Υπάρχουν φορέματα που αποτυπώνουν μια εποχή και άλλα που καταφέρνουν να την ξεπεράσουν. Το μαύρο, off-the-shoulder φόρεμα που φόρεσε η πριγκίπισσα Diana στις 29 Ιουνίου του 1994 στη Serpentine Gallery του Λονδίνου ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Εκείνο το βράδυ, την ώρα που ο τότε πρίγκιπας Κάρολος παραδεχόταν δημόσια την απιστία του, η Diana δεν χρειάστηκε να κάνει καμία δήλωση. Η εικόνα της έκανε τον γύρο του κόσμου και το φόρεμα που έμεινε στην ιστορία ως “Revenge Dress” μετατράπηκε σε σύμβολο αυτοπεποίθησης, ανεξαρτησίας και γυναικείας χειραφέτησης.
Πίσω από ένα από τα διασημότερα φορέματα του 20ού αιώνα βρίσκεται μια Ελληνίδα σχεδιάστρια, η Χριστίνα Σταμπολιάν. Το 2022, στην πρώτη μεγάλη συνέντευξή της στο Marie Claire, μας είχε αφηγηθεί την ιστορία που ξεκίνησε χρόνια πριν από εκείνη την εμβληματική εμφάνιση: την τυχαία γνωριμία της με την Diana σε ένα εστιατόριο του Λονδίνου, την αιφνιδιαστική επίσκεψη της πριγκίπισσας στην boutique της το 1991, την επιλογή του μαύρου μεταξωτού jacquard και chiffon, αλλά και τους αρχικούς δισταγμούς της Diana απέναντι σε ένα σχέδιο που θεωρούσε κάπως πιο αποκαλυπτικό από ό,τι είχε συνηθίσει να φορά. Το φόρεμα έμεινε τελικά στην γκαρνταρόμπα της για σχεδόν τρία χρόνια, περιμένοντας, χωρίς κανείς να το γνωρίζει τότε, τη στιγμή που θα το περνούσε στην ιστορία.
Τώρα, περισσότερο από τρεις δεκαετίες μετά από εκείνη τη νύχτα, το Revenge Dress επιστρέφει στο προσκήνιο. Στις 9 Δεκεμβρίου πρόκειται να δημοπρατηθεί από τον Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, με εκτιμώμενη αξία 150.000 έως 300.000 δολάρια, ενώ προηγουμένως θα παρουσιαστεί στο Λονδίνο, από τις 18 έως τις 24 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της Εβδομάδας Μόδας. Είναι η δεύτερη φορά που το φόρεμα αλλάζει χέρια μέσω δημοπρασίας: το 1997 η ίδια η Diana το είχε συμπεριλάβει στη φιλανθρωπική δημοπρασία κομματιών της γκαρνταρόμπας της, όπου είχε πωληθεί για 74.000 δολάρια.
Η είδηση ήταν η αφορμή για να επικοινωνήσουμε ξανά με τη Χριστίνα Σταμπολιάν, που ζει στο Λονδίνο. Και αυτή τη φορά, η συζήτησή μας δεν έφερε μόνο στην επιφάνεια τη συγκίνηση μιας δημιουργού που ετοιμάζεται να σταθεί ξανά απέναντι στο πιο διάσημο φόρεμά της. Αποκάλυψε και μια άγνωστη μέχρι σήμερα ελληνική λεπτομέρεια στην ιστορία του: ένα σημαντικό μέρος του θρυλικού Revenge Dress δημιουργήθηκε όχι στο Λονδίνο, αλλά στον Βόλο, κάτω από το ελληνικό φως.
«Δεν ήξερα ότι θα γινόταν τόσο διάσημο», μας λέει σήμερα. Και ίσως αυτή να είναι η πιο γοητευτική πλευρά της ιστορίας ενός φορέματος που σχεδιάστηκε ως ένα cocktail dress και κατέληξε, μέσα σε μία νύχτα, να γίνει μέρος της σύγχρονης πολιτισμικής μνήμης.
