Αν συνηθίζουμε να συνδυάζουμε μια θεατρική έξοδο με φαγητό και ποτό, στο θεατρικό αναλόγιο «Η Γυναίκα της Ζάκυθος και άλλες αιώνιες μνήμες» μπορούμε να τα απολαύσουμε ταυτόχρονα: Η ομάδα Κινητήρα, που φέτος συμπληρώνει 30 χρόνια διαρκούς παρουσίας -στη σκηνή, στους δρόμους, στις αίθουσες διδασκαλίας, στην Ελλάδα και το εξωτερικό- το γιορτάζει με μια παράσταση όπου το αριστουργηματικό έργο του Διονυσίου Σολωμού «Η Γυναίκα της Ζάκυθος», μια ελληνική ιστορία φαντασμάτων, συνομιλεί με αποσπάσματα από άλλα έργα του («Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» και «Η Φαρμακωμένη»), συλλογικές αιώνιες μνήμες, προσωπικές μνήμες των συντελεστών της παράστασης αλλά και το σήμερα, μέσα από τα σχόλια του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Πουλή και την μουσική του ράπερ Anser.
Οι θεατές καθόμαστε αναπαυτικά στα τραπέζια του καφενείου «Ο Σωκράτης» στο Μεταξουργείο, ενός αθηναϊκού ορόσημου ηλικίας σχεδόν 60 ετών (από το 1969), και παίρνουμε στα χέρια μας ένα μενού διαφορετικό από τα άλλα, αφού αντί για μεζέδες και οινοπνεύματα αναγράφει πληροφορίες της παράστασης – συν ένα χρήσιμο γλωσσάρι με τις λέξεις του Διονυσίου Σολωμού, για την καλύτερη κατανόηση των έργων του.
Οι θεατές καθόμαστε αναπαυτικά στα τραπέζια του καφενείου «Ο Σωκράτης» στο Μεταξουργείο, ενός αθηναϊκού ορόσημου ηλικίας σχεδόν 60 ετών (από το 1969), και παίρνουμε στα χέρια μας ένα μενού διαφορετικό από τα άλλα, αφού αντί για μεζέδες και οινοπνεύματα αναγράφει πληροφορίες της παράστασης – συν ένα χρήσιμο γλωσσάρι με τις λέξεις του Διονυσίου Σολωμού.
Μπροστά μας, και δίπλα μας, οι ερμηνευτές, η Αλίκη Αβδελοπούλου και ο Δημήτρης Αγοράς, ακολουθούν την έντονη ρυθμικότητα του κειμένου, διαβάζουν με όλο τους το σώμα, τραγουδούν κι εναλλάσσουν ρόλους σε όλη τη διάρκεια του αναλογίου (υπέροχη η φωνή της Αλίκης Αβδελοπούλου που τραγουδάει ακαπέλα), υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση της Αντιγόνης Γύρα, που όταν ρώτησα τι τη συνδέει με αυτό τον χώρο-χρονομηχανή, απάντησε με ένα χορταστικό, βιωματικό κείμενο που ρέει σαν διήγημα.
«Τώρα που το Ρολόι της Αποκάλυψης ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, τα οποία συμβολίζουν τη στιγμή που οι άνθρωποι θα έχουν καταστήσει ακατοίκητη τη Γη, τι νόημα έχει, αναρωτιέμαι, να γράψω εγώ την προσωπική μου ιστορία που με συνδέει με τον Σταθμό Λαρίσης και την γειτονιά της Πλατείας Αγίου Παύλου… Η προσωπική μου ιστορία συμβάλλει άραγε, έστω και απειροελάχιστα, στο να παραμείνει αυτή η Γη κατοικήσιμη από ανθρώπους, ζώα, φυτά και πνεύματα;
»Δεν έχω απάντηση. Έχω όμως παρόν και παρελθόν, έχω και διαρκή, ασίγαστη επιθυμία να έχω μέλλον. Μα κυρίως, να έχουν τα παιδιά μου και τα παιδιά των παιδιών μου και τα παιδιά των παιδιών των παιδιών μου. Να έχουν μέλλον.
