Η Fatima Zahra Mansouri έγινε η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στην ιστορία του Μαρόκου, με τον διορισμό της από τον βασιλιά Μοχάμεντ ΣΤ΄ να προκαλεί αντιδράσεις και να αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη θέση των γυναικών στην πολιτική και την κοινωνία.
«Ένας λαός που εμπιστεύεται τις υποθέσεις του σε μια γυναίκα δεν θα πετύχει ποτέ». Η συγκεκριμένη ισλαμική ρήση επανήλθε στη δημόσια συζήτηση στο Μαρόκο μετά την απόφαση του βασιλιά Μοχάμεντ ΣΤ΄ να διορίσει τη Φατίμα Ζάχρα Ελ Μανσούρι πρωθυπουργό, καθιστώντας την την πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει την ηγεσία της κυβέρνησης στην ιστορία της χώρας.
Η ιστορική αυτή εξέλιξη δεν έγινε δεκτή με τον ίδιο τρόπο από όλους. Ενώ αρκετές νεότερες γυναίκες χαιρέτισαν τον διορισμό της, άλλοι εξέφρασαν επιφυλάξεις για το κατά πόσο μια γυναίκα μπορεί να βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας.
View this post on Instagram
Οι αντιδράσεις των ανδρών και η ισλαμική ρήση
Λίγο μετά την ανακοίνωση του διορισμού της, το μαροκινό τηλεοπτικό δίκτυο Chouf TV βγήκε στους δρόμους και ρώτησε άνδρες στη χώρα πώς αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να βρίσκεται μια γυναίκα επικεφαλής της κυβέρνησης.
Αρκετοί, κυρίως μεσήλικες και μεγαλύτεροι σε ηλικία, εμφανίστηκαν διστακτικοί. Κάποιοι δήλωσαν ότι αποδέχονται την απόφαση επειδή πρόκειται για επιλογή του βασιλιά. Άλλοι δεν έκρυψαν τις επιφυλάξεις τους.
«Μου φαίνεται παράξενο να είναι μια γυναίκα επικεφαλής της κυβέρνησης. Δεν είμαι σίγουρος ότι μου αρέσει αυτή η ιδέα», ανέφερε ένας άνδρας, εκφράζοντας τη δυσκολία του να αποδεχτεί μια γυναίκα σε αυτή τη θέση.
Η συζήτηση είχε ξεκινήσει ήδη από τις αρχές του μήνα, όταν ο Μουσταφά Ραμίντ, πρώην υπουργός Δικαιοσύνης σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία ισλαμιστών, επικαλέστηκε την επίμαχη ρήση σε εκτενή ανάρτησή του στο Facebook. Με αυτήν αμφισβήτησε κατά πόσο μια γυναίκα θα έπρεπε να αναλάβει το υψηλότερο πολιτικό αξίωμα της χώρας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Μαρόκο, μια χώρα με μουσουλμανική πλειονότητα, έχει βρει μια ισορροπία ανάμεσα στην ισότητα και τις ευθύνες της κρατικής ηγεσίας, επισημαίνοντας ότι το ανώτατο αξίωμα, εκείνο του βασιλιά, εξακολουθεί να προορίζεται για άνδρες.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο διορισμός της Ελ Μανσούρι έγινε επίσης αντικείμενο πολιτικής σάτιρας. Ένα βίντεο με δύο γυναίκες να τραβούν η μία τα μαλλιά της άλλης κυκλοφόρησε ευρέως, συνοδευόμενο από σχόλια που παρέπεμπαν στις υποτιθέμενες αντιπαραθέσεις της νέας πρωθυπουργού με τους συναδέλφους της στο κοινοβούλιο.
Former Moroccan Minister of Justice and Freedoms El Mostapha Ramid has joined a growing controversy surrounding nutritionist and public commentator Mohamed Faid’s remarks on the #ProphetMohammad’s literacy, criticizing what he described as Faid’s repeated engagement with #religious matters without sufficient knowledge.
The controversy erupted after Faid made remarks about the concept of the Prophet’s “#illiteracy” in the context of his discussion of the Prophet’s life, revelation, and mission. The comments triggered widespread #criticism on social media, with some users and religious figures calling for legal accountability.
In one of his YouTube videos, Faid questioned the traditional understanding of the Prophet as unable to read or write, asking, “If you believe that the Prophet could neither read nor write, how could God choose an illiterate man in a barren land to deliver the message?”
Against this backdrop, Ramid offered a more measured but nonetheless critical response, saying in a Facebook post that Faid’s latest remarks were “not the first time” he had made #controversial statements on religious matters.
He accused Faid of repeatedly addressing religious questions without sufficient knowledge and likened this approach to his interventions on #medical issues, where, Ramid argued, he presents himself as an authority across multiple fields and claims to address illnesses that can challenge highly trained and specialized doctors.
#Morocco #MohamedFaid #ElMostaphaRamid #MoroccanPolitics #MoroccanSociety #Religion #Islam #ProphetMohammad
— Morocco World News (@MoroccoWNews) August 31, 2026
Τι περιμένουν οι γυναίκες από τη νέα πρωθυπουργό
Πολλές νεότερες γυναίκες στο Μαρόκο υποδέχθηκαν θετικά την εξέλιξη, ελπίζοντας ότι η παρουσία μιας γυναίκας στην πρωθυπουργία θα δώσει νέα ώθηση σε ζητήματα ισότητας, εκπαίδευσης και δικαιωμάτων.
