«Κλείνοντας τα μάτια μου, όπου κι αν βρίσκομαι στον κόσμο, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας, μπορώ να ανακαλέσω ολοζώντανες μνήμες από το Αιγαίο». Eτσι ξεκινά το εισαγωγικό σημείωμα του αγαπημένου μας, εμβληματικού φωτογράφου Robert McCabe στο άνοιγμα του εκπληκτικής ομορφιάς τόμου με φωτογραφίες του από το Αιγαίο, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη. Πρόκειται για ένα «ταξίδι μνήμης στο Αιγαίο» μέσα από εικόνες που κατέγραψε ο ίδιος -«παρουσιάζονται περίπου 300 φωτογραφίες από 34 ελληνικά νησιά!»- και μέσα από λέξεις των φίλων του, που το αγάπησαν βαθιά. «Προσφέρουμε αυτόν τον τόμο ως έναν φόρο τιμής στη Θάλασσα και στους ανθρώπους της», σημειώνει ο ίδιος, που κατέγραψε εικόνες, κυρίως σε ασπρόμαυρο φιλμ, με μια Rolleiflex και Plus-X, αλλά και έγχρωμες, με μια Nikon και φιλμ Kodachrome.
Η φωνή του Ρόμπερτ ΜακΚέιμπ στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ηχεί ζεστή και ακμαία στα 92 του! Αφού τον ευχαριστήσω για την ευγενική παραχώρηση των φωτογραφιών για το αφιέρωμά μας στο λεύκωμά του για το Αιγαίο, του ζητώ να μου σχολιάσει αυτό το καινούριο, εντυπωσιακό εξώφυλλο που σχεδίασε ο Cacao Rocks. «Το εξώφυλλο αποτελεί μια πρωτιά για φωτογραφική έκδοση. Το κορυφαίο τυπογραφείο Trifolio στη Βερόνα τύπωσε πάνω σε βαμβακερό ύφασμα έναν υπέροχο πίνακα του Cacao Rocks, που απεικονίζει καΐκια στολισμένα με σημαίες να καταπλέουν στον Γερανό της Πάτμου στις 15 Αυγούστου».
Δεν είναι το πρώτο λεύκωμα του ΜακΚέιμπ που φιλοξενούμε στο Marie Claire. Στο παρελθόν ο ίδιος μάς έχει μιλήσει για τη διαδρομή του, που ξεκινά από το Σικάγο, κάνει μια μεγάλη στάση στη Νέα Υόρκη και φτάνει ως εδώ, οδηγημένος από την αγάπη του για την Ελλάδα. «Μέχρι σήμερα είχα εκδώσει βιβλία αφιερωμένα σε μεμονωμένα ελληνικά νησιά: την Πάτμο, τη Σέριφο, την Κάσο, τη Μύκονο και τη Σαντορίνη. Όμως η θρυλική Μαργαρίτα Πουρνάρα μού υπενθύμιζε διαρκώς ότι υπάρχουν ακόμη πολλά υπέροχα νησιά που άξιζαν να καταγραφούν», αναφέρει για τη φίλη του και δημοσιογράφο της Καθημερινής που υπογράφει τα κείμενα σε προηγούμενα βιβλία του. «Έτσι ξεκινήσαμε έναν νέο φάκελο, ο οποίος οδήγησε αρχικά στην έκθεση στη Δράμα, σε επιμέλεια του Κώστα Βιδάκη (που σήμερα φιλοξενείται στην Πάρο χάρη στη Μαρία Σωμαρίπα), και τελικά σε αυτό το βιβλίο. Στις σελίδες του περιλαμβάνονται πολλές φωτογραφίες δράσης που αποτυπώνουν εικόνες μιας καθημερινότητας που πλέον έχει σχεδόν εκλείψει: τη μεταφορά παιδιών με τα χέρια από το πλοίο στη λάντζα, το όργωμα με ζώα, το αλώνισμα σε παραδοσιακό αλώνι, το χειροκίνητο ανέβασμα της άγκυρας, το μάζεμα των πανιών, το μπάλωμα των διχτυών, την προετοιμασία του παραγαδιού, το πλύσιμο των ρούχων πάνω από τη Μικρή Βενετία, την ύφανση διχτυών φορτίου, την αναμονή του υδροφόρου, τη μεταφορά νερού στο σπίτι μέσα σε στάμνες -σε πάντα ανηφορικούς δρόμους-, την κατασκευή ξύλινων σαμαριών, τη ναυπήγηση ξύλινων σκαφών, αλλά και σκηνές χορού, τραγουδιού και σιδηρουργικής».
Memories. Η μνήμη του Αιγαίου, εκδόσεις Πατάκη.
Δεν μπορώ παρά να ρωτήσω και για τη γυναίκα στην οποία είναι αφιερωμένο αυτό το λεύκωμα, την Ελληνίδα σύζυγό του Ντίνα, που έφυγε από τη ζωή το 2020. «Γνώρισα την Ντίνα μέσω του πατέρα μου, ο οποίος δεν μου είχε συστήσει ποτέ κανέναν. Υπό αυτή την έννοια, σύμφωνα με τα παραδοσιακά ελληνικά ήθη της εποχής, θα μπορούσε να πει κανείς πως ήταν ένα προξενιό. Η Ντίνα εμφανίζεται δύο φορές στο βιβλίο: μία στην Αμοργό, ακριβώς τη στιγμή και στον τόπο της περίφημης απόδρασης του Γιώργου Μυλωνά, και μία ακόμη μαζί με τα δυο μας παιδιά πάνω σε ένα πλοίο με προορισμό την Πάτμο. Η οικογένεια και οι φίλοι μας τη νοσταλγούν κάθε μέρα».
Λεζάντα κεντρικής φωτογραφίας: Από αριστερά: Κυκλάδες, 1969. Νάξος, 1955. ©Robert McCabe. Από το λεύκωμα Aegean Memories. Η μνήμη του Αιγαίου, εκδόσεις Πατάκη.
