Αν οι αληθινές ιστορίες με «δύσκολους» ανθρώπους είχαν ανέκαθεν απήχηση στα media, από τότε που εμφανίστηκαν πλατφόρμες όπως το Reddit έχουν κάνει θραύση – μεταξύ άλλων, γιατί όλοι μας θα ταυτιστούμε μαζί τους. Και ποιος δεν έχει στο περιβάλλον του, για παράδειγμα, έναν συγκάτοικο βγαλμένο από θρίλερ, έναν ναρκισσιστή συγγενή ή έναν τοξικό συνάδελφο;
Τώρα το Atlantic σε ένα νέο άρθρο αποκαλεί «hasslers» όσους είναι «κουραστικοί, επικριτικοί ή δύσκολο με κάποιον άλλο τρόπο, επιβαρύνοντας την ψυχική ή και σωματική υγεία μας». Η κοινωνιολόγος Shira Offer λέει στο αμερικανικό μέσο ότι «για πολύ καιρό εστιάσαμε στις θετικές πλευρές μιας σχέσης. Επιτέλους, ασχολούμαστε σοβαρά και με τις αρνητικές».
Για παράδειγμα, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε σε επιστημονική επιθεώρηση (Proceedings of the National Academy of Sciences) μια ομάδα κοινωνιολόγων, αφού ανέλυσαν στοιχεία χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι μίλησαν για άτομα που συχνά «τους προκαλούσαν προβλήματα» ή «έκαναν τη ζωή τους δύσκολη», διαπίστωσε ότι περίπου το ένα τρίτο του δείγματος περιέγραψε τουλάχιστον έναν hassler. Οι γυναίκες, μάλιστα, ήταν πιθανότερο να έχουν hasslers στη ζωή τους σε σχέση με τους άντρες.
Γιατί δεν κόβουμε επικοινωνία μαζί τους; Είναι το εύλογο ερώτημα. Και η απάντηση είναι ότι οι συνθήκες μάς επιβάλλουν να τους συναναστρεφόμαστε. Δεν είναι, ας πούμε, ένας φίλος που είναι στο χέρι μας να απομακρύνουμε από τη ζωή μας, αλλά συνάδελφοι, συγκάτοικοι ή ακόμα και συγγενείς που «αποτελούν τις πιο κοινές πηγές hassling» σύμφωνα με μια άλλη κοινωνιολόγο, την Brea Perry, και μια από τους συγγραφείς της μελέτης. «Οι οικογενειακές σχέσεις είναι συναισθηματικά έντονες: συνήθως διαρκούν περισσότερο χρόνο και συχνά συνοδεύονται από μια αίσθηση υποχρέωσης ότι πρέπει να τις διατηρήσουμε». Όχι αναπάντεχα, ανάμεσα στους πιο δύσκολους συγγενείς που ανέφεραν πολλοί είναι οι ηλικιωμένοι γονείς τους.
«Οι οικογενειακές σχέσεις είναι συναισθηματικά έντονες: συνήθως διαρκούν περισσότερο χρόνο και συχνά συνοδεύονται από μια αίσθηση υποχρέωσης ότι πρέπει να τις διατηρήσουμε». Όχι αναπάντεχα, ανάμεσα στους πιο δύσκολους συγγενείς που ανέφεραν πολλοί είναι οι ηλικιωμένοι γονείς τους.
Πώς ξεχωρίζουμε έναν hassler; Η ψυχολόγος Karen S. Rook δεν συμμετείχε στη μελέτη αλλά έδωσε μια απάντηση μέσα από την εμπειρία με τους ασθενείς της: ίσως είναι εκείνος που δεν μας βοηθάει όταν το χρειαζόμαστε ή μας βοηθάει αλλά περιμένει ανταλλάγματα ή γκρινιάζει – μας το βγάζει, κοινώς, ξινό. Μπορεί να μας ασκεί κριτική με κάθε ευκαιρία ή να μας αποκλείει από τα σχέδιά του με άλλους. Μπορεί, ακόμα, να μας πιέζει να κάνουμε πράγματα – από το να πάρουμε το κέρασμά του ενώ επιμένουμε ότι κάνουμε δίαιτα μέχρι το να συμμετέχουμε σε μια εργασία που είναι δική του πρωτοβουλία και ευθύνη.