Ένα από τα σημαντικότερα πεδία συζήτησης είναι η μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, γνωστού ως Moudawana, το οποίο ρυθμίζει ζητήματα γάμου, διαζυγίου και επιμέλειας των παιδιών.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες κληρονομιάς, μια κόρη συνήθως λαμβάνει το μισό μερίδιο από εκείνο του γιου σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Το Ανώτατο Συμβούλιο Ουλεμάδων, το σώμα θρησκευτικών λογίων της χώρας, έχει αντιταχθεί στις εκκλήσεις για εξίσωση των κληρονομικών δικαιωμάτων, επικαλούμενο την ισλαμική νομολογία.
Το ίδιο έχει απορρίψει προτάσεις για την κατάργηση του κανόνα taasib, ο οποίος μπορεί να υποχρεώσει ορφανές γυναίκες χωρίς αδελφούς να μοιραστούν την κληρονομιά τους με άνδρες συγγενείς, ακόμη και μακρινούς. Σε έκθεσή του το 2022, το Εθνικό Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Μαρόκου επισήμανε ότι οι άνισοι κανόνες κληρονομιάς συμβάλλουν στη φτώχεια των γυναικών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η πολυγαμία, η οποία επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν συζητηθεί για την αναθεώρηση του οικογενειακού κώδικα είναι να μπορούν οι γυναίκες να συμπεριλαμβάνουν στα γαμήλια συμβόλαιά τους όρο που απαγορεύει στον σύζυγο να παντρευτεί δεύτερη γυναίκα.
Ένα πακέτο αλλαγών ανακοινώθηκε το 2024, αλλά οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ. Μέχρι στιγμής, η νέα πρωθυπουργός δεν έχει ξεκαθαρίσει αν σκοπεύει να τις προωθήσει.
Εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι η πρόσβαση των κοριτσιών στην εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, όπου η φτώχεια, οι πρόωροι γάμοι και η εγκατάλειψη του σχολείου εξακολουθούν να περιορίζουν τις ευκαιρίες τους.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ανώτατης Επιτροπής Σχεδιασμού του Μαρόκου για το 2025, μόλις το 55% των κοριτσιών ηλικίας 15 έως 17 ετών στις αγροτικές περιοχές φοιτούσε στο σχολείο. Στις αστικές περιοχές, το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 100%.
Η νεαρή Μαροκινή Σιφάε Λααζουζί, μιλώντας στο BBC, περιέγραψε ορισμένα από τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα κορίτσια: την απόσταση από το σχολείο, την έλλειψη ασφαλούς ή διαθέσιμης μεταφοράς και την οικονομική αδυναμία των οικογενειών να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Αναφέρθηκε επίσης στο κόστος των προϊόντων περιόδου, το οποίο μπορεί να δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα κορίτσια από οικογένειες με χαμηλό εισόδημα. «Η υγεία της περιόδου εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως ταμπού. Θα ήθελα να δω δωρεάν προϊόντα περιόδου στα σχολεία», δήλωσε.
Για τη Σάρα Ζουιτέν, μια ακόμη νεαρή Μαροκινή που μίλησε στο BBC, η εκλογή της Ελ Μανσούρι δημιουργεί προσδοκίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η αλλαγή είναι δεδομένη.
«Το κόμμα της παρουσιάζεται ως μια πολιτική δύναμη που θέλει να εκσυγχρονίσει τη χώρα, οπότε θέλω να δω αν αυτό θα μεταφραστεί σε πραγματικές αλλαγές», ανέφερε.
Ποια είναι η Fatima Zahra Mansouri
Η Fatima Zahra Mansouri δεν είναι νέα στην πολιτική σκηνή του Μαρόκου. Με περισσότερα από 20 χρόνια παρουσίας στη δημόσια ζωή, έχει διατελέσει δήμαρχος του Μαρακές, έχει αναλάβει κυβερνητικά καθήκοντα και έχει συμμετάσχει στο κοινοβούλιο.
Πριν από τον διορισμό της στην πρωθυπουργία, για πέντε χρόνια ήταν υπουργός Χωροταξίας, Πολεοδομίας, Στέγασης και Πολιτικής των Πόλεων στην κυβέρνηση του προκατόχου της, Αζίζ Αχανούς.
Η οικογενειακή της προέλευση έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο σχολιασμού. Ο πατέρας της ήταν πασάς, ανώτερος τοπικός αξιωματούχος, και διπλωμάτης. Η ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Γιασμίνα Μπενσλιμάν επισημαίνει ότι η προνομιακή κοινωνική θέση της Ελ Μανσούρι και η πρόσβασή της σε πολιτικά δίκτυα τη διαφοροποιούν από πολλές γυναίκες στο Μαρόκο, οι οποίες έχουν λιγότερες ευκαιρίες να συμμετάσχουν στη δημόσια ζωή.
Το κόμμα της, το Κόμμα Αυθεντικότητας και Εκσυγχρονισμού (PAM), αναδείχθηκε πρώτο σε αριθμό εδρών στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια, ανακοίνωσε τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού με άλλα τρία κόμματα, συγκεντρώνοντας συνολικά 207 από τις 395 έδρες του κοινοβουλίου.
Το Μαρόκο είναι συνταγματική μοναρχία, ωστόσο ο βασιλιάς διατηρεί εκτεταμένες εξουσίες, μεταξύ άλλων στην άμυνα και την εξωτερική πολιτική. Η κυβέρνηση ασκεί τις αρμοδιότητές της μέσα σε ένα πολιτικό σύστημα όπου σημαντικές αποφάσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται από το παλάτι.
Μετά τον διορισμό της, η Ελ Μανσούρι χαρακτήρισε την ανάληψη των καθηκόντων της σημαντική στιγμή για τις γυναίκες της χώρας. «Το γεγονός ότι είμαι η πρώτη γυναίκα επικεφαλής της κυβέρνησης δεν αποτελεί πηγή υπερηφάνειας μόνο για εμένα, αλλά για όλες τις γυναίκες του βασιλείου», δήλωσε.