Το περίφημο “revenge dress” της πριγκίπισσας Diana επιστρέφει στο προσκήνιο, καθώς πρόκειται να εκτεθεί στο Λονδίνο και στη συνέχεια να βγει σε δημοπρασία. Εσείς σκοπεύετε να πάτε να το δείτε;
«Στο Λονδίνο θα πάω οπωσδήποτε. Θα είναι πολύ συγκινητικό να το δω ξανά, αυτή είναι η αλήθεια. Έχει περάσει πολύς καιρός, έχουν συμβεί τόσα πράγματα και, δυστυχώς, η Diana δεν υπάρχει πια. Ήταν πολύ άδικος και απότομος ο χαμός της. Ήταν τόσο νέα. Όλα συνέβησαν τόσο γρήγορα και θυμάμαι ότι τότε είχα στεναχωρηθεί πάρα πολύ. Ήταν ένα σοκ», περιγράφει με συγκίνηση ακόμη και τόσα χρόνια μετά τον θάνατο της πριγκίπισσας.
Έχετε ξαναδεί το φόρεμα από τότε που το φόρεσε η Diana;
Το είχα δει πριν από πολλά χρόνια στο σπίτι του ανθρώπου που το είχε αγοράσει. Ήμασταν φίλοι, είχα μείνει μάλιστα ένα βράδυ στο σπίτι τους και εκεί είδα ξανά το φόρεμα. Από τότε, όμως, όχι. Μόνο σε φωτογραφίες, σε εφημερίδες και περιοδικά.
«Αν δεν ήταν η Diana, ίσως το φόρεμα να μην είχε γίνει τόσο σημαντικό»
Τελικά, γιατί πιστεύετε ότι αυτό το φόρεμα δεν ξεχάστηκε ποτέ; Τι ήταν αυτό που το έκανε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φορέματα της σύγχρονης ιστορίας της μόδας;
Επειδή ανήκε στη Diana. Αν το είχε φορέσει κάποια άλλη προσωπικότητα, ίσως να μην είχε αποκτήσει αυτή τη σημασία. Η Diana εκείνα τα χρόνια ήταν πάρα πολύ αγαπητή. Ήταν το νούμερο ένα στο Λονδίνο – και όχι μόνο. Ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος, είχε πολύ καλό χαρακτήρα και πολύ χιούμορ. Γελούσε πολύ, χαμογελούσε.
Σκεφτόμουν μάλιστα σήμερα, πριν ακόμη σηκωθώ από το κρεβάτι, την Diana και τη Marilyn Monroe. Δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους, αλλά είναι ενδιαφέρον πώς ορισμένοι άνθρωποι γίνονται διάσημοι σε ολόκληρο τον κόσμο και παραμένουν διάσημοι για πάντα.
Η άγνωστη ελληνική ιστορία του «revenge dress»
Θυμάστε τι σας είχε πει η Diana για το φόρεμα;
Το αγαπούσε πάρα πολύ. Θυμάμαι ότι γελούσαμε γιατί μου είχε πει πως φοβόταν ότι, ύστερα από τρία χρόνια, δεν θα της έκανε πια. Τελικά της έκανε, μόνο που ήταν λίγο στενό. Κάπως φαίνεται και στις φωτογραφίες.
Όσο στενό χρειαζόταν, ίσως, για τη δήλωση που ήθελε να κάνει εκείνο το βράδυ.
Ναι, ακριβώς όσο έπρεπε.
Υπάρχει όμως και μια λεπτομέρεια στην ιστορία του φορέματος που είναι σχεδόν άγνωστη: ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς του έγινε στην Ελλάδα.
Ναι. Το δούλευα για πολύ καιρό στην Ελλάδα. Και συγκεκριμένα στον όμορφο Βόλο που τον αγαπώ πολύ.
