«Ο πατέρας μου με έντυνε σαν αγόρι για 10 χρόνια για να με προστατεύσει». Με αυτή τη φράση η Nilofar Ayoubi, που σήμερα ζει στην Πολωνία ως πρόσφυγας και υπερασπίζεται τα δικαιώματα των γυναικών, περιγράφει μια παιδική ηλικία που καθορίστηκε από τους περιορισμούς που επέβαλε το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.
Η Nilofar γεννήθηκε το 1996 και μεγάλωσε στην πόλη Kunduz, στα βόρεια της χώρας, κατά την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης των Ταλιμπάν (1996-2001). Όπως έχει αναφέρει σε συνέντευξή της στο BBC, ήταν μόλις τεσσάρων ετών όταν ένας άγνωστος άνδρας τη χαστούκισε στον δρόμο επειδή δεν φορούσε χιτζάμπ και στη συνέχεια έλεγξε αν ήταν κορίτσι.
Ο πατέρας της αντέδρασε αμέσως. Έκοψε τα μαλλιά της, της φόρεσε τα ρούχα των αδελφών της και αποφάσισε ότι από εκείνη την ημέρα θα ζούσε ως αγόρι.
Η πρακτική «bacha posh»
Στο Αφγανιστάν αυτή η πρακτική, το να ντύνεις -δηλαδή- ένα κορίτσι ως αγόρι, είναι γνωστή ως bacha posh. Ορισμένες οικογένειες μεγαλώνουν προσωρινά τις κόρες τους ως αγόρια, ώστε να μπορούν να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα, να συνοδεύουν τις μητέρες τους, να εργάζονται ή να πηγαίνουν σχολείο ή απλώς επειδή θα ήθελαν να αποκτήσουν αγόρι και όχι κορίτσι.
Στην περίπτωση της Nilofar, η επιλογή του πατέρα της δεν έγινε επειδή η οικογένεια δεν είχε αγόρι, αλλά επειδή ήθελε η κόρη του να έχει τις ίδιες ευκαιρίες με τους γιους του. «Το να είσαι αγόρι σού έδινε δύναμη», θυμάται. «Ακόμη και ένα αγόρι δύο ετών είχε περισσότερα δικαιώματα από τη μητέρα του».
Η παιδική ηλικία ως αγόρι
Για σχεδόν δέκα χρόνια η Nilofar ζούσε ως αγόρι. Από τα 4 έως τα 14 μπορούσε να συνοδεύει τον πατέρα της στην αγορά, να μετακινείται με λεωφορείο, να πηγαίνει σε αθλητικές διοργανώσεις και να παίζει έξω με συνομηλίκους της – ελευθερίες που τα άλλα κορίτσια δίπλα της δεν είχαν. Η ίδια λέει ότι απέκτησε μεγάλη αυτοπεποίθηση και σπάνια κάποιος καταλάβαινε ότι ήταν κορίτσι. Μάλιστα, η καλύτερή της φίλη ζούσε με τον ίδιο τρόπο, καθώς και εκείνη είχε μεγαλώσει ως αγόρι.
Την ίδια στιγμή, όμως, η διπλή αυτή ταυτότητα σήμαινε ότι μεγάλωσε χωρίς να γνωρίζει βασικές εμπειρίες της ζωής των κοριτσιών στο Αφγανιστάν. Όπως έχει περιγράψει, κανείς δεν της είχε εξηγήσει τι είναι η έμμηνος ρύση και όταν την απέκτησε για πρώτη φορά στα 13 της χρόνια, δεν καταλάβαινε τι της συνέβαινε.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Όταν «έγινε ξανά» κορίτσι
Η εφηβεία σήμανε και το τέλος της ζωής της ως αγόρι. Η μητέρα της, βλέποντας ότι μεγάλωνε, έκλαιγε, γνωρίζοντας πως η κόρη της θα έχανε την ελευθερία που είχε μέχρι τότε και θα ερχόταν αντιμέτωπη με τους ίδιους περιορισμούς που βίωναν οι γυναίκες της οικογένειας.
Η ίδια η Nilofar έχει παραδεχτεί ότι δυσκολεύτηκε πολύ να αποδεχθεί αυτή τη μετάβαση. «Έκλαιγα τα βράδια και προσευχόμουν να μπορούσα να αλλάξω φύλο».
Οι εμπειρίες της, ωστόσο, διαμόρφωσαν την προσωπικότητά της. Ως μαθήτρια δημιούργησε ομάδες ενημέρωσης για τα κορίτσια σχετικά με το σώμα τους και αργότερα ταξίδεψε στην Ινδία για σπουδές, με τη στήριξη του πατέρα της, ο οποίος επέμενε ότι θα επέλεγε μόνη της αν και πότε θα παντρευτεί.
Η οικογένεια εγκαταστάθηκε αργότερα στην Καμπούλ, όπου δημιούργησε μια επιτυχημένη επιχείρηση επίπλων που απασχολούσε εκατοντάδες εργαζόμενους, πολλοί από τους οποίους ήταν γυναίκες.
View this post on Instagram
Η φυγή από το Αφγανιστάν
Το 2021, με την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, η Nilofar και η οικογένειά της αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Με τη βοήθεια Πολωνών δημοσιογράφων εντάχθηκαν σε επιχείρηση εκκένωσης και έφυγαν από την Καμπούλ έχοντας μαζί τους μόνο δύο σακίδια.
Σήμερα ζει στην Πολωνία και δραστηριοποιείται διεθνώς υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών του Αφγανιστάν, μιλώντας σε συνέδρια και διεθνείς οργανισμούς για όσα έζησε.
«Ήταν ταυτόχρονα ευλογία και κατάρα», έχει πει για τα χρόνια που έζησε ως αγόρι. «Κατάρα, γιατί ένιωθα ότι δεν ανήκα πουθενά. Ευλογία, γιατί γνώρισα και τις δύο πλευρές της κοινωνίας. Και αυτό με έκανε τη γυναίκα που είμαι σήμερα».
