Για ορισμένους σκηνοθέτες, οι εξωγήινοι είναι τέρατα, εισβολείς ή αλληγορίες. Για τον Steven Spielberg, όμως, ήταν ανέκαθεν κάτι πιο προσωπικό: καθρέφτες που αντανακλούν τις ελπίδες, τους φόβους και την αστείρευτη ικανότητα του ανθρώπου να θαυμάζει το άγνωστο.
Από την παιδική μαγεία του «E.T.» ως τη μεταφυσική λαχτάρα του «Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου», το σινεμά του στρέφει διαρκώς το βλέμμα προς τον ουρανό αναζητώντας βαθύτερες αλήθειες για τη ζωή στη Γη.
Με την «Ημέρα Αποκάλυψης», αυτή η διαχρονική του εμμονή αποκτά μια νέα, πιο ώριμη διάσταση. Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μια θεαματική περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας. Πίσω από τις συνωμοσίες, τα μυστήρια και τις εντυπωσιακές σκηνές δράσης κρύβεται μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία για την αλήθεια και την ενσυναίσθηση, που ο σκηνοθέτης πιστεύει ότι μπορούν να σώσουν τον κόσμο. Και αν το μεγάλο χάρισμα του Spielberg ήταν πάντα η ικανότητά του να κάνει το εξωπραγματικό να μοιάζει οικείο, εδώ βρίσκει την ιδανική του σύμμαχο στην Emily Blunt. Στο ρόλο της Μάργκαρετ, μιας τηλεοπτικής μετεωρολόγου της οποίας η ζωή ανατρέπεται από ανεξήγητα γεγονότα, η Blunt γεμίζει με ζεστασιά, ευφυία και συναισθηματική αμεσότητα την κάθε σκηνή.
Από το ξεκίνημά της, η ταινία μάς πετάει στη μέση της δράσης, με τον Ντάνιελ (Josh O’Connor) και την Τζέιν (Eve Hewson) να ξεφεύγουν από μαυροντυμένους διώκτες, με επικεφαλής τον Νόα Σκάνλον (καρτουνίστικος Colin Firth), CEO ενός μη κυβερνητικού πρακτορείου. Εκείνος είναι τεχνολογική ιδιοφυία, εκείνη πρώην καλόγρια και βρίσκουν καταφύγιο σε ένα μοναστήρι, όπου της αποκαλύπτει γιατί ο πρώην εργοδότης του τον κυνηγάει ανελέητα: ο Ντάνιελ έκλεψε αποδεικτικό υλικό της ύπαρξης εξωγήινων επισκέψεων στον πλανήτη μας, το οποίο για δεκαετίες συνέλεγε το πρακτορείο στο οποίο ήταν υπάλληλος. Κρατώντας το κρυφό από την κοινή γνώμη, ταυτόχρονα εκμεταλλευόταν την προηγμένη εξωγήινη τεχνολογία και τώρα ο Ντάνιελ, με τη βοήθεια συναδέλφων του όπως ο υψηλόβαθμος Χιούγκο (Colman Domingo), έχει αποφασίσει να μοιραστεί με όλο τον κόσμο τα απόρρητα βίντεο και στοιχεία που θα αλλάξουν για πάντα την ανθρωπότητα.
Φυσικά μια σπιλμπεργκική παραγωγή εγγυάται κορυφαίο θέαμα από έναν από τους σπουδαιότερους εν ζωή σκηνοθέτες. Κάθε κυνηγητό, κάθε αγωνιώδης στιγμή, κάθε συνταρακτική συνειδητοποίηση παρουσιάζεται μεγαλειωδώς από ένα δημιουργό που λειτουργεί πάντα στο απόγειο των δυνατοτήτων του. Εδώ, η κάμερά του αντιδρά μαεστρικά τόσο στο εκατομμυριοστό car chase που βλέπουμε στο σινεμά (που όμως εκείνος μπορεί να σερβίρει με πρωτοτυπία) όσο και στις συναισθηματικές διακυμάνσεις των ηρώων.
