«Ισως η κωμωδία να ελκύει εμάς τις γυναίκες επειδή είναι ένας κοινωνικά αποδεκτός τρόπος να σπάμε τους κανόνες και να απελευθερωνόμαστε από την καθημερινότητά μας», έγραφε η Τίνα Φέι στα απομνημονεύματά της Bossypants. Αν κάποια το ξέρει αυτό, σίγουρα είναι η κορυφαία γυναικεία φιγούρα στην αμερικανική κωμωδία τα τελευταία 25 χρόνια: από τη θητεία της στη σατιρική εκπομπή «Saturday Night Live», όπου έγινε η πρώτη γυναίκα επικεφαλής σεναριογράφος στην ιστορία της σειράς, μέχρι το ιδιοφυές «30 Rock» και το διαχρονικό «Mean Girls» (για το οποίο είχε ειπωθεί ότι όταν το δεις καταλαβαίνεις το 80% των αναφορών όλου του Ιντερνετ), η Φέι κατάφερε να δημιουργήσει ένα ξεχωριστό κωμικό σύμπαν: οξυδερκές, σαρκαστικό, βαθιά παρατηρητικό και συχνά προφητικό ως προς τον τρόπο με τον οποίο αποτύπωνε τις κοινωνικές αλλαγές και τις αντιφάσεις της σύγχρονης γυναικείας εμπειρίας. Ωστόσο, στα 56 της, η βραβευμένη με 10 Emmy σεναριογράφος, παραγωγός και ηθοποιός που συνέδεσε το όνομά της με τις πιο κοφτερές ατάκες της ποπ κουλτούρας φαίνεται να στρέφεται προς κάτι διαφορετικό: τις λεπτές αποχρώσεις των ανθρώπινων σχέσεων.
Στη σειρά του Netflix «The Four Seasons», που πρόσφατα κυκλοφόρησε τη δεύτερη σεζόν της, η Φέι βάζει μεγεθυντικό φακό στις φιλίες που δοκιμάζονται από το χρόνο, στις ταυτότητες που επαναπροσδιορίζονται στη μέση ηλικία και τις μικρές καθημερινές στιγμές που, σχεδόν ανεπαίσθητα, αλλάζουν τη ζωή μας.
Μετά τον ξαφνικό θάνατο του Νικ (που υποδύθηκε ο Στιβ Καρέλ), η παρέα των φίλων του «The Four Seasons» καλείται όχι μόνο να διαχειριστεί το πένθος και τις προκλήσεις της μέσης ηλικίας, αλλά και να αγκαλιάσει μια νέα πραγματικότητα, καθώς η νεότερη σύντροφος του Νικ και μητέρα του παιδιού του βρίσκει σταδιακά τη θέση της σε μια ομάδα ανθρώπων που κάποτε τη θεωρούσε ξένη. Παρότι η σειρά εξακολουθεί να παρακολουθεί μια παρέα που γνωρίζεται εδώ και δεκαετίες, τα νέα επεισόδια εστιάζουν ιδιαίτερα στο τι συμβαίνει όταν αυτοί οι δεσμοί δοκιμάζονται από την απόσταση, την απώλεια, τις οικογενειακές αλλαγές και την προσωπική επανεφεύρεση. Η Φέι πιστεύει ότι οι πιο ουσιαστικές ιστορίες γεννιούνται ακριβώς μέσα από αυτές τις εμπειρίες. Η ίδια και οι συνεργάτες της άρχισαν να εξερευνούν το τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι που αγαπάμε αρχίζουν να αλλάζουν με διαφορετικό ρυθμό από εμάς. «Εχουμε μια καταπληκτική ομάδα σεναριογράφων. Πολλοί από εμάς γνωριζόμαστε εδώ και 25 χρόνια. Αρκετοί έχουν δουλέψει μαζί στο “30 Rock”. Όλοι είναι πολύ γενναιόδωροι στο να μοιράζονται πράγματα από τη ζωή τους, από τις φιλίες τους, από τους γάμους τους.
