Πρόσφατα ανακοινώθηκε πως η Lily Collins θα υποδυθεί την Audrey Hepburn σε ταινία με θέμα τα γυρίσματα του θρυλικού Breakfast at Tiffany’s. Το Netflix ετοιμάζει επίσης την μεταφορά στην οθόνη του μυθιστορήματος «Οι 7 σύζυγοι της Evelyn Hugo», το οποίο καταπιάνεται με την πολυτάραχη ζωή μιας κινηματογραφικής σταρ στο Χόλιγουντ, ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1950. Η συγγραφέας του, Taylor Jenkins Reid, έχει γίνει γνωστή για τα βιβλία της που κινούνται συστηματικά γύρω από μυθοπλαστικές αφηγήσεις με έντονο το στοιχείο της αναδρομής, ιστορίες που «πατούν» σε άλλες εποχές και ανασυνθέτουν την ατμόσφαιρα, τη λάμψη αλλά και τις αντιφάσεις τους.
View this post on Instagram
Και, σε περίπτωση που δεν έχετε καταλάβει γιατί όλοι φαίνεται να γράφουν ξανά για τον John F. Kennedy Jr. και την Carolyn Bessette-Kennedy, η αφορμή είναι η σειρά Love Story, που επανεξετάζει τη θυελλώδη σχέση τους, μια σχέση που είχε βρεθεί στο επίκεντρο της δημοσιότητας τη δεκαετία του ’90.
Όλα τα παραπάνω έχουν ως κέντρο τους διαφορετικές ιστορίες, ανθρώπους πραγματικούς ή χαρακτήρες φανταστικούς, όμως έχουν κάτι κοινό: μας γυρνάνε σε άλλες εποχές. Δεν εκτιλύσσονται στο τώρα. Και, γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία καθώς το κοινό φαίνεται να διψάει για τέτοιου είδους υλικό και οι δημιουργοί να είναι ιδιαιτέρως πρόθυμοι να ασχοληθούν με ιστορίες, δεκαετίες και πλαίσια τα οποία μπορεί να μην έζησαν και ποτέ.
Η σειρά The Gilded Age, καθώς και το Swans, που καταπιάνεται με την ιστορία του Truman Capote και τη σχέση -και τελικά τη ρήξη- του με γυναίκες της νεοϋορκέζικης ελίτ, αποτελούν μερικά ακόμη χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το ίδιο ισχύει και για τα podcasts νεότερων δημιουργών, τα οποία εστιάζουν σε προσωπικότητες, γεγονότα και εξελίξεις που δεν πρόλαβαν ούτε καν οι γονείς τους. Κι όμως, φαίνεται να τους ασκούν έντονη γοητεία.
Γιατί, όμως, φαίνεται να μας συναρπάζει τόσο το παρελθόν, ακόμα και ιστορίες που ξέρουμε πώς θα καταλήξουν;
Το National Geographic έχει αφιερώσει χώρο στο αίσθημα της νοσταλγίας, σε άρθρο με τίτλο «Νιώθετε νοσταλγία; Το μυαλό σας είναι ρυθμισμένο να την αποζητά». Όπως σημειώνει, «οι αναμνήσεις που συνδέονται με τη νοσταλγία δεν είναι πάντα καλές. Ωστόσο, ακόμη και οι αρνητικές μοιάζουν πιο θετικές, γιατί τις βλέπουμε μέσα από ένα ροζ φίλτρο». Συνεχίζει λέγοντας πως δεν νοσταλγούμε απλώς το παρελθόν μας αυτούσιο, αλλά μια ρομαντικοποιημένη εκδοχή του (ακόμα κι αν δεν είναι το παρελθόν μας, ακόμα κι αν δεν είμασταν εκεί -ίσως και περισσότερο τότε). Το παρελθόν μας προσφέρει την ασφάλεια του τετελεσμένου, τη δυνατότητα να συγκρατούμε αυτά που θέλουμε ή να φανταζόμαστε εξιδανικευμένες συνθήκες ακόμα και αν η τότε πραγματικότητα ήταν αρκετά διαφορετική.
Στο τέλος του 2025, το think tank Pew Research Center δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας σχετικά με το σε ποια εποχή θα προτιμούσαν να ζουν οι Αμερικανοί. Το 45% δήλωσε πως θα επέλεγε το παρελθόν – εκ των οποίων το 25% θα προτιμούσε μια περίοδο έως 50 χρόνια πριν και το 20% ακόμη πιο πίσω. Το 40% απάντησε πως θα επέλεγε το παρόν, ενώ μόλις το 14% στράφηκε προς το μέλλον. Το αφήγημα του Back to the Future μοιάζει να έχει χάσει πια την αίγλη του.
View this post on Instagram
Δεν είναι βέβαια και τόσο παράδοξο. Είναι πιθανότατα λογικό παράγωγο της παγκόσμιας αναταραχής που επικρατεί αλλά και της γενικότερης απαισιοδοξίας των νέων όσον αφορά το μέλλον (και το δικό τους και του κόσμου) που δεν είναι πια υπόσχεση, αλλά ερωτηματικό. Μαζί με τα παραπάνω, έρχεται και η ελκυστικότητα μιας εποχής προ-social media που μοιάζει πλέον άπιαστη, ανέμελη και πολύ πιο μυστήρια.
Η Susan Sontag είχε διατυπώσει εύστοχα αυτή την αίσθηση: «τουλάχιστον το παρελθόν είναι ασφαλές, παρότι δεν το γνωρίζαμε τότε. Το γνωρίζουμε τώρα. Γιατί ανήκει στο παρελθόν. Γιατί έχουμε επιβιώσει». Σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και πιο αβέβαιος, αυτή η σκέψη αποκτά ιδιαίτερο βάρος και η έμφαση στα λαμπερότερα κομμάτια άλλων εποχών προσφέρει έστω μια απόδραση για το μυαλό.
Γιατί το παρελθόν δεν αλλάζει και μένει μακριά, ασφαλές, τελειωμένο. Και μπορούμε να το σκεφτόμαστε, να το θυμόμαστε ή να το εξιδανικεύουμε όπως θέλουμε.
