συνεννοείσαι, να εκφράζεσαι. Και η γλώσσα είναι το βασικό εργαλείο της επικοινωνίας.
Αν το έλεγες με μια εικόνα;
Η ελευθερία σημαίνει ότι αναπνέεις. Στο Ιράν είναι σαν οι άνθρωποι να είναι αναγκασμένοι να κρατούν την αναπνοή τους — σαν να είσαι κάτω από το νερό. Ζεις μετρώντας τις λέξεις σου, τις κινήσεις σου, τα πάντα.
Πώς νιώθεις όταν βλέπεις νέα κορίτσια να παλεύουν σήμερα στο Ιράν;
Απάντηση: Νιώθω περήφανη και τις θαυμάζω για το πόσο γενναίες είναι. Αλλά γενναιότητα θέλει και το να φύγεις: να αφήσεις πίσω κομμάτια σου, να πας σε μια άλλη χώρα, σε έναν ξένο τόπο, ανάμεσα σε ξένους ανθρώπους.
Και όσοι μένουν και βγαίνουν κάθε μέρα στον δρόμο, ξέροντας πώς μπορεί να τους αντιμετωπίσουν, δείχνουν επίσης τεράστια γενναιότητα.
Τι σκέφτεσαι ότι περνάει από το μυαλό τους;
Όταν δεν έχεις την ελευθερία σου, σκέφτεσαι: «Αφού δεν έχω τη βασική μου ανάγκη, δεν έχω τίποτα άλλο να χάσω». Ίσως μόνο τη ζωή μου.
Αν μπορούσες να τους μιλήσεις, τι θα τους έλεγες;
Θα τους έλεγα: «Λυπάμαι που δεν είμαι εκεί. Λυπάμαι που δεν είμαι μαζί σας». Κάποιοι λένε «ας φύγουν». Είναι εφικτό; Πώς να φύγουν; Πού να πάνε; Όταν τους γυρίζουν πίσω στα σύνορα, όταν βουλιάζουν βάρκες, όταν τους αντιμετωπίζουν σαν “παράτυπους μετανάστες”; Δεν είναι τόσο απλό.
Τι σου έμαθαν τα 30 χρόνια στην Ελλάδα για την πατρίδα;
Η πατρίδα είναι σαν τη μάνα που σε γέννησε. Η χώρα που μεταναστεύεις είναι σαν τον σύντροφο που επιλέγεις.
Άρα αγαπάς και τα δύο, απλώς διαφορετικά;
Ναι. Τη μάνα δεν μπορείς να την ξεχάσεις. Σου έχει δώσει αξίες, αρχές. Και δεν είναι χώρα να ντρέπεσαι ότι προέρχεσαι από εκεί: έχει ιστορία, κουλτούρα, πολιτισμό, γενναίους ανθρώπους — μόνο περήφανη μπορώ να νιώθω.
Και η Ελλάδα;
Και η Ελλάδα έχει ιστορία, πολιτισμό. Εγώ εδώ βρήκα ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα μου. Το λέω πάντα: εδώ βρήκα «συγγενείς που δεν είχα». Πολλοί Έλληνες με είδαν ισάξια, δεν με ξεχώρισαν. Αυτό με έκανε να νιώσω πραγματικά σπίτι μου. Και όταν ταξιδεύω (π.χ. στη Δανία) και γυρίζω πίσω, νιώθω ότι επιστρέφω σπίτι — όχι στο κτήριο ή στο διαμέρισμα, αλλά στο “σπίτι” ως αίσθηση.
Τι θα ήθελες να θυμόμαστε οι Έλληνες όταν ακούμε «Ιράν»;
Να θυμόμαστε τον πολιτισμό του και τους ανθρώπους του. Και επίσης να θυμόμαστε ότι οι Έλληνες και οι Πέρσες/Ιρανοί έχουμε περισσότερα κοινά απ’ όσα νομίζουμε: χιούμορ, αγάπη για τη ζωή, μουσική, χορό, ακόμη και γεύσεις στην κουζίνα.
Αν έφευγες αύριο για το Ιράν και μπορούσες να πάρεις κάτι από την Ελλάδα για μία μέρα, τι θα έπαιρνες;
Απάντηση: Ούζο. Το αγαπώ, ειδικά το καλοκαίρι.
Θα ήθελες να συμπληρώσεις κάτι;
Eύχομαι να μιλάτε όσο περισσότερο μπορείτε γι’ αυτό που συμβαίνει στο Ιράν. Αυτό το καθεστώς πρέπει να φύγει.
Τι προβλέπεις για το μέλλον;
Πιστεύω ότι θα φύγουν – αλλά φοβάμαι ότι θα φύγουν με πολύ αίμα. Αυτό είναι που με τρομάζει. (σ.σ πολύ σύντομα η πρόβλεψη της Σουνταμπέ αποδείχθηκε σωστή).
Πιστεύεις ότι οι μεγάλες δυνάμεις θέλουν να αλλάξει το καθεστώς;
Δεν το πιστεύω. Νομίζω ότι τους ενδιαφέρουν περισσότερο τα δικά τους συμφέροντα παρά το τι περνάει ο κόσμος. Νιώθω ότι είμαστε μόνοι μας.
Κατά τη γνώμη σου, τι θα πίεζε πραγματικά το καθεστώς;
Αυτό που θα τους γονάτιζε θα ήταν να χτυπηθούν τα οικονομικά και οι διεθνείς διευκολύνσεις που έχουν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους στο εξωτερικό: τα χρήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, οι άδειες παραμονής και οι βίζες. Αυτή είναι η δική μου άποψη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
