Βγαίνω από το μετρό ασθμαίνοντας – ευτυχώς πλέον φτάνει απέξω από το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά – και, κυρίως, αγνοώντας τη ζέστη με στιλ, αφού φοράω το bowler ψάθινο καπελάκι μου. Το είχα πάρει πριν από χρόνια για το γάμο μιας φίλης που έκανε τον πιο θεατρικό γάμο όπου έχω πάει σε όλη μου τη ζωή, κι έτσι ταιριάζει τέλεια με την περίσταση. Στην είσοδο του πανέμορφου αυτού κτιρίου βρίσκεται στημένος ένας πάγκος. Στα δεξιά, βρίσκεται ένας καλόγερος με κοστούμια, στα αριστερά μια ασπρόμαυρη αφίσα με την Αλίκη Βουγιουκλάκη: νέα, δροσερή, όπως τη θυμόμαστε από τις πρώτες ταινίες της Finos Film. Στο ενδιάμεσο, παρατεταγμένα αντικείμενα από το Καμαρίνι της, περιμένουν την ώρα που θα εκτεθούν επίσημα στον ειδικό χώρο του θεάτρου που ετοιμάζεται εδώ και καιρό, ώστε να είναι προσβάσιμα από όλους τους φαν της Αλίκης. «Κάποτε τα χέρια της φορούσαν αυτά τα γάντια», σκέφτομαι, και αδυνατώ να συνειδητοποιήσω το κομμάτι της ιστορίας που απλώνεται μπροστά μου. Ίσως γιατί μεγάλωσα με τις ταινίες της, όπως και χιλιάδες ακόμα παιδιά σε αυτή τη χώρα, ίσως γιατί δεν κατάφερα να τη δω ποτέ στο θέατρο – ή οπουδήποτε, έστω στο δρόμο.
Το καλοκαίρι που έφυγε από τη ζωή, ακριβώς πριν από 30 χρόνια, θυμάμαι να παρακολουθούμε οικογενειακώς στην τηλεόραση τις απευθείας συνδέσεις που έκαναν τα τηλεοπτικά κανάλια έξω από το νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν. Και μετά την κηδεία. Κι αμέσως μετά τα αφιερώματα και τις επαναλήψεις των συνεντεύξεων που είχε δώσει ανά τα χρόνια σε σπουδαίους δημοσιογράφους. Φέτος δεν γνωρίζω τι έχουν ετοιμάσει τα κανάλια με αφορμή τις τρεις δεκαετίες από το θάνατό της, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, πάντως, δεν σκοπεύει να αναλωθεί σε κάποιο «καλλιτεχνικό μνημόσυνο». Ο Πρόεδρος της ΔΗ.ΡΑ.Π. Κανάλι Ένα 90,4, κ. Ιωσήφ Βουράκης, είναι κάθετος σε αυτό:
«Εδώ είναι γιορτή».
Αναφέρεται, φυσικά, στα επίσημα εγκαίνια του καμαρινιού της Αλίκης, τα οποία θα πραγματοποιήσει στις 17 Ιουνίου ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης. Πρόκειται για «ένα ζωντανό χώρο μνήμης, λάμψης και θεατρικής ιστορίας», σύμφωνα με τα λόγια των ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτή την πρωτοβουλία, δύο από τους οποίους είχα την τύχη να συναντήσω στο φουαγιέ του θεάτρου, απέναντι από τον «πιο πολυφωτογραφημένο καθρέπτη της χώρας», όπως λέει ο ένας εξ αυτών, κ. Βουράκης.
Η ιστορία του Καμαρινιού της Αλίκης ξεκίνησε, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο και ραδιοφωνικό παραγωγό κ. Παναγιώτη Φύτρα, τον έτερο άνθρωπο που έχει διοχετεύσει όλη του την ενέργεια σε αυτό το project, την περίοδο που έγιναν στο ίδιο θέατρο τα εγκαίνια στο Καμαρίνι του Δημήτρη Παπαμιχαήλ.
Ήταν μια συρροή από γεγονότα, που άρχισε από μια παρατήρηση του κ. Βουράκη. Κοιτάζοντας το Καμαρίνι του Παπαμιχαήλ, είπε «δεν τον βλέπεις πολύ μόνο τον Δημήτρη εκεί πάνω…; Να του φέρναμε μια παρέα…».