»Η σύνδεση λοιπόν με το παρελθόν με βοηθάει να κατανοήσω το παρόν και να ονειρευτώ το μέλλον. Δεν διακρίνω μεγάλη νοσταλγία σε αυτές τις αναμνήσεις που θα μοιραστώ, διακρίνω κυρίως ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους που συνάντησα στη ζωή μου ώς τώρα, για τις γειτονιές της Αθήνας που κάπως καταφέρνουν να παραμένουν γειτονιές, για την πλατεία με την τεράστια εκκλησία και το ρολόι που βαράει κάθε ώρα, συντονισμένο συνταρακτικά με το κείμενο του Διονυσίου Σολωμού “Η Γυναίκα της Ζάκυθος”.
»Γεννήθηκα και μεγάλωσα κυριολεκτικά μέσα στην κλινική του παππού και της γιαγιάς μου, γωνία Νεοφύτου Μεταξά και Μαμούρη, απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης. Το κτίριο είναι ακόμη εκεί, με τις ίδιες πόρτες, ακατοίκητο και μυστήριο. Το πρώτο μου σπίτι ήταν στην οδό Χίου, απέναντι από τη Φίνος Φιλμ, έτσι μου λένε. Έτσι μου επιβεβαίωσε και η κόρη του ιδιοκτήτη που είδε το όνομά μου στην αφίσα και ήρθε με την κόρη της να δούνε την παράσταση. “Θυμάμαι τους γονείς σου”, μου είπε, “ήταν τόσο νέοι και όμορφοι”.
«Γεννήθηκα και μεγάλωσα κυριολεκτικά μέσα στην κλινική του παππού και της γιαγιάς μου, γωνία Νεοφύτου Μεταξά και Μαμούρη, απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης. Το κτίριο είναι ακόμη εκεί, με τις ίδιες πόρτες, ακατοίκητο και μυστήριο. Το πρώτο μου σπίτι ήταν στην οδό Χίου, απέναντι από τη Φίνος Φιλμ, έτσι μου λένε».
»Πριν φύγω για Λονδίνο, γνώρισα τον Κωσταντίνο Ρήγο στη σχολή της Μάγδας Γεροσίδερη. Γίναμε αυτοκόλλητοι για αρκετά χρόνια. Η πρώτη μου φωτογράφηση ως χορεύτρια έγινε στο άδειο κτίριο της κλινικής, απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, για ένα από τα πρώτα έργα της ΟΚΤΑΝΑ, το “Σώμα Θυμήσου”. Τους κουβάλησα όλους εκεί γιατί πάντα ήθελα να κάνω μια φωτογράφηση στον παλιό σταθμό. Όμορφα ξεκινήματα.
»Κάποια στιγμή, πριν πουληθεί το κτίριο της κλινικής, ο πατέρας μου με ενθάρρυνε να το κάνω σχολή χορού. Καθόλου δεν ήθελα. Ποτέ δεν ήθελα να έχω σχολή χορού. Θυμάμαι τι του είπα: “Είναι χαμηλοτάβανο”. Κι όμως όταν ήμουν μικρό κοριτσάκι και περίμενα με τα σόγια να βγει η γιαγιά μου αγκαλιά με το νεογέννητο και να πει “Να σας ζήσει”, μου φαινόταν το πιο μεγάλο και το πιο ψηλό κτίριο του κόσμου. Η γιαγιά μου, η Άγια μου: ακόμη όταν μυρίζω τη Nivea, με την οποία πασαλειβόταν κάθε βράδυ, γεμίζω από την αγάπη της.
»Προχθές περπατούσα με τη φίλη μου τη Μαρία στη λαϊκή επί της Χίου. Κάποτε όταν ήμουν μικρή είχα χάσει σε αυτή τη λαϊκή το παπούτσι μου. Ήμουν στο καρότσι και φώναζα στη μαμά μου “πα-πού-τσι” ξανά και ξανά κι εκείνη χαιρόταν που έφτασα να λέω τρισύλλαβη λέξη.
