Μετά τις επιθέσεις και τις δολοφονίες του ICE στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ο φόβος των απελάσεων έχει γίνει πολύ έντονος. Έτσι, σε μια μικρή πόλη του Οχάιο, ένα άτυπο δίκτυο κατοίκων έχει αρχίσει να φιλοξενεί οικογένειες μεταναστών από την Αϊτή που φοβούνται πιθανές επιδρομές των αρχών μετανάστευσης.
Στο Springfield, μια πόλη περίπου 58.000 κατοίκων περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι από την Αϊτή έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια. Πολλοί από αυτούς ζουν και εργάζονται νόμιμα στις Ηνωμένες Πολιτείες χάρη στο πρόγραμμα Temporary Protected Status (TPS), το οποίο δημιουργήθηκε για άτομα που δεν μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στις χώρες τους λόγω φυσικών καταστροφών ή συγκρούσεων.
Οι άνθρωποι από την Αϊτή απέκτησαν πρόσβαση στο πρόγραμμα μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2010, ενώ στη συνέχεια η προστασία παρατάθηκε λόγω της πολιτικής αστάθειας και της βίας στη χώρα. Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2025 η κυβέρνηση Trump περιόρισε τη διάρκεια του καθεστώτος προστασίας, ανακαλώντας προηγούμενη παράταση που είχε δοθεί επί κυβέρνησης Biden. Η απόφαση επηρέασε περισσότερους από 500.000 ανθρώπους σε όλη τη χώρα.
Λίγο αργότερα, οι αρχές κινήθηκαν για τον πλήρη τερματισμό του TPS για τους Αϊτινούς από τις 3 Φεβρουαρίου, κάτι που θα μπορούσε να αφήσει χιλιάδες ανθρώπους εκτεθειμένους σε άμεση απέλαση. Ομοσπονδιακός δικαστής μπλόκαρε προσωρινά την απόφαση όσο εκκρεμούν οι αγωγές, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει.
Τα «άτυπα» σπίτια – καταφύγια
Μέσα σε αυτό το κλίμα φόβου, ορισμένοι κάτοικοι του Springfield αποφάσισαν να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους μετατρέποντας υπόγεια, ξενώνες και ελεύθερα δωμάτια σε προσωρινά καταφύγια για οικογένειες που φοβούνταν ότι θα στοχοποιηθούν από τις αρχές μετανάστευσης.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, σε ένα από αυτά τα σπίτια μια γυναίκα γύρω στα 70, γνωστή μόνο ως Lee, είχε ετοιμάσει ένα δωμάτιο με ένα μικρό κρεβάτι, παιχνίδια και βρεφικά είδη για να φιλοξενήσει μια μητέρα από την Αϊτή και το ενός μηνός μωρό της. Δεν είχαν συναντηθεί ποτέ πριν. Όταν έφτασαν στο σπίτι, αγκαλιάστηκαν στην πόρτα πριν η Lee τους δείξει τον χώρο όπου θα έμεναν μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση.
Η πρωτοβουλία οργανώθηκε άτυπα από εθελοντές που έλεγχαν τους υποψήφιους οικοδεσπότες μέσα από προσωπικά δίκτυα γνωριμιών. Για λόγους ασφάλειας, τα στοιχεία των συμμετεχόντων δεν καταγράφονταν ψηφιακά αλλά σε ένα μικρό χειρόγραφο σημειωματάριο.
Η προσοχή αυτή δεν είναι τυχαία. Η αμερικανική νομοθεσία θεωρεί ποινικό αδίκημα την απόκρυψη ή τη στέγαση ανθρώπων που βρίσκονται παράτυπα στη χώρα, με ποινή που μπορεί να φτάσει έως και τα πέντε χρόνια φυλάκισης. Παρ’ όλα αυτά, όσοι συμμετέχουν στο δίκτυο λένε ότι θεωρούν την πρωτοβουλία απαραίτητη. «Σχεδόν όλα βρίσκονται σε μια γκρίζα ζώνη. Αυτό πρέπει να γίνεται, ακόμη κι αν υπάρχουν ρίσκα», είπε μία από τις διοργανώτριες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Μια κοινότητα σε αναμονή
Καθώς πλησίαζε η ημερομηνία λήξης του καθεστώτος προστασίας, πολλές οικογένειες από την Αϊτή άρχισαν να αποσύρονται από την καθημερινότητά τους. Μαθητές έλειπαν από τα σχολεία, εργαζόμενοι από τις δουλειές τους και οι εκκλησίες είχαν αισθητά λιγότερους πιστούς.
Όπως αναφέρουν οι New York Times που βρέθηκαν σε ορισμένα από τα σπίτια αυτά, γονείς έφτασαν να μεταφέρουν τα παιδιά τους σε σπίτια Αμερικανών φίλων για λίγες ημέρες, λέγοντάς τους ότι πρόκειται για διακοπές. Μια οικογένεια μάλιστα μετέφερε τρόφιμα για έναν ολόκληρο μήνα στο υπόγειο ενός σπιτιού όπου φιλοξενήθηκε προσωρινά.
Την ίδια στιγμή, στην πόλη οργανώνονταν προσευχές, πορείες και συλλογές υπογραφών, ενώ κάποιοι κάτοικοι προσφέρθηκαν να αναλάβουν προσωρινά τη νομική κηδεμονία παιδιών σε περίπτωση που οι γονείς τους συλλαμβάνονταν.
Η αλληλεγγύη και οι μνήμες του παρελθόντος
Για πολλούς κατοίκους του Springfield, η πρωτοβουλία αυτή θυμίζει ένα παλαιότερο κεφάλαιο της ιστορίας της πόλης. Τον 19ο αιώνα η περιοχή αποτελούσε στάση του Underground Railroad, του δικτύου που βοηθούσε σκλάβους να διαφύγουν προς τις ελεύθερες πολιτείες ή τον Καναδά.
Σήμερα, κάποιοι βλέπουν μια συμβολική συνέχεια αυτής της παράδοσης αλληλεγγύης. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στο δίκτυο δεν είναι ακτιβιστές ή επαγγελματίες οργανωτές, αλλά γείτονες που αποφάσισαν να βοηθήσουν.
Περίπου 240 οικογένειες έχουν φιλοξενηθεί μέχρι στιγμής μέσα από αυτό το άτυπο σύστημα στέγασης. Παρότι η δικαστική απόφαση που μπλόκαρε προσωρινά τον τερματισμό του TPS έφερε κάποια ανακούφιση, η αβεβαιότητα παραμένει. Τα δωμάτια παραμένουν έτοιμα, όπως και τα ονόματα στο μικρό κόκκινο σημειωματάριο των εθελοντών. «Ό,τι κι αν συμβεί, είμαστε έτοιμοι», λέει μία από τις γυναίκες που βοηθούν στον συντονισμό του δικτύου.