Φέτος ξέραμε ότι θέλαμε να μιλήσουμε περισσότερο για τη σχέση του Ντάνι με την Κέιτ, γιατί δεν είχαμε προλάβει να την εξερευνήσουμε τόσο βαθιά στην πρώτη σεζόν και να δούμε πώς θα επηρέαζε και τους δύο το ενδεχόμενο να ζουν πλέον μακριά ο ένας από τον άλλον και τον πόνο που αυτό συνεπάγεται. Επίσης, συζητούσαμε ποιους συνδυασμούς χαρακτήρων δεν έχουμε δει αρκετά μέχρι τώρα. Λατρεύω την ιδέα να ανακαλύπτουμε πράγματα που προκύπτουν μόνο όταν συζητάς γι’ αυτούς τους χαρακτήρες επί ώρες. Οι σεναριογράφοι νοιάζονται πολύ γι’ αυτούς και τους αντιμετωπίζουν σαν αληθινούς ανθρώπους».
Η κωμική φωνή της συνδέεται συχνά με το πνευματώδες χιούμορ, όμως το «The Four Seasons» κινείται σε έναν πιο ήσυχο συναισθηματικό χώρο και εξερευνά ζητήματα που δεν συζητούνται συχνά, όπως η θλίψη που μπορεί να συνοδεύει μια φιλία. Οχι απαραίτητα επειδή τελειώνει, αλλά επειδή αλλάζει μορφή. Και ίσως εκεί βρίσκεται ένας ακόμη λόγος που οι ιστορίες για τη μέση ηλικία, την οποία η Φέι έχει χαρακτηρίσει «αντίστροφη εφηβεία», αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Σε μια εποχή όπου οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ήδη χτίσει καριέρες, οικογένειες και ταυτότητες, αρχίζουν να αναρωτιούνται ποιοι είναι πραγματικά πίσω από όλους αυτούς τους ρόλους. «Νομίζω ότι (σ.σ.: η σειρά) αποκάλυψε κάτι, γιατί πάντα θεωρούσα ότι η πραγματική ανθρώπινη συμπεριφορά είναι το πιο αστείο πράγμα που υπάρχει. Οι μικρές ιδιορρυθμίες των ανθρώπων θα είναι πάντα πιο αστείες από οποιαδήποτε παράλογη κατάσταση που μπορείς να επινοήσεις. Γι’ αυτό είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα άσκηση με αυτή την ομάδα σεναριογράφων. Είναι μια άσκηση αυτοσυγκράτησης. Ολοι είναι απίστευτα αστείοι και λένε συνεχώς διάφορα αστεία, αλλά εμείς (σ.σ.: οι δημιουργοί) λέμε “πολύ καλό, αλλά δεν μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε εδώ”. Και συνεχίζουμε να σκάβουμε βαθύτερα αναζητώντας κάτι πιο αληθινό. Οταν τελικά φτάνουμε σε στιγμές που είναι πιο ξεκάθαρα κωμικές, τότε δίνουμε το πράσινο φως. Αυτές οι στιγμές μοιάζουν πολύ πιο δικαιολογημένες απ’ ό,τι θα ήταν αν όλη η σειρά λειτουργούσε έτσι από την αρχή μέχρι το τέλος».
