Παρά τις δεκαετίες δεσμεύσεων υπέρ της ισότητας των φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στην πολιτική εξουσία. Είτε πρόκειται για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είτε για τα εθνικά κοινοβούλια, τις κυβερνήσεις και την τοπική αυτοδιοίκηση, το ποσοστό τους συνήθως παραμένει κάτω από το συμβολικό όριο του 40%.
Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η πρόοδος που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια έχει αρχίσει να επιβραδύνεται, ενώ οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές. Την ίδια στιγμή, οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι πολίτες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική δεν είναι απλώς ζήτημα ισότητας, αλλά και καλύτερης διακυβέρνησης.
Η εικόνα στην Ευρώπη και οι διαφορές στις χώρες
Η παρουσία των γυναικών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Το 1979, στην πρώτη άμεση εκλογή του σώματος, οι γυναίκες αποτελούσαν μόλις το 16,6% των ευρωβουλευτών. Το ποσοστό αυτό αυξανόταν σταθερά σε κάθε εκλογικό κύκλο, φτάνοντας στο 41% μετά τις ευρωεκλογές του 2019.
Ωστόσο, μετά τις εκλογές του 2024 σημειώθηκε μια μικρή υποχώρηση, με τις γυναίκες να αποτελούν το 38,5% των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Παρά τη μείωση, το ποσοστό αυτό παραμένει υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο στα εθνικά κοινοβούλια, που το 2025 ήταν περίπου 27%.
Σημαντικές είναι και οι διαφορές μεταξύ των χωρών. Σε έντεκα κράτη-μέλη η εκπροσώπηση των φύλων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκεται κοντά στην ισορροπία, δηλαδή μεταξύ 40% και 60%. Στον αντίποδα, υπάρχουν χώρες όπου οι γυναίκες αποτελούν λιγότερο από το ένα τέταρτο των ευρωβουλευτών, ενώ στην περίπτωση της Κύπρου δεν υπάρχει καμία γυναίκα μεταξύ των έξι εκπροσώπων της. Παράλληλα, στην κορυφή της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής η παρουσία των γυναικών είναι πιο ορατή από ποτέ. Σήμερα γυναίκες βρίσκονται στην προεδρία τεσσάρων από τους πέντε βασικούς θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης: της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ.
Μεγαλύτερο το χάσμα στα κράτη-μέλη και η θέση της Ελλάδας
Η εικόνα είναι λιγότερο ισορροπημένη σε εθνικό επίπεδο. Σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ οι άνδρες εξακολουθούν να υπερέχουν αριθμητικά στα εθνικά κοινοβούλια, συχνά με μεγάλη διαφορά.
Στο επίπεδο των κυβερνήσεων, τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι μόνο το 15% των αρχηγών κυβερνήσεων στην ΕΕ είναι γυναίκες. Το ποσοστό των γυναικών υπουργών φτάνει περίπου το 30%. Υπάρχουν βέβαια χώρες που πλησιάζουν την ισορροπία, όπως η Φινλανδία, η Ισπανία και η Γαλλία, αλλά και άλλες όπου η παρουσία των γυναικών στα υπουργικά συμβούλια παραμένει πολύ χαμηλή.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Στις περιφερειακές συνελεύσεις των κρατών-μελών οι γυναίκες αποτελούν κατά μέσο όρο το 36,4% των μελών, ενώ στα δημοτικά και τοπικά συμβούλια το ποσοστό φτάνει περίπου το 34,5%.
Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με χαμηλότερη εκπροσώπηση γυναικών σε τοπικό επίπεδο. Μαζί με τη Ρουμανία, την Κύπρο και τη Γερμανία, καταγράφει ποσοστό κάτω από 25% στις τοπικές και δημοτικές αρχές, αρκετά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η ανισότητα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των γυναικών στην πολιτική, αλλά και τις θέσεις ευθύνης που καταλαμβάνουν. Σε πολλές περιπτώσεις, οι άνδρες εξακολουθούν να αναλαμβάνουν τα πιο «βαριά» χαρτοφυλάκια, όπως άμυνα, οικονομικά, εξωτερικές υποθέσεις ή εσωτερική ασφάλεια. Στις αρχές του 2026, για παράδειγμα, μόλις επτά γυναίκες κατείχαν τη θέση της υπουργού Εξωτερικών σε κράτη-μέλη της ΕΕ, ενώ οι γυναίκες υπουργοί Άμυνας ή Οικονομικών ήταν ακόμη λιγότερες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Γιατί έχει σημασία η ισορροπία
Η ισότιμη εκπροσώπηση των φύλων στην πολιτική δεν αφορά μόνο τη δικαιοσύνη ή την ισότητα ευκαιριών. Σύμφωνα με μελέτες και διεθνείς οργανισμούς, έχει και ευρύτερα οφέλη για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Πρώτα απ’ όλα, οι γυναίκες αποτελούν περίπου το μισό του πληθυσμού και συνεπώς έχουν το δικαίωμα να εκπροσωπούνται ανάλογα στη λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, η παρουσία τους εμπλουτίζει τον δημόσιο διάλογο, καθώς συχνά αναδεικνύονται ζητήματα που σχετίζονται με την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής, όπως η υγεία, η εκπαίδευση ή η κοινωνική προστασία. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών συνδέεται επίσης με υψηλότερη εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα και με πιο συνεργατικές μορφές πολιτικής διακυβέρνησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου το 2024, το 60% των Ευρωπαίων πολιτών πιστεύει ότι περισσότερες γυναίκες στην πολιτική οδηγούν σε καλύτερες πολιτικές αποφάσεις.
Περισσότερες γυναίκες στην πολιτική ισοδυναμούν με καλύτερες αποφάσεις
Οι αντιλήψεις των ψηφοφόρων σχετικά με τις γυναίκες πολιτικούς αποτελούν βασικό παράγοντα που επηρεάζει το πόσες γυναίκες τελικά εκλέγονται. Η τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για την ισότητα των φύλων στην πολιτική δείχνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών στην Ευρώπη θεωρεί πως μια γυναίκα πολιτικός μπορεί να εκπροσωπήσει επαρκώς τα συμφέροντά τους. Συγκεκριμένα, το 86% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι μια γυναίκα πολιτική εκπρόσωπος μπορεί να εκφράσει τις ανάγκες τους, με τις γυναίκες να συμφωνούν σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες (88% έναντι 83%).
Ωστόσο, οι απόψεις σχετικά με την κατανομή της εξουσίας και την ανάγκη μεγαλύτερης παρουσίας γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων εμφανίζονται πιο σύνθετες. Το 62% των γυναικών θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρχουν περισσότερες γυναίκες σε πολιτικές θέσεις λήψης αποφάσεων στη χώρα τους, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους άνδρες περιορίζεται στο 44%. Παράλληλα, περίπου οι μισοί ερωτηθέντες (51%) πιστεύουν ότι η ισότητα των φύλων στην πολιτική έχει ήδη επιτευχθεί.
Σε σύγκριση με άλλους τομείς της δημόσιας ζωής, η πολιτική φαίνεται να χαρακτηρίζεται από σχετικά θετικές στάσεις ως προς τη συμμετοχή και των δύο φύλων. Παρόλα αυτά, τα στερεότυπα εξακολουθούν να επηρεάζουν άλλους επαγγελματικούς τομείς. Για παράδειγμα, στους τομείς της άμυνας και της αστυνομίας υπάρχει ισχυρότερη προτίμηση προς τους άνδρες, ενώ στη μόδα, την ομορφιά και τη φροντίδα παιδιών προτιμώνται περισσότερο οι γυναίκες.
Ακόμη και όταν η κοινή γνώμη εμφανίζεται γενικά θετική απέναντι στη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική, η αποδοχή δεν είναι πάντα απόλυτη. Μόνο το 52% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι αισθάνεται «πολύ άνετα» με την ιδέα μιας γυναίκας ως επικεφαλής κυβέρνησης, με σημαντική διαφορά μεταξύ των φύλων: 57% των γυναικών έναντι 47% των ανδρών.
Μάλιστα, η πιο πρόσφατη έκδοση της σχετικής έκθεσης (2022/2023) κατέγραψε μια αρνητική τάση: στις χώρες της G7 το ποσοστό των πολιτών που πιστεύουν ότι γυναίκες και άνδρες είναι εξίσου κατάλληλοι για τη θέση του πρωθυπουργού μειώθηκε κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες, από 52% σε 45%. Επιπλέον, η έρευνα δείχνει ότι οι νεότερες ηλικίες εμφανίζουν σήμερα περισσότερες προκαταλήψεις απέναντι στις γυναίκες που κατέχουν ηγετικές θέσεις σε σύγκριση με το παρελθόν.