»Προχθές λοιπόν αναρωτιόμουν φωναχτά, τι είναι αυτό που με έλκει ακόμη σε αυτή τη γειτονιά…. Μήπως ψάχνω ακόμη το χαμένο μου παπούτσι; Η Σταχτοπούτα όμως δεν ήταν ποτέ το είδωλό μου… Έτσι όπως κυκλοφορούσαμε ανάμεσα στους λωτούς, τα ψάρια και τα σώβρακα, συνειδητοποιήσαμε, αίφνης, ότι αυτή η γειτονιά έχει μείνει σχεδόν ίδια. Είναι σα να έχει σταματήσει ο χρόνος. Σα να κερδίζω χρόνο από το Ρολόι της Αποκάλυψης. Ή απλά είναι το DNA μου που είναι ποτισμένο στα σοκάκια της και κάνει κύκλους γεμάτους συμπτώσεις… Η μεσαία κόρη μου τώρα νοικιάζει ένα δυαράκι, το πρώτο της σπίτι, στην συμβολή Χίου και Ηλιού. Και στην Ηλιού ήταν το πρώτο σπίτι του παππού μου στην Αθήνα. Απίστευτες συμπτώσεις. Αγγελικά πλασμένες.
«Έτσι όπως κυκλοφορούσαμε στη λαϊκή επί της Χίου, ανάμεσα στους λωτούς, τα ψάρια και τα σώβρακα, συνειδητοποιήσαμε, αίφνης, ότι αυτή η γειτονιά έχει μείνει σχεδόν ίδια. Είναι σα να έχει σταματήσει ο χρόνος. Σα να κερδίζω χρόνο από το Ρολόι της Αποκάλυψης»
»Μετά την πανδημία, σερφάροντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα το Τεχνουργείο, το οποίο μόλις είχε ανοίξει στην περιοχή, στην οδό Ψαρών. Ένας χώρος τόσο φροντισμένος από την Τάνια Κοφιάδη και τόσο “σπιτικός”, που αμέσως με τράβηξε. Ο Κινητήρας από τότε πάει συχνά Τεχνουργείο αντί συνεργείο! Με πολλές και διαφορετικές δράσεις, εργαστήρια, Εrasmus+, ανοιχτές εκδηλώσεις στο κοινό.
»Μια μέρα φεύγοντας από εκεί και πηγαίνοντας στην άλλη μεριά του Μεταξουργείου, στη σχολή θεάτρου Δήλος-Δήμητρα Χατούπη όπου διδάσκω τα τελευταία εννέα χρόνια, συνέβη το απροσδόκητο. Έρωτας με την πρώτη ματιά. Στην αρχή ήταν ο πλάτανος. Ένας υπέροχος τεράστιος πλάτανος στην πλατεία Αγ. Παύλου έξω από το καφενείο. Μετά ήταν το καφενείο. Χωρίς καμία ταμπέλα. Πρέπει να ρωτήσεις τον Χρήστο, τον Γιάννη, την κυρία Παγώνα, την Ευγενία για να σου πουν πως λέγεται “Σωκράτης”, από τον άντρα της Παγώνας και πατέρα των αγοριών. “Κάποια μέρα θα κάνω σίγουρα κάτι εδώ”, το έλεγα σε όποιο άτομο έφερνα εκεί για κεφτεδάκια και χωριάτικη με το πιο ωραίο λάδι που κυκλοφορεί στα μαγαζιά.
«Πρέπει να ρωτήσεις τον Χρήστο, τον Γιάννη, την κυρία Παγώνα, την Ευγενία για να σου πουν πως λέγεται “Σωκράτης”, από τον άντρα της Παγώνας και πατέρα των αγοριών. “Κάποια μέρα θα κάνω σίγουρα κάτι εδώ”, το έλεγα σε όποιο άτομο έφερνα εκεί για κεφτεδάκια και χωριάτικη με το πιο ωραίο λάδι που κυκλοφορεί στα μαγαζιά».
