«Μαμά, τι χαζεύεις τόση ώρα στο κινητό;», τη ρώτησα, βλέποντάς τη απορροφημένη στην οθόνη. «Κάτι βιντεάκια στο Instagram, με έναν κούκλο που γνωρίζει μια εξίσου όμορφη γυναίκα», μου απάντησε, πριν προσθέσει με μια μικρή απορία: «Αυτοί όμως δεν είναι αληθινοί, έτσι; Με AI είναι φτιαγμένοι;»
Πέρα από τη μανούλα μου, κατά πάσα πιθανότητα κι εσείς, σκρολάροντας στο Instagram ή στο TikTok, έχετε πετύχει τα αμέτρητα βίντεο που δημιουργούνται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Σε αυτά, ένας απερίγραπτα όμορφος (και συνήθως ζάμπλουτος) – δίδυμος του Ken, βγαλμένος από τα 90s, γνωρίζει μια εξίσου εντυπωσιακή και καλοντυμένη Barbie, με πλούσια, γεμάτα όγκο μαλλιά και αλαβάστρινο πρόσωπο. Κι εμείς παρακολουθούμε τα ειδύλλιά τους να εξελίσσονται μέσα από διαφορετικά κάθε φορά σενάρια, διάρκειας μόλις λίγων δευτερολέπτων.
Τα βιντεάκια αυτά, κατά κοινή ομολογία, έχουν αποδειχθεί άκρως εθιστικά, όχι μόνο επειδή θέλουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί μια ακόμη ιστορία αγάπης, αλλά και επειδή κατά βάθος, θέλουμε απελπιστικά να τους μοιάσουμε.
Καθώς λοιπόν, αυτή η τάση άρχισε να επηρεάζει και τον χώρο της ομορφιάς, η αρχική σελίδα του Instagram γέμισε με ακόμη περισσότερα βίντεο, στα οποία πραγματικοί άνθρωποι προσπαθούν να αντιγράψουν τα χτενίσματα και το μακιγιάζ των ψηφιακών αυτών μοντέλων. Κάπως έτσι, οι δημιουργίες της τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπονται σταδιακά σε νέα πρότυπα ομορφιάς και πηγές έμπνευσης, με την πραγματικότητα να προσπαθεί, αυτή τη φορά, να μιμηθεί το ψηφιακό.
Και κάπου εδώ γεννιέται ένα μάλλον παράδοξο ερώτημα: Πώς φτάσαμε να αναζητούμε συμβουλές ομορφιάς από γυναίκες που δεν υπάρχουν;
Ας παραδεχτούμε βέβαια, ότι αυτά τα βίντεο έχουν κάτι το ακαταμάχητα γοητευτικό. Η νοσταλγική αισθητική των 90s, τα χριστουγεννιάτικα σκηνικά που κυριαρχούν πλέον κια λόγω εποχής, οι φωτισμένοι δρόμοι της Νέας Υόρκης, τα ζεστά διαμερίσματα και οι κινηματογραφικές ιστορίες αγάπης δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που μας θυμίζει κάτι από Home Alone, Friends και Sex and the City. Είναι σαν να επιστρέφουμε στην εποχή των αγαπημένων μας ρομαντικών κομεντί, τότε που όλα έμοιαζαν λίγο πιο μαγικά, λίγο πιο λαμπερά και ομολογουμένως, πολύ πιο καλοντυμένα. Μόνο που αυτή τη φορά οι πρωταγωνιστές δεν είναι οι γνώριμες φιγούρες που αγαπήσαμε, αλλά ψηφιακές εκδοχές τους, με χαρακτηριστικά που ανταποκρίνονται σε μια νέα, σχεδόν εξωπραγματική αντίληψη της ομορφιάς. Κι ενώ η αισθητική μάς ταξιδεύει στο παρελθόν, τα πρότυπα ομορφιάς που προβάλλονται μοιάζουν να ανήκουν σε ένα μάλλον ανησυχητικό μέλλον.
Τι είναι το AI Model Makeup;
Αν έπρεπε να περιγράψουμε το μακιγιάζ των AI Models με λίγες λέξεις, θα λέγαμε πως είναι η αισθητική της απόλυτης τελειότητας. Μια επιδερμίδα τόσο λεία που μοιάζει με πορσελάνη, ζυγωματικά σμιλεμένα με μαθηματική ακρίβεια, σαρκώδη χείλη, μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια και βλεφαρίδες που δύσκολα θα μπορούσαν να ανήκουν σε πραγματικό άνθρωπο.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια αισθητική που συνδυάζει τη λάμψη των supermodels των 90s, τη θηλυκότητα των pin-up girls και τη σύγχρονη εμμονή των social media με το αψεγάδιαστο πρόσωπο. Το αποτέλεσμα είναι ένα μακιγιάζ που μοιάζει ταυτόχρονα νοσταλγικό και φουτουριστικό, σαν να συναντήθηκαν η Cindy Crawford, η Barbie και ένας αλγόριθμος για να δημιουργήσουν την «τέλεια» γυναίκα.
Στα σχετικά tutorials, οι δημιουργοί περιεχομένου επιχειρούν να αναπαράγουν αυτή την εικόνα με foundation υψηλής κάλυψης, προσεκτικό και απειροελάχιστο contouring, απαλό ρουζ σε ροζ αποχρώσεις, φωτεινό concealer, καλοσχηματισμένα φρύδια και χείλη με περίγραμμα που τονίζει τον όγκο τους, παραμένοντας όμως σε nude και ροζ αποχρώσεις. Τα μάτια αποκτούν περισσότερο βάθος με σκιές σε γήινους τόνους, διακριτικό eyeliner και εντυπωσιακές βλεφαρίδες, ενώ τα μαλλιά ολοκληρώνουν την εικόνα με πλούσιες μπούκλες και όγκο που παραπέμπει στις διαφημίσεις σαμπουάν περασμένων δεκαετιών. Το ζητούμενο ωστόσο, δεν είναι απλώς να πετύχουμε ένα όμορφο μακιγιάζ αλλά μοιάσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο με μια εικόνα που σχεδιάστηκε εξαρχής για να είναι τέλεια.
View this post on Instagram
Η βιομηχανία της ομορφιάς δεν υπήρξε ποτέ ξένη προς τα ανέφικτα πρότυπα. Από τα εξώφυλλα περιοδικών με το υπερβολικό retouching μέχρι τα φίλτρα του Instagram που εξαφανίζουν πόρους, ρυτίδες και κάθε ίχνος φυσικής ασυμμετρίας αλκλά και τη χρυσή εποχή του photoshop και κυρίως του faceapp, η απόσταση ανάμεσα στο πραγματικό και το ιδανικό πρόσωπο μεγαλώνει εδώ και χρόνια.
Μόνο που τώρα κάτι έχει αλλάξει ουσιαστικά. Δεν επεξεργαζόμαστε απλώς την εικόνα μιας πραγματικής γυναίκας, αλλά δημιουργούμε μια εντελώς καινούργια, η οποία δεν χρειάστηκε ποτέ να αντιμετωπίσει ακμή, μαύρους κύκλους, λεπτές γραμμές ή μια κακή ημέρα για τα μαλλιά της. Και ενώ γνωρίζουμε ότι αυτό που βλέπουμε είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, εξακολουθούμε να το αντιμετωπίζουμε ως ιδανικό και πορονόμαστε ακόμα περισσότερο με αυτή την εξειδανικευμένη εικόνα. Αναζητούμε τα προϊόντα που θα μας χαρίσουν την ίδια λάμψη, τις τεχνικές που θα δημιουργήσουν τις ίδιες γωνίες στο πρόσωπο και τα χτενίσματα που θα μας κάνουν να μοιάζουμε με τις ψηφιακές πρωταγωνίστριες.
Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι πρόκειται απλώς για μία ακόμη τάση. Άλλωστε, το μακιγιάζ ήταν ανέκαθεν ένας χώρος δημιουργικότητας, μεταμόρφωσης και πειραματισμού και δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να εμπνεόμαστε από μια ψηφιακή εικόνα, όπως ακριβώς εμπνεόμαστε από έναν κινηματογραφικό χαρακτήρα, ένα έργο τέχνης ή μια κούκλα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η έμπνευση μετατρέπεται σε σύγκριση.
Άλλωστε, αν κάποτε η προσπάθεια να μοιάσουμε στην Barbie προκαλούσε δικαιολογημένα αντιδράσεις για τα ανέφικτα πρότυπα ομορφιάς που προωθούσε, δεν μπορούμε παρά να αναρωτηθούμε: πού πήγε η στροφή προς τη φυσικότητα, τον ρεαλισμό και την αποδοχή της διαφορετικότητας που τόσο έντονα υπερασπίστηκε η βιομηχανία της ομορφιάς τα τελευταία χρόνια; Και ίσως το μεγαλύτερο ζήτημα από όλα να είναι πως αυτές οι ψηφιακές γυναίκες μοιάζουν σχεδόν πανομοιότυπες μεταξύ τους, με τα ίδια συμμετρικά χαρακτηριστικά, τις ίδιες αναλογίες και την ίδια αψεγάδιαστη επιδερμίδα. Πού βρίσκονται οι διαφορετικές εθνικότητες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, οι διαφορετικοί τύποι σώματος και όλα εκείνα τα στοιχεία που κάνουν κάθε γυναίκα μοναδική; Ύστερα από τόσα χρόνια διεκδίκησης της συμπερίληψης και της ουσιαστικής εκπροσώπησης στη βιομηχανία της ομορφιάς, είναι τουλάχιστον απογοητευτικό να βλέπουμε την τεχνολογία, που υποτίθεται πως ανοίγει νέους ορίζοντες, να αναπαράγει τόσο περιορισμένα πρότυπα. Μήπως, τελικά, κάναμε τόσα βήματα μπροστά μόνο και μόνο για να επιστρέψουμε εκεί από όπου ξεκινήσαμε;
Και κάπου εδώ ίσως αναρωτηθεί κανείς: Είναι δυνατόν όλα αυτά τα ερωτήματα να προκύπτουν από μερικά βίντεο μακιγιάζ στο Instagram και το TikTok; Μήπως όμως, το μακιγιάζ ήταν ανέκαθεν απλώς η αφορμή και το πραγματικό ζήτημα είναι η σχέση μας με την ομορφιά;
Φυσικά, μπορούμε να δοκιμάσουμε το έντονο contouring, τις εντυπωσιακές βλεφαρίδες και τα ογκώδη χτενίσματα των ψηφιακών μοντέλων. Το μακιγιάζ, εξάλλου, δεν χρειάζεται να είναι ρεαλιστικό για να είναι διασκεδαστικό, ούτε κάθε beauty trend οφείλει να αποτελεί αφορμή για κοινωνικό προβληματισμό.
Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε πως ακόμη και τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι, ως έναν βαθμό, ανθρώπινες δημιουργίες. Πίσω από τα αψεγάδιαστα πρόσωπά τους βρίσκονται ανθρώπινες επιλογές, αισθητικές προτιμήσεις και τα πρότυπα ομορφιάς που αναπόφευκτα έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως ιδανικά. Ίσως λοιπόν, αυτό που βλέπουμε στις οθόνες μας να μην είναι τόσο μια εικόνα του μέλλοντος, όσο ένας καθρέφτης των δικών μας αντιλήψεων για την ομορφιά.
Και ίσως, σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει το πιο τέλειο πρόσωπο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το πραγματικά επαναστατικό beauty trend είναι να μοιάζουμε πιο πολύ σε εμας.
