Μια απλή κιμωλία έγινε το σύμβολο της διαμαρτυρίας μιας ολόκληρης γενιάς στη Σλοβακία. Σύντομα, μηνύματα κατά της κυβέρνησης μετατράπηκαν σε κίνημα, προκαλώντας έντονες συζητήσεις για το μέλλον της δημοκρατίας στη χώρα.
Μηνύματα γραμμένα με κιμωλία σε πεζοδρόμια κοντά σε γυμνάσιο στην ανατολική Σλοβακία, που απευθύνονταν στον πρωθυπουργό, Ρόμπερτ Φίτσο, έχουν γίνει το θέμα συζήτησης στη χώρα: «Φτάνει πια, Φίτσο», έγραφε το ένα, ενώ το άλλο σατίριζε τις σχέσεις του Ρόμπερτ Φίτσο με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Τα μηνύματα εμφανίστηκαν λίγες ώρες πριν ο πρωθυπουργός επισκεφθεί το συγκεκριμένο σχολείο.
Παρόμοια συνθήματα άρχισαν να εμφανίζονται σε πεζοδρόμια σε όλη τη χώρα, δημιουργώντας την πρωτοβουλία που ονομάστηκε «Επανάσταση της Κιμωλίας».
Ο 19χρονος Μίχαλ, γνωστός ως Μούρο, που έγραψε τα πρώτα μηνύματα, παραδέχεται στον Guardian ότι δεν περίμενε την έκταση που πήρε το κίνημα. «Φαίνεται πως δεν είμαι ο μόνος με αυτή την άποψη», λέει.
Όταν έμαθε ότι ο πρωθυπουργός θα επισκεφθεί το σχολείο του στο Πόπραντ για διάλεξη, αποφάσισε να δράσει. Για χρόνια παρακολουθούσε τον πρωθυπουργό να υιοθετεί φιλορωσική στάση και να αμφισβητεί την πολιτική της Ε.Ε. για την Ουκρανία. Η γραφή με κιμωλία ήταν για τον ίδιο ένας ακίνδυνος τρόπος να εκφράσει την απογοήτευσή του από την κυβέρνηση, που δεν αντιμετωπίζει τη διαφθορά, ανεβάζει το κόστος ζωής και επενδύει ελάχιστα σε εκπαίδευση και υγεία, προκαλώντας και την φυγή των νέων.
Η αντίδραση ήρθε άμεσα: ο Ρόμπερτ Φίτσο ανέβαλε την επίσκεψή του και η αστυνομία κάλεσε τον Μούρο για ανάκριση, χωρίς τελικά να ασκηθούν κατηγορίες. Μέσα σε λίγες ώρες, το κίνημα είχε ήδη ξεκινήσει. «Τα social media έκαναν τη δουλειά τους και τα μηνύματα άρχισαν να πλημμυρίζουν», λέει ο Μούρο.
Στη Σλοβακία, η κιμωλία μετατράπηκε σε σύμβολο διαμαρτυρίας κατά μιας κυβέρνησης που κατηγορείται για υπονόμευση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διάλυση του κράτους δικαίου. Από μαθητές που δημοσίευαν φωτογραφίες των μηνυμάτων τους μέχρι εκδηλώσεις σε πλατείες και σχολεία, η πρωτοβουλία εξελίχθηκε σε ευρύτερο κοινωνικό κίνημα.
Το κίνημα κορυφώθηκε τον Νοέμβριο, τις ημέρες της επετείου της Βελούδινης Επανάστασης του 1989, που έθεσε τέλος σε δεκαετίες κομμουνιστικής διακυβέρνησης. Χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν σε συγκεντρώσεις κατά της καταπάτησης της δημοκρατίας. «Ο Φίτσο επιτίθεται σε ανεξάρτητους θεσμούς, τον πολιτισμό, τα ΜΜΕ … ακριβώς όπως έκαναν οι κομμουνιστές», δήλωσε ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιάροσλαβ Νατ.
Ο Μούρο μίλησε σε συγκέντρωση στη Μπρατισλάβα, υπενθυμίζοντας πως οι πολίτες πρέπει να συνειδητοποιήσουν τι ψηφίζουν. «Ψηφίζεις για την επιστροφή όσων πολέμησες δεκαετίες για να αποφύγεις. Και τώρα είναι εδώ, και το καλωσορίζεις με ανοιχτές αγκάλες», τόνισε.
Μέλη της κυβέρνησης κατηγόρησαν τον νεαρό ότι λειτουργεί ως πιόνι πολιτικών αντιπάλων, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις τον συνέκριναν με τον άνδρα που κατηγορήθηκε πέρυσι για την απόπειρα δολοφονίας του Φίτσο. Ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες και δηλώνει ότι δεν έχει καμία κομματική ένταξη.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η ένταση των συνθημάτων με κιμωλία έχει μειωθεί, εν μέρει λόγω των καιρικών συνθηκών. Ωστόσο, οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται με άλλες μορφές, από φοιτητικές αποχωρήσεις από αίθουσες μέχρι διαμαρτυρίες για θεσμικές αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση.