»Φέτος ήρθε η ώρα. Να μοιραστώ στη γειτονιά που γεννήθηκα ένα από τα πιο τολμηρά εγχειρήματά μου. Να παντρέψω το έργο του σπουδαίου Σολωμού με το σήμερα. Με το παρόν μας. Ξέροντας ότι κάθε δευτερόλεπτο που περνάει αυτόματα μετατρέπεται σε αιώνια μνήμη. Το έργο ξεκινά με μια προσπάθεια καταμέτρησης των δίκαιων και των άδικων αυτού του κόσμου, μια προσπάθεια διαρκούς αναζήτησης της δικαιοσύνης, η οποία με απασχολεί από τη στιγμή του πρώτου μου κλάματος στην κλινική μέχρι τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές. Γεννήθηκα αντικειμενικά προνομιούχα. Τώρα πια τα προνόμιά μου έχουν μετατοπιστεί. Οι επιλογές στη ζωή μετακυλούν τα προνόμια. Και όχι μόνο αυτές.
»Εύχομαι διαρκώς, και αθεράπευτα ρομαντικά, η δικαιοσύνη να υπερισχύσει του παραλογισμού και του αδίκου που κυριαρχεί στην ανθρωπότητα. Εύχομαι οι δείκτες του Ρολογιού της Αποκάλυψης να πηγαίνουν κάθε χρόνο όλο και πιο πίσω, και το μόνο ρολόι που θα συνεχίσει να χτυπάει “μεσανύχτια”* να είναι αυτό της εκκλησίας του Αγ. Παύλου, ενώ τα παιδιά που έπαιζαν στην πλατεία νωρίτερα θα κοιμούνται ήσυχα στα κρεβάτια τους και θα ονειρεύονται “ονείρατα”*, γεμάτα φως του ήλιου και της καλοσύνης των ανθρώπων.
»Κάποιες φορές οι ευχές πιάνουν. Ειδικά όταν συνοδεύονται από πράξεις παρουσίας και αμφισβήτησης».
*Στη γλώσσα του Σολωμού.
Δείτε ένα teaser του θεατρικού αναλογίου:
Info
Καφενείο «Ο Σωκράτης» Χίου 42, Πλατεία Αγίου Παύλου (5΄λεπτά από το μετρό Μεταξουργείο), κάθε Παρασκευή στις 21:00. Διάρκεια: 65’. Ώρα προσέλευσης: 20.15-20.30 για το σερβίρισμα. Ώρα έναρξης: 21.00. Είσοδος: 15€ / 10€ για ανέργ@, φοιτητ@, 65+, ΑμεΑ*. Προπώληση: More.com. *Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε ΑμεΑ αλλά δεν διατίθεται τουαλέτα ΑμεΑ.
Ταυτότητα παράστασης:
«Η Γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού. Σκηνοθετική-Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Αντιγόνη Γύρα. Ερμηνεύουν: Αλίκη Αβδελοπούλου – Δημήτρης Αγοράς. Μουσική Επιμέλεια: Αλίκη Αβδελοπούλου. Πρωτότυπη Μουσική: Anser. Αιώνιες Μνήμες/ Κείμενο: Δήμητρα Ζαγορά. Ακούγεται η φωνή του Κωνσταντίνου Πουλή, δημοσιογράφου του Press Project, σε δικό του κείμενο. Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Αγορά. Φωτογραφίες: Σάκης Ψαρρός και Φάνης Παυλόπουλος. Τρέιλερ: Στέφανος Κοσμίδης. Social media: Τζίνα Κυρούση. Γραφιστική επιμέλεια: Νάντια Αργυροπούλου-Ελένη Γύρα. Οργάνωση Παραγωγής: Κινητήρας. Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη
