Υπάρχουν άνθρωποι που, ακόμη και χρόνια μετά το τέλος μιας σχέσης, εξακολουθούν να τη θυμούνται ως τη «μεγάλη αγάπη» της ζωής τους. Αναρωτιούνται τι θα είχε συμβεί αν τα πράγματα είχαν εξελιχθεί διαφορετικά και συχνά συγκρίνουν κάθε επόμενη σχέση με εκείνη που άφησε το πιο έντονο αποτύπωμα. Πόσες μεγάλες αγάπες ζει, όμως, ένας άνθρωπος;
Η Kylie Minogue στο νέο ντοκιμαντέρ της στο Netflix, μίλησε συγκινημένη για τη σχέση της με τον Michael Hutchence, τον frontman των INXS, με τον οποίο ήταν μαζί από το 1989 έως το 1991. «Ήμασταν πολύ καλοί μαζί», είπε, προσθέτοντας ότι πιθανότατα αναζητά από τότε μια αγάπη παρόμοια με εκείνη, χωρίς να την έχει βρει ξανά. «Ένιωθα ασφαλής και ζούσα όμορφα», είπε μεταξύ άλλων. Τελικά, υπάρχει πράγματι μία ή δύο «μεγάλες αγάπες» στη ζωή μας ή πρόκειται για έναν ρομαντικό μύθο που έχουμε υιοθετήσει μέσα από βιβλία, ταινίες και τηλεοπτικές σειρές;
Ο μύθος της μίας και μοναδικής αγάπης
Η ιδέα ότι κάθε άνθρωπος έχει μια προκαθορισμένη «αδελφή ψυχή» ή έναν συγκεκριμένο αριθμό μεγάλων ερώτων είναι βαθιά ριζωμένη στην κουλτούρα μας. Τη συναντάμε σε λογοτεχνικά έργα, σε κινηματογραφικές ιστορίες αλλά και στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Sex and the City, όπου η Charlotte York υποστηρίζει ότι «κάθε άνθρωπος έχει μόνο δύο μεγάλες αγάπες στη ζωή του», μια φράση που στοιχειώνει την Carrie Bradshaw για αρκετά επεισόδια.
Το ίδιο δημοφιλής είναι και η θεωρία των «τριών μεγάλων ερώτων»: της πρώτης αγάπης, της σχέσης που μας διδάσκει δύσκολα μαθήματα και της τελικής, θεραπευτικής αγάπης που θεωρείται ο αληθινός σύντροφος της ζωής μας.
Τι λέει η ψυχολογία
Σύμφωνα με τη συμβουλευτική ψυχολόγο Dr Madeleine Mason Roantree, η οποία μίλησε στον Independent.com, δεν υπάρχει καμία επιστημονική ή ψυχολογική απόδειξη ότι οι άνθρωποι μπορούν να αγαπήσουν βαθιά μόνο μία ή δύο φορές στη ζωή τους.
Αντίθετα, οι έρευνες δείχνουν ότι είμαστε απολύτως ικανοί να δημιουργούμε πολλαπλούς ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς σε διαφορετικές φάσεις της ζωής μας.
Όπως εξηγεί η ίδια, οι σχέσεις που μας σημαδεύουν περισσότερο είναι συχνά εκείνες που συνέβησαν σε καθοριστικές περιόδους της ζωής μας ή συνοδεύτηκαν από έντονα συναισθήματα, απώλεια ή ένα τέλος που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πραγματικά. «Δεν θυμόμαστε μόνο τον άνθρωπο», σημειώνει. «Θυμόμαστε επίσης ποιοι ήμασταν εμείς τότε και τι συμβόλιζε εκείνη η σχέση για τη ζωή μας».