H Emily Blunt δεν είναι η τυπική γυναικεία φιγούρα σε μια ακόμη ταινία δράσης
Παράλληλα με την ιστορία του ζευγαριού, ξετυλίγεται και εκείνη της Μάργκαρετ, μιας μετεωρολόγου που μετά από την τυχαία επαφή της με ένα πουλί αποκτά μεταφυσικές ικανότητες και ασύλληπτες γνώσεις, είτε πρόκειται για όλες τις ξένες γλώσσες είτε για τις πιο μύχιες σκέψεις όσων συναντά. Ένα περιστατικό στον αέρα της τηλεοπτικής εκπομπής της, στο οποίο μιλάει ακατάληπτα κάνοντας “κλικ” με τη γλώσσα της, γίνεται viral και τη βάζει στο στόχαστρο των κακών, ενώ η ίδια συνειδητοποιεί ενστικτωδώς ότι πρέπει να βρει τον Ντάνιελ, που μέχρι τώρα της ήταν ένας άγνωστος.
Σε μια ερμηνεία πέρα από κάθε προσδοκία, η Blunt ισορροπεί ανάμεσα στο χιούμορ, το τραύμα, το συναισθηματισμό και την αποφασιστικότητα σαν μια γυναίκα που ξαφνικά κουβαλά όλο το βάρος του κόσμου στους ώμους της. Δεν είναι η τυπική γυναικεία φιγούρα μιας ταινίας δράσης. Δεν είναι η μητέρα που προσπαθεί να προστατεύσει τα παιδιά της ή η αννήσυχη σύζυγος ή η έξυπνη επιστήμονας που υπάρχει μόνο για να εξηγεί τα βασικά. Μεσολαβεί ανάμεσα στην ανθρωπότητα και το τεράστιο υπαρξιακό μυστήριο της, διατηρώντας άψογα το χειμωνιάτικο layering της. (Δεν είναι και λίγο.) Γύρω της ξεδιπλώνεται μια συναρπαστική ιστορία μυστικών που έρχονται στο φως. Προδίδεται, όμως, από ένα αδέξιο σενάριο, που κάνει εφήμερες στάσεις σε μεγάλες, περίπλοκες ιδέες για το νόημα της ζωής, τη θέση της θρησκευτικής πίστης, το τίμημα της γνώσης χωρίς όρια και την ιδιοκτησία της αλήθειας χωρίς καμία περιέργεια για την περαιτέρω εξερεύνησή τους.
Η ταινία δεν αποτελεί το αναμενόμενο καλοκαιρινό blockbuster, παρά τις χολιγουντιανές της καταβολές. Κι αυτό γιατί ο Spielberg, που έχει αποφασίσει εδώ και πολύ καιρό ότι δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν, δεν ενδιαφέρεται για τη φιλοσοφική πτυχή του θέματος, αλλά για την αξία της πληροφορίας και τη διαχείρισή της από τους απλούς ανθρώπους.
Στον πυρήνα της «Ημέρας Αποκάλυψης» βρίσκεται όχι τόσο η αποκάλυψη μιας συγκλονιστικής συνωμοσίας, όσο η μεθοδική συγκάλυψή της. Διερευνώνται επίμονα οι μηχανισμοί εξουσίας και τα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν όταν το δημόσιο συμφέρον συγκρούεται με το φόβο των συνεπειών. Οι εξωγήινοι είναι απλώς η αφορμή.
Κλασικά μέγας αισθηματίας, ο Spielberg αντιπροτείνει ριζική ενσυναίσθηση και έτσι μπορεί να μοιάζει αφελής: η τωρινή πραγματικότητα, στην οποία η λέξη “post-truth” (δηλαδή η ερμηνεία αντικειμενικών γεγονότων με βάση το συναίσθημα και την προσωπική άποψη και όχι με τη λογική) κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο, αποδεικνύει συνεχώς ότι ο κόσμος δεν έχει τα πνευματικά ή συναισθηματικά εφόδια για να ενωθεί κάτω από ένα καταλυτικό γεγονός. Οι εικόνες της κορύφωσης της «Ημέρας Αποκάλυψης» έχουν ήδη συμβεί και προσπεραστεί χωρίς ιδιαίτερη σκέψη. Τουλάχιστον εδώ η μουσική του John Williams και το έμπειρο χέρι ενός θρύλου παρατείνουν την ελπίδα για την ανθρωπότητα λίγο ακόμα.
