Ο θεατής βυθίζεται στο ειδυλλιακό γαλάζιο της ακτής μπροστά στο Μαρ-α-Λάγκο. Η ονομασία προέρχεται από τα ισπανικά και μεταφράζεται «θάλασσα στη λίμνη». Η εικόνα δικαιώνει τις λέξεις. Κατόπιν η κάμερα ίπταται πάνω από την ιδιωτική έπαυλη του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών και της συζύγου του, Μελάνια. Έπειτα, βουτάει στο σύμπλεγμα κατοικιών και χώρων αναψυχής και καταλήγει στη βάση μιας πολυτελούς σκάλας. Για πρώτη φορά, διακρίνεται η πρώτη κυρία. Μέσα από ένα σύμβολο: τα τακούνια της.

Φυσικά, η ταινία «Μελάνια» δεν είναι ντοκιμαντέρ, υπό την έννοια ότι ούτε προσπαθεί ούτε καν προσποιείται ότι προσπαθεί να αποδώσει τα γεγονότα με ιστορική ακρίβεια ή αντικειμενικότητα. Αντιθέτως, καθ’ όλη τη διάρκειά της παλεύει με τις εντυπώσεις. Ενώ ακόμα και στο τέλος της μεταφέρει ειδησεογραφικές εξελίξεις υπό την οπτική του Λευκού Οίκου. Όμως η κριτική της μέσα από κινηματογραφικό πρίσμα είναι μάλλον αφελής. Η ταινία «Μελάνια» είναι ξεκάθαρα ένα πολιτικό εργαλείο, ένα νέο αφήγημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες στη «χρυσή εποχή που μόλις ξεκινάει», όπως ακούγεται να λέει ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ σε πλάνα από το πρώτο διάγγελμα της δεύτερης θητείας του.

Οι είκοσι ημέρες τις οποίες κυριολεκτικά διηγείται η Μελάνια Τραμπ, αφού σπανίως μιλάει μπροστά στην κάμερα, εστιάζουν στη μετάβασή της από την «ιδιωτική ζωή» στον ρόλο της πρώτης κυρίας. Η ίδια εξ αρχής συστήνεται στο κοινό με βάση τις αξίες της: οικογένεια, επιχειρηματικότητα, φιλανθρωπία. Την ίδια ώρα διαλέγει χρωματικές παλέτες, υφές και εσωτερικό διάκοσμο για τις εμφανίσεις της και τις εκδηλώσεις που διοργανώνει στο πλαίσιο των καθηκόντων της. Η οθόνη στάζει χλιδή, άνεση, όνειρο. Η επιμονή στη λεπτομέρεια επανέρχεται διαρκώς. Αποδεικνύεται με σχόλια για εκατοστά υφάσματος και προδιαγραφές στον φωτισμό.

H Melania Trump στην πρεμιέρα του φιλμ στο Trump-Kennedy Center, στις 29 Ιανουαρίου 2025 στην Ουάσιγκτον. Photo by Craig Hudson/Variety via Getty Images

Καθώς η εικόνα μεταφέρει τον θεατή ανάμεσα σε ιδιωτικές πτήσεις, μετακινήσεις με τεθωρακισμένα αυτοκίνητα και θεματικές βραδιές στο ημίφως, η Μελάνια Τραμπ εκτελεί την αποστολή της: μιλάει για τη μεταναστευτική της καταγωγή από τη Σλοβενία συνδέοντας την ανέλιξή της με τη σκληρή δουλειά και τις επώδυνες επιλογές από την ηλικία των 14 ετών. Επισκέπτεται μια εκκλησία για να τιμήσει την μητέρα της και αναφέρεται εκτενώς στο πένθος της απώλειας. Λαμβάνει την ευλογία ιερέα με εμφανή (σχεδόν αυθόρμητη θα μπορούσε να πει κανείς) ικανοποίηση, μπροστά στην κάμερα. Συμμετέχει σε τιμητικές εκδηλώσεις για πεσόντες του αμερικανικού στρατού. Συναντάει μια Ισραηλινή όμηρο της Χαμάς. Συνομιλεί με την Μπριζίτ Μακρόν και τη βασίλισσα Ράνια της Ιορδανίας για τις πρωτοβουλίες της για την προστασία των παιδιών. Προωθεί διακριτικά αλλά σαφώς τον διάδοχο της δυναστείας, τον γιο της, Μπάιρον, για τον οποίο μάλιστα λέει χαρακτηριστικά ότι η «απόλυτη επιτυχία» θα είναι να δημιουργήσει δική του οικογένεια. Παρεμβαίνει σε κλειστές συσκέψεις για να χαρακτηρίσει τον πρόεδρο Τραμπ «ενοποιητή», εκτός από «ειρηνοποιό». Και τις δύο λέξεις, τελικά, υιοθετεί ο ίδιος σε δημόσια ομιλία του (unifier and peace maker). Επαναλαμβάνει τις ανησυχίες της για την ασφάλεια της οικογένειας της λόγω της στοχοποίησης του συζύγου της και δηλώνει αποφασιστικά: «Θα προχωρήσω μπροστά με σκοπό και φυσικά με στυλ».

Εν ολίγοις, ανοίγει ολόκληρη την βεντάλια των προτεραιοτήτων της προεδρίας Τραμπ, όλες τις πτυχές μέσα από τις οποίες το προεδρικό ζεύγος επιθυμεί να προβάλλεται στο κοινό, και αγγίζει κάθε αφήγημα που εξυπηρετεί την εικόνα του, χαϊδεύοντας ταυτόχρονα τον θεατή που ανυποψίαστος απολαμβάνει το σαγηνευτικό σκηνικό και την pop μουσική που το συνοδεύει.

Ανοίγει ολόκληρη την βεντάλια των προτεραιοτήτων της προεδρίας Τραμπ, όλες τις πτυχές μέσα από τις οποίες το προεδρικό ζεύγος επιθυμεί να προβάλλεται στο κοινό, και αγγίζει κάθε αφήγημα που εξυπηρετεί την εικόνα του, χαϊδεύοντας ταυτόχρονα τον θεατή που ανυποψίαστος απολαμβάνει το σαγηνευτικό σκηνικό και την pop μουσική που το συνοδεύει.

Η Μελάνια Τραμπ, και η κοινωνική τάξη της οποίας ηγείται ως σύμβολο, δεν ντρέπεται για το λάιφσταιλ. Αντιθέτως, το επιδιώκει, το διαφημίζει, το εργαλειοποιεί. Το λαιφστάιλ υπόσχεται και αποδεικνύει κοινωνική ανέλιξη. Υπόσχεται και αποδεικνύει επιτυχία και ευτυχία. Λειτουργεί ως αντίπαλο δέος απέναντι στο εσωτερικό αφήγημα των φιλελεύθερων Δημοκρατικών – που προβάλλονται μίζεροι και ανυπόμονοι μόνο για λίγα δευτερόλεπτα. Δεδομένης της διανομής της ταινίας, στην ευρύτερη, διεθνή σκακιέρα, η ταινία «Μελάνια» συνιστά αντίβαρο στο όποιο υπόδειγμα ζωής δραπετεύει προς τα έξω από την εχθρική αναδυόμενη δύναμη της Κίνας. Η επικεφαλής προσωπικού της Μελάνια εμφανίζεται να σημειώνει με έμφαση ότι δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους του Χόλιγουντ, όμως ο σκηνοθέτης μεταχειρίζεται κάθε κινηματογραφικό κόλπο για να προβάλει την ανωτερότητα του αμερικανικού ονείρου με τις προϋποθέσεις του: στρατός, θεός, οικογένεια, φιλανθρωπία, επιχειρηματικότητα. Πρόκειται για ξεκάθαρη παρέλαση αξιών σε πολύ ακριβό περιτύλιγμα.

Απευθυνόμενος προς τη σύζυγό του, ο πρόεδρος Τραμπ τη ρωτάει on camera αν θα καταφέρει να ξεπεράσει με την εμφάνισή της εκείνη της προκατόχου της στην ορκωμοσία Biden. Η ερώτηση δεν είναι υποκριτική. Τίποτα στην ταινία «Μελάνια» δεν είναι υποκριτικό. Όταν το λάιφσταιλ μετατρέπεται σε εργαλείο πειθούς, και – προσοχή – πράγματι λειτουργεί έτσι επιτυχημένα, έχει σημασία ποια είναι η πιο κομψή, η πιο όμορφη, η πιο παραμυθένια. Η προβολή των τακουνιών της Μελάνια Τραμπ εκ πρώτης όψεως επιφανειακή και αδιάφορη. Στην ουσία συνιστά ένα άλλο μοντέλο αισθητικής, η οποία παράγει ηθική και, ως εκ τούτου, διανέμει εξουσία και μεταβάλλει τις κοινωνικές αξίες. Ακόμα κι αν φαίνεται πως η λογική διαδρομή αυτής της πρότασης είναι μεγάλη, η ίδια η ύπαρξη της ταινίας, τα εισιτήρια που κόβει και το φανατικό κοινό του προέδρου Τραμπ αποδεικνύουν ότι δεν είναι. Όσο κάποιος φλεγματικά σχολιάζει ότι οι εμπορικές της εισπράξεις δεν είναι σημαντικές, αποτυγχάνει να καταλάβει ότι η συγκεκριμένη ταινία δεν εμπορεύεται εισιτήρια. Εμπορεύεται υπόσχεση.

Όσο κάποιος φλεγματικά σχολιάζει ότι οι εμπορικές της εισπράξεις δεν είναι σημαντικές, αποτυγχάνει να καταλάβει ότι η συγκεκριμένη ταινία δεν εμπορεύεται εισιτήρια. Εμπορεύεται υπόσχεση.

Λίγο πριν ο φακός οριστικά κλείσει τον θεατή και πάλι έξω από τον απρόσιτο, ιδιωτικό κόσμο των διεθνών ελίτ, η Μελάνια φωτογραφίζεται με αυστηρό κοστούμι για την πρώτη της επίσημη παρουσίαση στη νέα της θητεία. Ακούγεται η φωτογράφος να λέει ξανά και ξανά «τέλεια», «τέλεια», «τέλεια». Γιατί πράγματι, αν υπάρχει μια αδυναμία σε αυτό το σύστημα αξιών, όπως και σε κάθε πρότυπο ζωής, είναι ότι για να γίνει μαζικό δεν αρκεί να προωθείται ως ιδανικό, αλλά χρειάζεται και να πείσει. Χρειάζεται η έξωθεν μαρτυρία. Η φωνή της φωτογράφου, ως παρατηρήτριας εξ αποστάσεως, ψιθυρίζει στον θεατή: ψιτ, σου λέμε αλήθεια, αυτή είναι η αλήθεια. Πόσοι από όσους δουν την «Μελάνια» θα αναρωτηθούν εάν πράγματι είναι;

Advertisement - Continue Reading Below
Advertisement - Continue Reading Below