Πέρα από τη δυσαρέσκεια που προκαλούν τέτοιες συμπεριφορές, διευκρινίζει η Perry, η έρευνα έχει δείξει ότι όσοι αναγκάζονται να συναναστρέφονται hasslers υποφέρουν από υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης και άγχους και, γενικά, έχουν χειρότερη ψυχική και σωματική υγεία. Και, ίσως το πλέον σοκαριστικό, δείγματα DNA που ανέλυσαν οι ειδικοί έδειξαν ότι όσοι έχουν επαφή με hasslers γερνούν με μεγαλύτερη ταχύτητα – κατά περίπου εννέα μήνες ταχύτερα ανά hassler (οι συγγραφείς της μελέτης έλαβαν υπόψη τους δημογραφικούς παράγοντες και συνήθειες που επίσης επηρεάζουν την ταχύτητα γήρανσης, προτού καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα).
Το παραπάνω συμπέρασμα έχει βιολογική εξήγηση, άλλωστε: όπως αναφέρει η Perry, οι λεγόμενες ορμόνες του στρες, όταν βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε υψηλά επίπεδα στον οργανισμό, πυροδοτούν φλεγμονές, εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα και επιβαρύνουν την υγεία μας ποικιλοτρόπως.
Δείγματα DNA που ανέλυσαν οι ειδικοί έδειξαν ότι όσοι έχουν επαφή με hasslers γερνούν με μεγαλύτερη ταχύτητα – κατά περίπου εννέα μήνες ταχύτερα ανά hassler
Η Offer πιστεύει, μάλιστα, ότι οι αρνητικές συνέπειες από τη συναναστροφή μας με hasslers υπερβαίνουν τις θετικές από τις ωφέλιμες κοινωνικές επαφές. «Μπορεί οι αρνητικές εμπειρίες να είναι πιο σπάνιες, αλλά έχουν βαθύτερο αντίκτυπο όταν τις βιώνουμε» σύμφωνα με τη Rook.
Οι γυναίκες όχι μόνο είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε hasslers, σύμφωνα με τη μελέτη, αλλά είναι επίσης πιθανότερο να είναι οι ίδιες hasslers. «Και οι άντρες και οι γυναίκες παρουσιάζουν συχνότερα άλλες γυναίκες ως τις “δύσκολες” στην οικογένειά τους» κατά την Offer. Ίσως επειδή εκείνες είναι πιο επιφορτισμένες με τα οικογενειακά καθήκοντα, από το να μεγαλώσουν τα παιδιά και να μαγειρέψουν σε μια γιορτή μέχρι το να φροντίσουν το νοικοκυριό – οπότε κάπου εκεί μπορεί να χαθούν τα όρια και να γίνουν, για παράδειγμα, επικριτικές ή παρεμβατικές στις υποθέσεις των άλλων.
Η ψυχοθεραπεύτρια Amanda E. White επισημαίνει, πάντως, ότι δεν είναι όλα άσπρο-μαύρο: Ένας ή μια hassler μπορεί να γίνει πραγματικά ενοχλητικός, αλλά ίσως είναι ο ίδιος που θα μας συμπαρασταθεί σε μια δύσκολη στιγμή. Ενδεχομένως, για παράδειγμα, η παρεμβατική μητέρα μας να είναι η μοναδική που θα μας τηλεφωνήσει όταν είμαστε άρρωστοι. Όπως λοιπόν καταλήγει το αμερικανικό άρθρο, υπάρχει κάτι χειρότερο από το να έχουμε έναν hassler στη ζωή μας: «να είμαστε εντελώς μόνοι».
