Πριν από αρκετούς μήνες, είχα πέσει τυχαία πάνω στο βιβλίο της Catherine Cho με τίτλο Inferno: A Memoir of Motherhood and Madness. Πρόκειται για την προσωπική της ιστορία μετά τη γέννηση του γιου της, όταν και διαγνώστηκε με επιλόχεια ψύχωση, μια ασθένεια που συζητιέται έντονα σε παγκόσμιο επίπεδο τις τελευταίες εβδομάδες. Η γραφή της είναι άμεση, σε πολλά σημεία ανατριχιαστικά λιτή και τρομακτικά οικεία, όσον αφορά στην όποια δυσκολία μπορεί να συναντήσει μια γυναίκα μετά τη γέννηση του παιδιού της. Το δεύτερο κατά σειρά βιβλίο της, με τίτλο The Devoted, κυκλοφόρησε φέτος, είναι μυθιστόρημα και μάς ταξιδεύει στο Χονγκ Κονγκ, το οποίο η ίδια γνώρισε καλά στα νεανικά της χρόνια.
Η Catherine Cho γεννήθηκε στην Αμερική από γονείς Κορεάτες και έχει ως έδρα της το Λονδίνο. Εδώ και χρόνια έχει ιδρύσει τη δική της εταιρεία, το λογοτεχνικό πρακτορείο με τίτλο Paper Literary, βοηθώντας νέους συγγραφείς να βρουν τη φωνή τους στον τομέα των εκδόσεων. Το The Devoted διαβάζεται με μεγάλη περιέργεια, με μια ταπεινή αγωνία εκ μέρους του αναγνώστη, καθώς το κλίμα της αφήγησης επιβάλλει ήρεμους ρυθμούς, κυρίως επειδή η πρωταγωνίστρια, μια Κορεάτισσα που ζει στο Χονγκ Κονγκ με την οικογένειά της, υπομένει με αφοσίωση, όπως προδίδει και ο τίτλος, όλα αυτά που της συμβαίνουν. Η υπομονή αποτελεί πολιτισμικά την κύρια αρετή της, ωστόσο η Eunha («γαλαξίας» στα κορεατικά) θα αναγκαστεί να αφήσει πίσω πολλά από τα χαρακτηριστικά της κουλτούρας που τη θέλει μια γυναίκα υποταγμένη στην πατριαρχία που βιώνει σε κάθε πτυχή της ζωής της, ακόμα και σε αυτές όπου μοιάζει να είναι ελεύθερη να κάνει αυτό που θέλει.
Το Marie Claire Greece μίλησε με την Catherine Cho για το νέο της βιβλίο και το διαγενεακό τραύμα που πραγματεύεται, καθώς και για το ζήτημα της επιλόχειας ψύχωσης και το αποτύπωμα που είχε στη ζωή της.
MC: Βλέπουμε τον κεντρικό χαρακτήρα του βιβλίου να εξελίσσεται από ένα μικρό, ήσυχο κορίτσι, σε μια γυναίκα που παλεύει και επιβιώνει. Δεν είναι αφελής, αλλά υπάρχουν πολλά πράγματα εκεί έξω που δεν πιστεύει πως μπορούν να συμβούν. Ως άνθρωπος από τον Δυτικό κόσμο, πολλές φορές σκεφτόμουν ότι απλά δεν είχε ελπίδα να σωθεί, έχοντας να αντιμετωπίσει όλες τις δοκιμασίες στις οποίες την έβαζαν διάφοροι ισχυροί άνδρες. Αυτό συμβαίνει συχνά στις Ανατολικές κοινωνίες;
CC: Η οπτική της Eunha είναι κάτι που σκέφτηκα πολύ, ειδικά επειδή σε μεγάλο μέρος του μυθιστορήματος είναι παθητικός χαρακτήρας και επίσης επειδή είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, ο αναγνώστης πρέπει να καταλάβει γιατί αποδέχεται τόσο πολύ όλα αυτά που της επιβάλλει η κοινωνία. Ήταν μάλλον η μεγαλύτερη πρόκληση όταν έγραφα το βιβλίο, επειδή το έκανα στα αγγλικά, πρωτίστως για το δυτικό κοινό, κι επειδή γεννήθηκα και μεγάλωσα στις ΗΠΑ, η οπτική μου είναι ξεκάθαρα δυτική.