Πέρασε κάμποσος καιρός, ώσπου η κα Έφη Πίκουλα – Βουγιουκλάκη έκανε στο θέατρο την πρόταση παραχώρησης κάποιων από τα προσωπικά αντικείμενα της Αλίκης που είχε στην κατοχή της. Τής τα είχε δώσει ο Τάκης Βουγιουκλάκης, στον οποίο τα είχε εμπιστευθεί η ίδια η αδελφή του. Σκοπός ήταν κάποτε να εκτεθούν στο κοινό. Με αφορμή και τα 39 χρόνια λειτουργίας του Καναλιού 1, της Δημοτικής Ραδιοφωνίας Πειραιά, δημιουργήθηκε αμέσως μια οργανωτική ομάδα, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η δράση όπως απαιτούσαν οι περιστάσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Φύτρα, «Ο Δημήτρης και η Αλίκη, η Αλίκη και ο Δημήτρης, νομίζω ότι επιβάλλεται να είναι μαζί. Το λιγότερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε ήταν αυτό». Ο Δημήτρης ήταν γέννημα θρέμμα Πειραιώτης, και το καμαρίνι του βρίσκεται δικαιωματικά, θα έλεγε κανείς, στο Δημοτικό Θέατρο. Η Αλίκη υπήρξε ερωτική μετανάστρια, σύμφωνα με τον κ. Φύτρα, και με κάποιο τρόπο, σε μεγάλο βαθμό χάρη στο ίδιο το κτίριο του θεάτρου, κατέληξε να δουλεύει διαρκώς σε αυτό, ειδικά από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Η μοίρα της, ωστόσο, την προόριζε για το λιμάνι από τα πρώτα της καλλιτεχνικά βήματα, καθώς το 1953 έπαιξε στο Δημοτικό Θέατρο τον πρώτο της θεατρικό ρόλο, στον «Κατά Φαντασίαν Ασθενή». O ισχυρός δεσμός της Αλίκης με το συγκεκριμένο θέατρο επιβεβαιώνεται και από τις πάμπολλες σκηνές ταινιών της που έχουν γυριστεί σε αυτό, από την «Υπολοχαγό Νατάσα» ως το «Πονηρό Θηλυκό, Κατεργάρα Γυναίκα», που ήταν και το τελευταίο της φιλμ.
«Τα παπουτσάκια της», λέει με τρυφερότητα ο κ. Φύτρας, «η ρόμπα που φορούσε στο καμαρίνι μετά την παράσταση, όταν γινόταν ξανά η Αλίκη», τα καπέλα από την παράσταση «Ωραία μου Κυρία» είναι μερικά από τα αντικείμενα που θα εκτεθούν και διαθέτουν πολύπτυχη αξία: συναισθηματική για τους οικείους και τους θαυμαστές της, ιστορική και καλλιτεχνική για το ίδιο το Θέατρο και τους ενδυματολόγους που φρόντισαν με πολλή αγάπη να πλαισιώσουν κάθε χαρακτήρα και κάθε ιστορία που παρουσιαζόταν πάνω στο σανίδι με αυτές τις λεπτομέρειες που έκαναν όλη τη διαφορά στο αποτέλεσμα μιας παράστασης.
«Ποτέ δεν είσαι έτοιμος» λέει ο κ. Βουράκης ενόψει των εγκαινίων, όπου θα απευθύνουν χαιρετισμούς η η Έφη Πίκουλα-Βουγιουκλάκη, ο σκηνογράφος Μανόλης Παντελιδάκης –ο οποίος και φιλοτέχνησε το Καμαρίνι– καθώς και ο δημοσιογράφος και κριτικός κινηματογράφου Παναγιώτης Τιμογιαννάκης. Στη βραδιά θα μιλήσουν παλιοί συνεργάτες της, φίλοι, άνθρωποι που επηρεάστηκαν βαθιά από τον ίδιο τον χαρακτήρα της Αλίκης, πόσο μάλλον το έργο της: η Άννα Φόνσου, ο Αλέξανδρος Ρήγας, ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος, ο Δημήτρης Σαμόλης, ο Γιώργος Παπαπαύλου και η θεατρική παραγωγός-υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων Νταίζη Λεμπέση.
Φυσικά, η βραδιά επιφυλάσσει εκπλήξεις, τις οποίες θα κρατήσουμε κι εμείς κρυφές, καθότι μάθαμε μαζί με την Αλίκη να «έχουμε ένα μυστικό» – ή και παραπάνω από ένα.
Η οργανική σύνδεση που θα έχει το Καμαρίνι της Αλίκης με το θέατρο όπου ξεκίνησε και τελείωσε την καριέρα της, με το ανέβασμα του κύκνειου άσματός της, της «Μελωδίας της Ευτυχίας», αντανακλά στον ίδιο το χώρο του.
