Η Λενιώ Βρέντζου μεγάλωσε σε μια οικογένεια με τέσσερα κορίτσια στο χωριό Χαράκι Ηρακλείου Κρήτης. Ήταν επιλογή της να συνεχίσει την παράδοση του πατέρα και του παππού της στη γεωργία και την κτηνοτροφία, όπως έκανε και η μεγαλύτερη αδερφή της, η οποία για ένα διάστημα είχε και τυροκομείο. «Από τότε που γεννήθηκα, θυμάμαι τον εαυτό μου στα πρόβατα, στις ελιές και τα αμπέλια», μας λέει. Μπορεί να μην ασχολείται πλέον με τα αμπέλια ελλείψει εργατικών χεριών, αλλά συνεχίζει να ζει για τους ελαιώνες και τα ζώα της. Αυτή είναι η ιστορία της όπως την αφηγήθηκε στο Marie Claire, στο πλαίσιο ενός μεγάλου αφιερώματος με αφορμή την ανακήρυξη του 2026 ως Διεθνούς Έτους Γυναίκας Αγρότισσας από τον ΟΗΕ.
«Παιδί θυμάμαι τον πατέρα μου να με ξυπνάει ξημερώματα να πάμε στα πρόβατα, να τα βγάζω για να τα αρμέξει, μετά να πηγαίνουμε στις καλλιέργειες και να γυρίζουμε σπίτι νύχτα, κατάκοποι. Αλλά ήμουνα ελεύθερη. Ένιωθα γεμάτη. Δεν είχα κανέναν να με διαφεντεύει – και αυτό ήταν για μένα πολύ σημαντικό. Μετά το σχολειό δεν ήθελα να κάνω άλλο πράγμα, ήθελα να μείνω στο χωριό και να ασχοληθώ μόνο με αυτό που γνώριζα και μου άρεσε.
»Παράγω μόνο βιολογικό λάδι. Ξεκίνησα πριν από επτά χρόνια όταν είδα ότι η τιμή του ήταν πολύ καλύτερη σε σχέση με το συμβατικό. Το ένα ήταν αυτό. Το δεύτερο ήταν ότι δεν θα χρειαζόταν να βάζω φάρμακα στις ελιές, οπότε θα μείωνα το κόστος παραγωγής. Πλέον η διαφορά στην τιμή από το συμβατικό είναι σχεδόν μηδαμινή.
«Παιδί θυμάμαι τον πατέρα μου να με ξυπνάει ξημερώματα να πάμε στα πρόβατα, να τα βγάζω για να τα αρμέξει, μετά να πηγαίνουμε στις καλλιέργειες και να γυρίζουμε σπίτι νύχτα, κατάκοποι. Αλλά ήμουνα ελεύθερη. Ένιωθα γεμάτη. Δεν είχα κανέναν να με διαφεντεύει – και αυτό ήταν για μένα πολύ σημαντικό»
»Από πρόβατα έχω μόνο την κρητική φυλή, που έχει μάθει στις συνθήκες του τόπου και είναι πολύ ανθεκτική. Δεν είναι σταβλισμένα, τα βγάζω για βοσκή, γι’ αυτό είναι πολύ καλό το κρέας και το γάλα τους. Ο τόπος μας έχει πολλά βότανα, πολλά χόρτα. Το πρόβλημα, τα τρία-τέσσερα τελευταία χρόνια, είναι η λειψυδρία. Επηρεάζει και τη βοσκή και τις καλλιέργειες. Και δεν έχω ούτε γεωτρήσεις ούτε τίποτα. Όπου λείπει το νερό, λείπει η ζωή.
»Άλλες δυσκολίες είναι το κόστος παραγωγής, που κάθε μέρα τρέχει πιο γρήγορα απ’ ό,τι το εισόδημα. Είναι τα μεροκάματα, που συνέχεια ανεβαίνουν και δεν μπορώ να τα σηκώσω μοναχή. Είναι η τεράστια δυσκολία να βρούμε εργάτες. Είναι οι εξωφρενικές τιμές στις ζωοτροφές και τα λιπάσματα. Είναι οι πρωτόγονοι αγροτικοί δρόμοι που καταστρέφουν ό,τι μηχανήματα έχουμε. Πάνω απ’ όλα, είναι οι εξευτελιστικές τιμές που παίρνω ως παραγωγός, την ώρα που ο καταναλωτής παίρνει τα προϊόντα σχεδόν στις δεκαπλάσιες τιμές. Εκεί στη μέση κάποιος σίγουρα κερδίζει και δεν είμαστε ούτε εσύ ούτε εγώ.
»Αν είχα απέναντί μου κάποιον από το κράτος, καταρχήν θα του ζητούσα να κατέχει ό,τι λέει, να έχει σχέση με τα αγροτικά. Γιατί όποιος δεν έχει ζήσει αυτή τη ζωή δεν μπορεί να την καταλάβει ούτε από χαρτιά ούτε από πίνακες. Θα του έλεγα να έρθει να μείνει για λίγο μαζί μας. Να δει τι σημαίνει δουλειά χωρίς ωράριο, χωρίς αργίες, χωρίς σιγουριά. Τι πάει να πει να εξαρτάσαι από τον καιρό, την αγορά και τις αποφάσεις που παίρνουν άλλοι για εσένα. Θα του έλεγα ότι δεν χρειαζόμαστε λόγια αλλά δίκαιες τιμές και σεβασμό.
»Παρά τις δυσκολίες, μου αρέσει που είμαι στην ύπαιθρο, που ζω τη χαρά της δημιουργίας από τα φυτά που θα φυτέψω, από τα αρνιά που θα δω να γίνονται πρόβατα και να παίρνω γάλα από αυτά. Δεν έχω οικογένεια και όλο αυτό είναι η ζωή μου.
»Όταν ζούσαν οι γονείς μου, τα καλοκαίρια μαζεύαμε τις ελιές, τα σταφύλια και τις σταφίδες. Τα βράδια μέναμε με τον πατέρα μου έξω, γιατί οι μετακινήσεις τότε δεν ήταν εύκολες, δεν υπήρχαν τα μηχανήματα που υπάρχουν τώρα, για να προστατεύσουμε τον καρπό από τους κλέφτες και τον κίνδυνο βροχής: έπρεπε να έχουμε έτοιμα τα πανιά, να τον σκεπάσουμε. Όποτε θυμάμαι εκείνα τα καλοκαίρια, πραγματικά συγκινούμαι.
»Την εποχή που ξεκίνησα δουλεύαμε όλοι στα αγροτικά – μικροί, μεγάλοι, άντρες, γυναίκες. Ποτέ δεν άφησα περιθώριο σε κανέναν, ούτε άνδρα ούτε γυναίκα, να με υποτιμήσει. Δούλευα πολύ σκληρά. Να σκεφτείς, σήκωνα τσουβάλια με σταφίδες και ελιές σαν τους άνδρες για να τα φορτώσω στο τρακτέρ. Με βλέπανε και αλλάζανε δρόμο!
«Την εποχή που ξεκίνησα δουλεύαμε όλοι στα αγροτικά – μικροί, μεγάλοι, άντρες, γυναίκες. Ποτέ δεν άφησα περιθώριο σε κανέναν, ούτε άνδρα ούτε γυναίκα, να με υποτιμήσει. Δούλευα πολύ σκληρά. Να σκεφτείς, σήκωνα τσουβάλια με σταφίδες και ελιές σαν τους άνδρες για να τα φορτώσω στο τρακτέρ. Με βλέπανε και αλλάζανε δρόμο!»
»Κακά τα ψέματα, οι γυναίκες δεν μπορούμε να κάνουμε τη βαριά χειρωνακτική δουλειά όπως οι άνδρες. Μια πολυμήχανη γυναίκα όμως, με σοφία και επιμονή, μπορεί κατά τη γνώμη μου να καταφέρει πολύ περισσότερα από έναν άνδρα. Είμαστε πολύ οργανωτικές και υπεύθυνες. Χαρακτηριστικά στα οποία δεν είναι εύκολο να μας ανταγωνιστούν.
»Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ ακόμα και αυτοί που δεν ασχολούνται με τα αγροτικά νομίζω ότι καταλαβαίνουν πιο καλά την αγωνία μας για τους πόρους που μας αφαιρέθηκαν από ανθρώπους άσχετους από τον πρωτογενή τομέα. Είναι οργισμένος ο κόσμος, βέβαια. Αλλά όχι με εμάς, με την αδικία. Υπάρχει κατανόηση και στήριξη, γιατί οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι δεν παλεύουμε μόνο για εμάς αλλά και για αυτούς. Γιατί αν δεν στηριχτεί ο πρωτογενής τομέας, δεν θα πληγούμε μόνο εμείς. Θα μαραζώσει η ύπαιθρος και θα χαθεί μια κληρονομιά που μας αφορά όλους.
»Δεν είμαι πολύ αισιόδοξη για το μέλλον. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα και κάθε μέρα όλο και δυσκολεύουν. Μόνο η νέα γενιά μού δίνει ελπίδα. Εγώ θα έλεγα σε έναν νέο, και στον καθένα που έχει μια περιουσία, να μη φύγει από τον τόπο, να μείνει και να παλέψει. Έχουμε πολλά κοπέλια μορφωμένα, γεωπόνους, γεωτεχνικούς, που θέλουν να ασχοληθούν με τη γεωργία. Αλλά άμα δεν τους δίνεις κίνητρο, πώς να το κάνουνε; Εγώ βέβαια μέχρι να βγει η ψυχή μου με αυτό θα ασχολούμαι, γιατί αυτό έμαθα και δεν κατέχω πράγμα άλλο».
Διαβάστε ολόκληρο το αφιέρωμα του Marie Claire στις αγρότισσες και τις κτηνοτρόφους εδώ.