Δεν θέλω να χαρακτηρίσω την κινεζική ή κορεατική κουλτούρα, αλλά σκέφτομαι ότι πολλές φορές υπάρχει η αίσθηση ότι πρέπει να αποδεχτείς πράγματα. Είναι πολύ πατριαρχική κοινωνία και οι ιστορίες που έχω ακούσει από την οικογένειά μου – πράγματα που συνέβησαν στην Eunha. Υπάρχουν αρκετές γυναίκες στην οικογενειακή μου ιστορία που αποχωρίστηκαν τα παιδιά τους, ακόμα και στις πρόσφατες γενιές, και τα πράγματα γίνονταν αποδεκτά ως είχαν.
Όταν ζούσα στο Χονγκ Κονγκ μου είχε κάνει εντύπωση ο αριθμός των οικογενειών όπου ήταν κοινό μυστικό ότι ο σύζυγος είχε δεύτερη γυναίκα ή ερωμένη και υπήρχε η αίσθηση ότι δεν μπορούσε να γίνει κάτι γι’ αυτό. Αυτό που έχω να πω για την Eunha, είναι ότι ελπίζω να γίνεται κατανοητό το γιατί κάνει τις συγκεκριμένες επιλογές, και νομίζω ότι έχει πολλή δύναμη καθώς υπομένει, ακόμα κι αν δεν είναι «ενεργή».
MC: Το να είσαι μία tai tai [σ.τ.σ.: κινεζική αργκό έκφραση που περιγράφει μια παντρεμένη, πλούσια γυναίκα η οποία δεν εργάζεται και ζει μια ζωή πολυτέλειας και άνεσης] πρέπει να είναι λίγο βαρετό. Πόσο «οικειοθελώς» μπορεί μια γυναίκα να αποφασίσει να γίνει tai tai; Πόσο εύκολα αφήνεις τη ζωή σου και υποκύπτεις στη θέληση κάποιου άλλου;
CC: Και πάλι, η οπτική μου απέναντι στο θέμα είναι αυτή του Δυτικού ανθρώπου, αλλά όταν πήγα στο Χονγκ Κονγκ, όταν ήμουν 20 χρονιών, κατάλαβα ότι η ζωή μιας tai tai θεωρούνταν επιθυμητή. Και πραγματικά πολλές οικογένειας Αμερικανών και Ευρωπαίων – οι σύζυγοι δηλαδή που συνόδευαν τους άνδρες τους – ζούσαν το lifestyle των tai tai, πηγαίνοντας στο γυμναστήριο το πρωί, κάνοντας ψώνια, περνώντας χρόνο στο κλαμπ, καθώς τα παιδιά τους είχαν φροντίδα από το υπηρετικό προσωπικό. Πιστεύω ότι μπορεί να είναι μια βαρετή ζωή, αλλά αναμφισβήτητα είναι ένα lifestyle που προωθείται από τις influencers ή από αντιλήψεις όπως εκφράζονται στο meme «Θέλω έναν άνδρα να ασχολείται με τα χρηματοοικονομικά» – το να είσαι δηλαδή περιτριγυρισμένη από όμορφα πράγματα και «να σε φροντίζουν»
MC: Στο βιβλίο η μητρότητα αντιμετωπίζει διαρκώς προκλήσεις. Ένα παιδί δεν ανήκει απαραίτητα στη μητέρα του, είτε επειδή δεν είναι ψυχολογικά καλά, είτε επειδή είναι η κόρη ενός μαφιόζου, είτε επειδή πρέπει να πληρώσει ένα χρέος του συζύγου της. Συνηθίζονται τέτοιες πρακτικές στον υπόκοσμο αυτής της πόλης;
CC: Ο τρόπος για τον οποίο έγραψα για τη μητρότητα δεν αφορούσε συγκεκριμένα το Χονγκ Κονγκ, αλλά αυτές οι ιστορίες είναι κοινές, ειδικά στο παρελθόν κορεατικών οικογενειών – μητέρες που κρίθηκαν ανάξιες.