Δηλαδή το περίφημο revenge dress της Diana σχεδιάστηκε στον Βόλο;
Ναι, στον Βόλο, στο μέρος που μεγάλωσα. Είχα πάει εκεί για μερικές διακοπές και ήμουν πολύ πιο ελεύθερη, οπότε δούλεψα εκεί το φόρεμα. Το κλίμα ήταν πολύ καλύτερο, υπήρχε ο ήλιος, το φως. Επειδή το φόρεμα ήταν μαύρο, ήταν δύσκολο να φαίνεται η φοβερή δουλειά που είχε επάνω του και το καλό φως ήταν πολύ σημαντικό. Είχα και αρκετό χρόνο ώστε να το φτιάξω ακριβώς όπως ήθελα. Μετά το πήρα μαζί μου πίσω στο Λονδίνο.
Και ενώ το φτιάχνατε στον Βόλο, γνωρίζατε πού θα κατέληγε αυτή η δημιουργία;
Καθόλου. Δεν ήξερα ότι θα γινόταν τόσο διάσημο. Και φυσικά δεν ήξερα ότι θα φοριόταν εκείνη την περιβόητη ημέρα.
«Η Diana μίλησε μέσα από αυτό το φόρεμα»
Εκείνο το βράδυ, όμως, το φόρεμα έγινε κάτι περισσότερο από μόδα. Η Diana ουσιαστικά μίλησε μέσα από αυτό.
Ναι. Μίλησε μέσα από αυτό το φόρεμα.
Σήμερα η αξία του εκτιμάται σε ένα εντυπωσιακό ποσό. Σας εκπλήσσει;
Το άκουσα και μου έκανε φοβερή εντύπωση. Από την άλλη, είναι ένα από τα πολύ διάσημα φορέματα. Προσπαθούσα μάλιστα να σκεφτώ ποια άλλα φορέματα στον κόσμο έχουν αποκτήσει τέτοια φήμη και δεν μπορούσα να σκεφτώ πολλά. Υπάρχουν πολύ λίγα statement φορέματα με τέτοια δύναμη.
«Εκείνα τα χρόνια ήταν διαφορετικά»
Λέτε συχνά ότι εκείνη η εποχή ήταν διαφορετική. Τι έχει αλλάξει στη μόδα και στη διασημότητα από τότε;
Εκείνα τα χρόνια το Λονδίνο ήταν πολύ πιο ζωντανό. Γενικότερα υπήρχε μια δημιουργική άμιλλα, μια διάθεση να ξεχωρίσεις και να δημιουργήσεις κάτι πραγματικά ιδιαίτερο. Ένα φόρεμα μπορούσε να γίνει διάσημο σε όλο τον κόσμο, όπως και ένας ηθοποιός ή μια ταινία. Σήμερα αισθάνομαι ότι αυτή η αίσθηση έχει χαθεί.
Τώρα όλα είναι διαφορετικά. Εκείνα τα χρόνια ήταν πολύ ιδιαίτερα. Τα πάντα είχαν μια σημασία.
Και αν μπορούσατε να συνοδεύσετε σήμερα το revenge dress με μία μόνο σκέψη, ποια θα ήταν;
Θα ήθελα να ξαναϋπάρξει κάτι από εκείνη την εποχή. Εκείνη η δημιουργικότητα, η αίσθηση ότι κάτι μπορούσε πραγματικά να ξεχωρίσει και να γίνει σημαντικό. Δεν ξέρω αν αυτά τα χρόνια μπορούν να επαναληφθούν. Ήταν μια πολύ ιδιαίτερη εποχή.
Όταν σταθείτε ξανά μπροστά στο φόρεμα τώρα στην εβδομάδα μόδας του Λονδίνο που πλησιάζει, τόσα χρόνια μετά, τι πιστεύετε ότι θα δείτε πρώτα: τη δημιουργία σας ή την Diana;
Νομίζω ότι θα είναι πολύ συγκινητικό. Γιατί έχουν περάσει τόσα χρόνια και έχουν συμβεί τόσα πολλά. Και, δυστυχώς, η Diana δεν είναι πια εδώ.
