Το «Inferno», λατινιστί «Κόλαση», είναι ένα memoir που θα ήθελα να μην είχε χρειαστεί να διαβάσω. Έπεσε στα χέρια μου περίπου ένα χρόνο μετά που γέννησα και με βοήθησε να καταλάβω ότι υπήρχαν κι άλλες γυναίκες εκεί έξω που υπέφεραν, έστω και διαφορετικά από εμένα, και δεν φοβόντουσαν να το πουν δημόσια.
Η Catherine Cho είναι μια Αμερικανοβρετανίδα κορεατικής καταγωγής, που μεγάλωσε στις ΗΠΑ και πλέον ζει στο Λονδίνο. Το 2020 δημοσίευσε το βιβλίο της με τίτλο «Inferno: A Memoir of Motherhood and Madness», το οποίο δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά. Έχοντας περάσει μια πολύ δύσκολη περίοδο μετά τη γέννηση του παιδιού μου, στο πλαίσιο της οποίας άρχισα να μιλάω δημόσια για το πόσο συχνά δεν είναι έτοιμη μια γυναίκα να αντιμετωπίσει τον ερχομό ενός ανθρώπου που εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από εκείνη, μπήκα στην περιέργεια να το διαβάσω. Περιέγραφε όντως τον τίτλο του: ήταν μια κόλαση για την Catherine Cho, η οποία είχε περάσει επιλόχεια ψύχωση και κατάθλιψη, που μάλιστα της εκδηλώθηκαν μήνες μετά τη γέννηση του μικρού Cato.
View this post on Instagram
Η Cho βρισκόταν σε ταξίδι με τον σύζυγό της και το μωρό όταν άρχισε να εμφανίζει τα πρώτα σημάδια που μαρτυρούσαν ότι δεν ήταν καλά ψυχολογικά. Κάποια στιγμή άρχισε να έχει ψευδαισθήσεις, ότι το παιδί της είχε διαβολικά χαρακτηριστικά – και πολλά ακόμα πράγματα – κι έτσι νοσηλεύτηκε σε ψυχιατρική κλινική. Συνολικά έμεινε σε δύο μονάδες νοσηλείας, ξεκίνησε φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία και μετά το εξιτήριό της πέρασε πολύ καιρό προσπαθώντας να βρει ποια είναι και να αποκαταστήσει τη στενή σχέση που είχε με το παιδί της αμέσως μετά τη γέννα.
Μόλις 265 σελίδες, το βιβλίο είναι συγκλονιστικό. Σε βγάζει από το comfort zone σου, ακόμα κι αν έχεις διαχειριστεί με επιτυχία τα δικά σου περιγεννητικά θέματα, και, αν το διαβάσει κάποιος που δεν έχει περάσει ποτέ από τη θέση μιας γυναίκας που έχει γεννήσει, μπορεί να θεωρηθεί ότι το περιεχόμενό του είναι «παρατραβηγμένο». Στην πραγματικότητα, αυτά που περιγράφει η Cho, και όσα έζησε μετά το ψυχωσικό επεισόδιό της, μπορούν να συμβούν αρκετά εύκολα. Δυστυχώς, η κοινωνία δεν είναι έτοιμη να τα ακούσει και πολύ περισσότερο να βελτιώσει το πλαίσιο αντιμετώπισής τους.
Πρόσφατα η συγγραφέας έγραψε στο Substack της ένα άρθρο για την εμπειρία της μετά την έκδοση του «Inferno». H ίδια πιστεύει ότι το λεξιλόγιο με το οποίο αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις επιλόχειας ψύχωσης δεν έχει αλλάξει εδώ και 25 χρόνια, από την περιβόητη υπόθεση της Andrea Yates, που είχε επικαλεστεί λόγους ψυχικής υγείας για την απαλλαγή από τις ανθρωποκτονίες των 5 παιδιών της.
View this post on Instagram
Η Cho μιλάει για το στίγμα που αισθάνονται οι μητέρες και τις αποτρέπει από το να ζητήσουν επαγγελματική βοήθεια και τη δαιμονοποίηση που μπορούν να υποστούν για πάντα, αν πουν ότι δεν είναι καλά. Η φράση «Είναι τρελή, δεν θέλει το παιδί της» μπορεί να είναι πιασάρικη, αλλά υπεραπλουστεύει την εξόχως περίπλοκη κατάσταση ψυχικής υγείας στην οποία μπορεί να βρεθεί θεωρητικά οποιαδήποτε γυναίκα.
