Υπάρχουν μουσικοί που εντυπωσιάζουν με την τεχνική τους και άλλοι που κλέβουν την παράσταση με τη σκηνική παρουσία και το συναίσθημα. Η Irene Reig ανήκει στη δεύτερη κατηγορία, χωρίς ποτέ να υστερεί στην πρώτη. Η Καταλανή σαξοφωνίστρια, που διάλεξε το άλτο σαξόφωνο ερωτευμένη με τον ήχο του και, όπως λέει, νιώθει την τζαζ σαν τρόπο ζωής και μοιράσματος, έρχεται στο 25ο Athens Jazz με το κουαρτέτο της. Στις αποσκευές τους, το πρόσφατο άλμπουμ τους ÀNIMA, όπου η straight hard bop ενέργεια συναντά μια σχεδόν αφοπλιστική μελωδική σαφήνεια.
Αναζητήσαμε την Irene λίγο πριν φτάσει στην Αθήνα με τον σύντροφό της και το μωρό της και συζητήσαμε μαζί της για επιλογές ζωής δεξιοτέχνες επί σκηνής, αλλά και για το τι σημαίνει περιοδεία για μία νεαρή μαμά και το μερικών μηνών μωράκι της.
Ξεκινήσατε τη μουσική σας εκπαίδευση με κλασικό πιάνο και το άλτο σαξόφωνο μπήκε στη ζωή σας όταν ήσασταν έντεκα ετών. Θυμάστε ακόμη τι σας τράβηξε σε αυτό το όργανο που μοιάζει τόσο κοντά στην ανθρώπινη φωνή;
Ήθελα να παίξω ένα πνευστό όργανο, αφού πολλοί από τους συμμαθητές μου στο σχολείο έπαιζαν δύο όργανα. Το πιάνο ήταν πάντα κάπως «μοναχικό»: δεν συμμετέχεις ποτέ στη Big Band ή στη Συμφωνική Μπάντα Πνευστών του σχολείου, οπότε αυτό ήταν επίσης ένας λόγος που με ώθησε να επιλέξω το σαξόφωνο. Δοκίμασα κλαρινέτο και σαξόφωνο και τελικά αποφάσισα να αφοσιωθώ στο άλτο σαξόφωνο, γιατί ερωτεύτηκα τον ήχο του. Λάτρευα επίσης το μουσικό θέμα του Ροζ Πάνθηρα.
Έχετε περιγράψει την τζαζ σχεδόν σαν μια ερωτική σχέση: κάτι που σας προκαλεί ανατριχίλα πριν ακόμη καταλάβετε το γιατί. Μετά από χρόνια σπουδών, ηχογραφήσεων, φεστιβάλ και συναυλιών, εξακολουθείτε να νιώθετε εκείνο το πρώτο σκίρτημα όταν παίζετε;
Ναι, το νιώθω ακόμη. Για μένα η τζαζ είναι ένας τρόπος ζωής και ένας τρόπος να μοιράζομαι μουσική με τους φίλους και τους μουσικούς γύρω μου. Αυτό την κάνει κάτι πολύ ξεχωριστό για μένα. Κάθε συναυλία είναι διαφορετική και το στοιχείο της έκπληξης είναι πάντα παρόν, οπότε μπορώ να βιώνω αυτά τα συναισθήματα κάθε φορά που βυθίζομαι στη μουσική. Και όσο περισσότερο μαθαίνω αυτή τη μουσική, τόσο περισσότερο την αγαπώ.
Αυτό που δεν βλέπει κανείς είναι οι στιγμές θηλασμού ακριβώς πριν και αμέσως μετά τη συναυλία
Στο Ànima ακούμε τόσο τη straight hard bop δύναμη του παιξίματός σας όσο και στιγμές όπου η μουσική επιβραδύνει, αφήνοντας χώρο σε μια σχεδόν αφοπλιστική, μελαγχολική μελωδική απλότητα. Πώς βρήκατε αυτή την ισορροπία ανάμεσα στη δύναμη και την ευαλωτότητα;
Προσπαθώ πάντα να «τραγουδώ» τις μελωδίες όταν συνθέτω. Νομίζω πως αυτός είναι ο τρόπος να γίνουν απλές αλλά όμορφες. Ο ρυθμός και η αρμονία είναι τα στοιχεία που κάνουν τη μουσική μου πιο ενεργητική και παλλόμενη. Έτσι προσπαθώ να τα συνδυάζω μέσα στο ίδιο κομμάτι, ώστε να προκύπτουν αυτές οι αντιθέσεις. Μου αρέσει επίσης να το κάνω και μέσα από διαφορετικά κομμάτια, ώστε να μπορούμε να έχουμε μια αργή μπαλάντα και ένα κομμάτι γεμάτο ενέργεια και δύναμη.