Γιατί εξιδανικεύουμε τους πρώην
Ένα από τα προβλήματα της θεωρίας της «μεγάλης αγάπης» είναι ότι μπορεί να μας εγκλωβίσει σε μια αίσθηση «συναισθηματικής σπανιότητας». Αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι υπήρχε μόνο ένας άνθρωπος που ήταν πραγματικά κατάλληλος για εμάς και ότι όλες οι επόμενες σχέσεις αποτελούν απλώς μια λιγότερο εντυπωσιακή εκδοχή του ίδιου συναισθήματος.
Η Dr Roantree επισημαίνει ότι οι παλιές σχέσεις, ιδιαίτερα όσες έληξαν απότομα ή τραγικά, τείνουν να εξιδανικεύονται με την πάροδο του χρόνου. «Η μνήμη διατηρεί τις όμορφες στιγμές και συχνά εξομαλύνει στο μυαλό μας τις λιγότερο ευχάριστες, δημιουργώντας μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί ένας νέος σύντροφος στην πραγματική ζωή».
Ο ρόλος της ηλικίας στις μεγάλες αγάπες
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αναφέρονται ως «μεγάλες αγάπες» σε πρόσωπα που γνώρισαν σε νεαρή ηλικία. Η Kylie Minogue, για παράδειγμα, ήταν μόλις 21 ετών όταν ξεκίνησε τη σχέση της με τον Michael Hutchence. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Dr Sally Austen, οι ανάγκες και οι προσδοκίες μας από τις σχέσεις αλλάζουν σημαντικά με τα χρόνια.
«Ο σύντροφος που χρειαζόμουν στα 25 μου δεν είναι απαραίτητα ο ίδιος που θα χρειαζόμουν στα 60», εξηγεί. «Καθώς μεγαλώνουμε, αναζητούμε διαφορετικά πράγματα στην αγάπη, στη συντροφικότητα και στην κοινή ζωή».
Η ίδια θεωρεί πιθανό ότι όλοι έχουμε έναν άνθρωπο που αγαπήσαμε με ιδιαίτερη ένταση, πάθος ή αυθορμητισμό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ήταν η μοναδική ή η τελευταία μεγάλη αγάπη που μπορούσαμε να βιώσουμε.
Το σημείο που όλο αυτό γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο είναι ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει τις προσδοκίες μας όσον αφορά τον ρομαντικό έρωτα στο μέλλον. Πηγαίνουμε στα ραντεβού μέσω εφαρμογών, για παράδειγμα, περιμένοντας να μας συνεπάρει η μοναδική αληθινή αγάπη μας. Επομένως, η πραγματικότητα, δηλαδή, η συναναστροφή με έναν άνθρωπο εντελώς άγνωστο, μοιάζει με σπατάλη χρόνου.
«Μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση σπανιότητας, σαν να υπάρχει μόνο ένα άτομο που μας ταιριάζει πραγματικά και όλα τα άλλα να αποτελούν συμβιβασμό», εξηγεί η Roantree. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να εξιδανικεύουν παλιές σχέσεις, ειδικά αν αυτές τελείωσαν απότομα ή τραγικά. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι σχέσεις μπορεί να γίνουν πιο ωραίες στη μνήμη, και οι νέοι σύντροφοι συγκρίνονται τότε με κάτι που δεν είναι εντελώς πραγματικό».
Τελικά, πόσες μεγάλες αγάπες υπάρχουν;
Η απάντηση των ειδικών θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απελευθερωτική, καθώς, όπως λένε, δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός. Κάποιες σχέσεις μάς μεταμορφώνουν, άλλες μας θεραπεύουν, άλλες μας διδάσκουν και άλλες μας συνοδεύουν σε διαφορετικά κεφάλαια της ζωής μας. Το γεγονός ότι μια αγάπη υπήρξε καθοριστική δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει μια εξίσου σημαντική ή και σημαντικότερη στο μέλλον. Ίσως, τελικά, η πραγματική ερώτηση να μην είναι πόσες μεγάλες αγάπες έχουμε στη ζωή μας, αλλά πόσες φορές επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αγαπήσει ξανά.