Η άποψή μου για τη σκηνοθεσία αντικατοπτρίζει λίγο τα συναισθήματά μου για τη μητρότητα: δεν είναι το φόρτε μου, αλλά δεν νομίζω ότι τα έκανα θάλασσα
«Πώς δημιουργείς αγωνία και cliffhangers βασισμένα σε μικρές, καθημερινές στιγμές της ζωής;» αναρωτήθηκε η Φέι κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της σειράς. Η απάντηση ήρθε, όπως πάντα, από τη σκληρή πραγματικότητα. Η γεννημένη στον Πειραιά μητέρα της, Ζηνοβία Ξενάκη, μετακόμισε στο νεοϋορκέζικο διαμέρισμα που η ηθοποιός μοιράζεται με το σύζυγό της, το συνθέτη Τζεφ Ρίτσμοντ, και τις δύο κόρες τους, για λόγους υγείας. Ετσι βρέθηκε να φροντίζει δύο έφηβες και ταυτόχρονα έναν ηλικιωμένο γονιό (πριν από αυτό, η μητέρα της, χήρα πλέον, είχε επιστρέψει από την Αμερική στην Ελλάδα).
Η Ζηνοβία έφυγε από τη ζωή το καλοκαίρι του 2024, την ώρα που η 20χρονη κόρη της ηθοποιού άρχιζε τις σπουδές της στο κολέγιο και έφυγε κι εκείνη από το σπίτι. Ολες αυτές οι συνταρακτικές εμπειρίες τής έδωσαν υλικό για τις καταστάσεις που βιώνουν οι χαρακτήρες στη σειρά, με κύριο γνώμονα την αυθεντικότητα. «Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να βρούμε πράγματα που να μοιάζουν αρκετά αληθινά και αρκετά κοντά στην πραγματική ζωή, αλλά ταυτόχρονα να είναι αρκετά συναρπαστικά ώστε να θέλεις να συνεχίσεις να βλέπεις τη σειρά μέχρι το τέλος. Υπήρξαν κάποιες εκδοχές της ιστορίας που τελικά θεωρήσαμε υπερβολικά σκληρές για το κοινό. Για παράδειγμα, λέμε ότι πάμε στην Ιταλία και μετά ξαφνικά κάνουμε ένα χρονικό άλμα και βρισκόμαστε καταχείμωνο στη Φιλαδέλφεια. Και τότε είπαμε: “Οχι, πρέπει να πάμε στην Ιταλία, έστω για λίγο”. Θα ήταν πραγματικά αγενές απέναντι στους θεατές, σωστά; Πάντα προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να τους εκπλήξουμε με τα χρονικά άλματα, αλλά αυτό μας φάνηκε υπερβολικό».
Οι φιλίες που μας συνοδεύουν για δεκαετίες συχνά θεωρούνται οι σταθερές της ζωής μας, αλλά στη μέση ηλικία μπορεί να αποδειχθούν εξίσου εύθραυστες και πολύπλοκες με ένα γάμο ή μια ερωτική σχέση. Η Φέι πιστεύει ότι οι πιο ουσιαστικές ιστορίες γεννιούνται ακριβώς μέσα από αυτές τις εμπειρίες. Και η προσωπική της σύνδεση με την αφήγηση της δεύτερης σεζόν οδήγησε και σε μια άλλη πρωτιά της καριέρας της, που είναι η στιγμή που πέρασε πίσω από την κάμερα και σκηνοθέτησε ένα αυτοτελές επεισόδιο της σειράς. «Πάντα θεωρούσα ότι έπρεπε να αφήνω τη σκηνοθεσία στους ανθρώπους για τους οποίους είναι πραγματικό πάθος», λέει. «Αλλά αποφάσισα να το δοκιμάσω επειδή η συγκεκριμένη σειρά είναι ένα πολύ μεγάλο πάθος για μένα».
Φυσικά η αποτίμηση της όλης εμπειρίας δεν θα μπορούσε παρά να συνοδεύεται από ένα αφοπλιστικά ειλικρινές και ξεκαρδιστικό σχόλιο, από εκείνα που μόνο η Φέι ξέρει να μοιράζεται με τόση ευστοχία. «Η άποψή μου για τη σκηνοθεσία αντικατοπτρίζει λίγο τα συναισθήματά μου για τη μητρότητα: δεν είναι το φόρτε μου, αλλά δεν νομίζω ότι τα έκανα θάλασσα».