Εξίσου υπεραπλουστευτικό είναι και το «η αρρώστια την έβαλε να κάνει το τάδε πράγμα», μια φράση η οποία ακούγεται πολύ το τελευταίο διάστημα με αφορμή τη δίκη της Lindsay Clancy, μιας γυναίκας από τη Βοστώνη που κατηγορείται για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συρροή. Η υπεράσπιση της Clancy υποστηρίζει ότι σκότωσε τα τρία παιδιά της στο πλαίσιο ψυχωσικού επεισοδίου που απέρρευσε από την επιλόχεια ψύχωση και η δίκη, που μεταδίδεται live από το YouTube, έχει χωρίσει την αμερικανική κοινωνία στα δύο.
Η Cho, ως επιζήσασα αυτής της φρικτής κατάστασης, αναφέρεται στο κείμενό της στο πώς η ασθένεια μπορεί να σε κάνει να χάσεις εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα, κι αυτό που την ενδιαφέρει περισσότερο είναι να ευαισθητοποιήσει το κοινό ώστε να μη χρησιμοποιεί υπεραπλουστευτικές εκφράσεις για να χαρακτηρίσει ανθρώπους με προβλήματα ψυχικής υγείας, χωρίς φυσικά να θέλει να εξαλείψει την όποια ευθύνη μπορεί να έχει ένας αυτουργός πολλαπλών ανθρωποκτονιών.
Σύμφωνα με την ίδια, μπορείς και να αναγνωρίσεις την τραγωδία που συνέβη – στην περίπτωση της Clancy – και να προσπαθήσεις να καταλάβεις τι σημαίνει ψύχωση. Το κείμενό της δεν είναι το δικαστήριο ενόρκων που έχει αναλάβει την υπόθεση της Clancy, και δεν θα κρίνει τα πραγματικά περιστατικά, ωστόσο δίνει πολύτιμο feedback για την υπόθεση σε επίπεδο περιπτωσιολογίας.
Ακόμα, η Cho δεν διστάζει να πει ότι, για τον κόσμο, μια μητέρα είναι αυτονόητο πως πρέπει να μπορεί να φροντίζει το παιδί της και πως δεν της επιτρέπεται από την κοινωνία να αντιμετωπίζει δικά της προβλήματα. Έτσι, ενδέχεται να χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια μηνών ή και ετών για να ξαναβρεί ποια είναι και πώς πρέπει να αντιμετωπίζει τα θέματά της, και η κοινωνική κατακραυγή δεν βοηθά καθόλου προς αυτή την κατεύθυνση.
Η περιγεννητική φροντίδα πρέπει να αλλάξει πλαίσιο, σύμφωνα με την ίδια. Πράγματι, οι φορείς υγείας πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τους τρόπους με τους οποίους θα βοηθούν τις γυναίκες να ξεπερνούν προβλήματα ψυχικής υγείας που μπορούν να προκύψουν στο πλαίσιο της μητρότητας.
Προσωπικά ήμουν τυχερή και είχα πρόσβαση στη δική μου γιατρό, καθώς και ένα άκρως υποστηρικτικό οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, οπότε αντιμετώπισα την κατάθλιψη, την αγχώδη διαταραχή και την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή όσο καλύτερα μπορούσα. Συχνά, όμως, όταν περιγράφω σε κόσμο την εμπειρία μου, λέγοντας ότι οι πρώτοι μήνες της μητρότητας ήταν μια κόλαση (μικρότερη από αυτή της Cho, αλλά και πάλι κόλαση), δέχομαι βλέμματα και σχόλια που προδίδουν την άποψη ότι δεν είμαι καλή μητέρα και ίσως να μη μου άξιζε να γίνω.
View this post on Instagram
Η ηθικολογία θεωρώ ότι περιττεύει. Με αφορμή ωστόσο τη δίκη Clancy, και το κείμενο της Cho, θα συνταχθώ με την τελευταία, λέγοντας ότι αν δεν έχεις βρεθεί σε μια δύσκολη κατάσταση, καλό είναι να μην κατακρίνεις όποιον το έπαθε. Μπορείς ταυτόχρονα να καταδικάζεις ένα τρομερά ειδεχθές έγκλημα και να αναγνωρίζεις την ανάγκη των γυναικών για βοήθεια. Δεν είμαστε όλες ίδιες και δεν είναι υποχρεωτικό να λέμε στον κόσμο ψέματα, πως οι πρώτοι μήνες της μητρότητας ήταν «οι ομορφότεροι της ζωής μας». Και μακάρι μια μέρα να σκεφτόμαστε αυτούς τους μήνες και να γελάμε, αλλά το τραύμα παραμένει, οπότε ας βοηθήσουμε κάποια άλλη μιλώντας με ευθύτητα για όσα περάσαμε εμείς.