MC: Πώς επηρέασε η προσωπική σας εμπειρία με τη μητρότητα το γράψιμο του κεντρικού χαρακτήρα του βιβλίου;
CC: Έπαθα επιλόχειο ψύχωση μετά τη γέννηση του γιου μου. Έγραψα μια αυτοβιογραφία με τίτλο Inferno γι’ αυτή την εμπειρία και ενώ δεν θα έλεγα πως με καθόρισε η ίδια [σ.τ.σ. η ασθένεια], με καθόρισαν οι μήνες της επαναφοράς.
Έπρεπε να χτίσω τον εαυτό μου ξανά, ως πρόσωπο και ως μητέρα. Ήταν κάτι για το οποίο σκέφτηκα πολύ όταν έκανα το δεύτερο παιδί μου, είχα μεγάλη ανησυχία να μην επαναληφθεί η επιλόχειος ψύχωση και είδα την κόρη μου με πολλούς τρόπους ως τη δεύτερη ευκαιρία μου.
Δεν νομίζω ότι είχα σκοπό να γράψω για τη μητρότητα, και κατά μία έννοια με εξέπληξε, αλλά μπορώ να δω το πώς αυτή ήρθε στην επιφάνεια στο μυθιστόρημα.
MC: Η πίστη απαιτείται. Η κληρονομιά είναι αναπόφευκτη. Η αφοσίωση μπορεί να «αγοραστεί». Πώς μπορεί να ανθίσει μια προσωπικότητα μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον; Τι χρειάζεται για να σπάσει κανείς τις αλυσίδες;
CC: Αυτή είναι μια συναρπαστική ερώτηση και νομίζω ότι βρίσκεται στο κέντρο αυτού που ήθελα να εξερευνήσω. Ήθελα να καταλάβω τη σφραγίδα του παρελθόντος στο μέλλον – τον τρόπο με τον οποίο το μέλλον μοιάζει αναπόφευκτο και μεγάλο μέρος του ταξιδιού της Eunha αφορά στο να «ξυπνήσει», να καταλάβει τι της έχουν κρύψει. Νομίζω ότι αυτό είναι που χρειάζεται συνήθως, για να απελευθερωθείς από ένα τέτοιο περιβάλλον, μπορεί να είναι τόσο απλό όσο μια φράση, αλλά χρειάζεται κάτι να σε ταρακουνήσει, να σε αφυπνίσει.
MC: Το διαγενεακό τραύμα βρίσκεται στην καρδιά της αφήγησης του βιβλίου. Μιλάμε, ωστόσο, για οικογένειες που είναι κομμάτια του οργανωμένου εγκλήματος. Αυτό το τραύμα συνδέεται περισσότερο με τη φύση της ενασχόλησής τους ή με τις κουλτούρες που έρχονται σε επαφή οι οικογένειες;
CC: Πάντα με συνάρπαζαν οι οικογενειακές σχέσεις και θεωρώ ότι μια οικογένεια εγκληματιών διαθέτει δυναμικές κοινές με όλες τις οικογένειες, απλώς πιο έντονες εξαιτίας της βίας και των συμφερόντων που υπάρχουν. Θα έλεγα ότι το διαγενεακό τραύμα είναι κάτι που κληρονομείται μέσα από όλες τις οικογένειες, ακόμα και όσες δεν σχετίζονται με εγκληματικές δυναστείες.