Κατά τη γνώμη μου, τέτοιου είδους προσωπικά αντικείμενα δεν χρειάζονται μουσεία, αλλά χώρους όπου το θέατρο συνεχίζει να υπάρχει και οι φωνές των ηθοποιών «ποτίζουν» τους τοίχους, ενώ ο κόσμος περιπλανιέται στους πανέμορφους χώρους του, νιώθοντας πως «το Αλικάκι» βρίσκεται κάπου εκεί, κρυμμένο, σαν την Λίζα Πετροβασίλη στο παιδικό της δωμάτιο, προκειμένου να γλιτώσει το σχολείο.
Ο κ. Φύτρας αναφέρεται και στην προσωπική του εμπειρία με την Αλίκη, την οποία είχε προσκαλέσει στη ραδιοφωνική του εκπομπή πέντε μήνες πριν φύγει από τη ζωή. Λογάριαζε να ξεκινήσει τις θεατρικές παραγωγές, χωρίς να παίζει απαραίτητα η ίδια σε αυτές. «Σκεφτόταν το μετά», αναφέρει ο κ. Φύτρας. Αποσπάσματα από αυτή την συζήτηση – ηχητικό κειμήλιο θα ακουστούν στην εκδήλωση, που θα πραγματοποιηθεί στην κεντρική αίθουσα του θεάτρου, «Δημήτρης Ροντήρης».
Δεν μπορώ να μη ρωτήσω τους δύο συντελεστές της «παρέας του Καμαρινιού», όπως τους βάφτισα μόνη μου, για τα αντικείμενα που ξεχώρισαν: στον κ. Φύτρα κάνει πάντα εντύπωση το Guerlain άρωμά της.
Είχε δημιουργηθεί από τον οίκο ειδικά για εκείνη και είχε μάλιστα παρουσιαστεί σε εκδήλωση στη Μεγάλη Βρεταννία. Πρόκειται για ένα μεγάλο φλακόν, με χρυσές λεπτομέρειες, τα αρχικά της, κι ένα κεχριμπαρένιο υγρό, που βρίσκεται περίπου στο 1/3 της στάθμης του μπουκαλιού, το οποίο είναι φιλοτεχνημένο με μέλισσες.
Όλα κάπως έχουν ποτιστεί από το άρωμά της, μέχρι το περουκίνι που φορούσε στο έργο «Βίκτωρ – Βικτώρια». Σε εμένα έκανε εντύπωση και η συλλεκτική πούδρα της Estée Lauder, μια πριβέ έκδοση σε πορσελάνινο κουτί, που κρύβει μέσα και το πονπόν της.
Σίγουρα, πάντως, τα βλέμματα τραβάει πρώτο το εμβληματικό πράσινο κοστούμι της παράστασης «Εύθυμη Χήρα», που είχε δημιουργήσει ο Γιώργος Πάτσας, ένας από τους κορυφαίους ενδυματολόγους και σκηνογράφους που έβγαλε ποτέ αυτή η χώρα.
Η συζήτησή μας τελειώνει κι ετοιμάζομαι να φύγω, παρότι θα ήθελα να έχω χρόνο να καθίσω μερικές ώρες ακόμα στο θέατρο, να ανακαλύψω τους κρυφούς του χώρους, τα σημεία όπου συγκεντρώνεται η ιστορία του και περιμένει τον επισκέπτη να τα ανακαλύψει.
Έχουν ειπωθεί, άραγε, όλα για την Αλίκη Βουγιουκλάκη; Αναρωτιέμαι αν τελειώνει ποτέ η αφήγηση ενός μύθου. Πάντα θα υπάρχει κάτι ακόμα. Οι ερμηνείες της, οι ατάκες της, το μπρίο της, βρίσκονται κάπου μέσα μας και θεωρώ πως δεν θα τις ξεπεράσουμε ποτέ. Είναι ένας ιδιότυπος συνοδοιπόρος μας ο μύθος της Αλίκης. Βρίσκεται πάντα στο παρασκήνιο. Και όταν τη χρειαζόμαστε, ανοίγει η πόρτα, ξεπροβάλλει από μέσα, με τη ρόμπα και το κομπολόι της, μάς κλείνει το μάτι και μάς θυμίζει πώς είναι η εποχή της αθωότητάς μας. Σαν να μας ψιθυρίζει «τράβα μπρος και μη σε μέλλει». Όπως δεν την έμελε και την ίδια.