MC: Το βιβλίο σας εξερευνά την κουλτούρα της Κορεατικής Διασποράς από μια πλευρά που δεν είχε τύχει να διαβάσω ως τώρα. Καταλαβαίνω ότι υπάρχει νοσταλγία για την πατρίδα, την ίδια στιγμή όμως και μια παρόρμηση να προχωρήσει κανείς στη ζωή, να κάνει ό,τι μπορεί όποτε μπορεί. Το αισθάνεστε ποτέ αυτό; Πόσο έχουν επηρεάσει τη ζωή σας οι κορεατικές ρίζες σας;
CC: Μεγάλωσα στο Κεντάκι και έτσι έμαθα την Κορέα μόνο μέσα από ιστορίες της μητέρας μου – και παρότι την επισκεπτόμασταν κάθε καλοκαίρι, ήταν ξεκάθαρο ότι δεν ταίριαζα εκεί. Κι έτσι ξέρω ότι η κατανόηση της Κορέας και της κληρονομιάς μου είναι αποσπασματική, ίσως, επειδή όταν ήμουν πιο νέα αυτό έμοιαζε με κάτι που απαιτούσε πάρα πολύ χρόνο – αυτή η ιδέα της ταυτότητας. Είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς τι πρέπει να πιστώσει ως κορεατικό – την αγάπη για τις ιστορίες, την εκτίμηση του φαγητού, την αναπόληση του παρελθόντος, την αφοσίωση και τη σύνδεση με άλλους – αυτά θεωρούνται κορεατικά χαρακτηριστικά, αλλά δεν ξέρω πόσα από αυτά κληρονομούνται, ωστόσο ξέρω τι εκτιμώ από την κουλτούρα αυτή.
MC: Διάβασα στο Substack σας το άρθρο για την υπόθεση Clancy και δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο. Μπορείτε να προσδιορίσετε ποιο είναι το πιο δύσκολο κομμάτι της επιλόχειας ψύχωσης; Είναι το ίδιο το γεγονός, αυτά που ακολουθούν (π.χ. το νοσοκομείο), η επιστροφή στο σπίτι;
CC: Είναι δύσκολο να χαρακτηρίσω το πιο δύσκολο κομμάτι της επιλόχειας ψύχωσης – μπορώ μόνο να την περιγράψω ως έναν εφιάλτη από τον οποίο δεν μπορείς να ξυπνήσεις. Τα μέρη που θυμάμαι είναι σαν ένα τρομερό όνειρο και είναι τρομακτικό το να μην έχεις αίσθηση της πραγματικότητας ή του χρόνου που περνάει. Έχω αυτές τις πολύ εσωτερικές μνήμες εφιαλτικών πραγμάτων – όπως το να μου τρώνε άνθρωποι της σάρκα μου ή να νομίζω ότι μου βάζουν φωτιά. Οπότε αυτό είναι προφανώς απαίσιο, αλλά οι μήνες της κατάθλιψης και της επαναφοράς – όταν δεν μπορούσα να κινηθώ και απλώς ευχόμουν να γίνω ξανά ο εαυτός μου, αυτό ήταν μάλλον το πιο δύσκολο μέρος.
MC: Τι θα λέγατε σε μια γυναίκα που είχε μια άσχημη επιλόχεια εμπειρία, ανεξάρτητα από τη φύση της, κατάθλιψη ή κάτι άλλο;
CC: Λέω σε όποιον απευθυνθεί σε μένα, ήταν η συμβουλή που με βοήθησε περισσότερο, ότι αυτό που περνάς είναι προσωρινό, ότι μια μέρα θα είσαι σε θέση να κοιτάξεις πίσω και να το περιγράψεις ως ένα γεγονός από το παρελθόν σου. Όταν το περνάς, αυτό μοιάζει αδύνατον, αλλά η γνώση αυτή μου έδωσε πάρα πολλή δύναμη.
Υποθέτω πως το άλλο πράγμα που μπορώ να πω είναι ότι η μητρότητα, όσο όμορφη κι αν είναι, αποτελεί μια μεταμόρφωση – κι απλώς επειδή τόσες πολλές γυναίκες την έχουν περάσει δεν σημαίνει πως είναι λιγότερο δύσκολη.
Η μητρότητα δεν είναι παράσταση και το μόνο πρόσωπο που μπορεί να προσδιορίσει τι σημαίνει «καλή μητέρα», είσαι εσύ η ίδια.
Το βιβλίο The Devoted κυκλοφορεί στα αγγλικά από τις Εκδόσεις Simon & Schuster και Fourth Estate / HarperCollins.