Το Ànima έχει περιγραφεί ως ένα έργο γύρω από διαφορετικές καταστάσεις της ψυχής: σύγκρουση, πένθος, θεραπεία, εξέλιξη. Ποια από αυτές τις συναισθηματικές καταστάσεις ήταν η πιο δύσκολη να μεταφραστεί σε μουσική;
Νομίζω πως η πιο δύσκολη ήταν η «Απελευθέρωση» (“Release”). Έγραψα τρεις διαφορετικές μελωδίες πριν καταλήξω τελικά σε αυτήν που ηχογραφήσαμε. Πιστεύω πως αυτό το συναίσθημα ήταν το πιο δύσκολο να αποδοθεί μουσικά, γιατί δεν έχουμε πολλά παραδείγματα γι’ αυτό. Είναι επίσης κάτι πολύ συγκεκριμένο και περιορισμένο χρονικά μέσα στη ζωή μας. Για παράδειγμα, μπορούμε να βιώνουμε τη θλίψη για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά δεν έχω ζήσει την αίσθηση της απελευθέρωσης ως μια μακροχρόνια κατάσταση.
Το κουαρτέτο σας, με τον Xavi Torres στο πιάνο, τον Pau Sala στο κοντραμπάσο και τον Andreu Pitarch στα ντραμς, είναι εντυπωσιακά δεμένο. Τι χρειάζεται ένα τζαζ κουαρτέτο για πάψει να είναι τέσσερις εξαιρετικοί μουσικοί και να γίνει ένας ζωντανός οργανισμός;
Το σημαντικό είναι να γνωρίζεις βαθιά ο ένας τον άλλον μουσικά. Παίζουμε μαζί εδώ και πολλά χρόνια, και μάλιστα σε διαφορετικά πρότζεκτ. Αυτό κάνει την αλληλεπίδραση και την επικοινωνία μας πολύ δυνατή και φυσική, κάτι που μεταφράζεται σε κάτι πραγματικά οργανικό. Το να γνωρίζεις καλά τη μουσική βοηθά επίσης πολύ ώστε να γίνεις ένας ενιαίος οργανισμός — και αυτό συνέβη και στο άλμπουμ μας, Ànima: παίζαμε αυτή τη μουσική πολύ πριν την ηχογραφήσουμε. Με έναν τρόπο, δημιουργήσαμε το Ànima μαζί, και οι μελωδίες που έγραψα κάποτε στο χαρτί εξελίχθηκαν στη μουσική που ακούμε σήμερα. Είναι σημαντικό να γνωρίζεις πραγματικά όλα αυτά τα στοιχεία, ώστε να είσαι έτοιμος να ανταποκριθείς στα μουσικά ερεθίσματα της στιγμής.
Στη μυθολογία της jazz, έχουμε συνηθίσει συχνά τις γυναίκες ως φωνές και τους άντρες ως δεξιοτέχνες των οργάνων. Ως Καταλανή σαξοφωνίστρια και bandleader, νιώσατε ποτέ ότι έπρεπε να διεκδικήσετε διαφορετικά τον χώρο σας;
Πάντα ένιωθα αποδεκτή ανάμεσα στους συναδέλφους μου, αλλά είναι αλήθεια ότι οι γυναίκες βιώνουν διακρίσεις παντού, όχι μόνο στον χώρο της μουσικής. Νομίζω πως χρειάστηκε να αποδείξω ότι άξιζα τη θέση μου με μεγαλύτερη προσπάθεια απ’ ό,τι οι άντρες φίλοι μου.
Ταξιδεύετε στην Αθήνα μαζί με την οικογένειά σας. Τι δεν φαντάζεται το κοινό για τη ζωή μιας …τζαζ μαμάς που ταξιδεύει, κάνει soundcheck, εμφανίζεται το βράδυ στη σκηνή και ταυτόχρονα προσπαθεί να διατηρήσει έναν οικογενειακό ρυθμό ζωής;
Είναι πολύ πιο δύσκολο να οργανώσεις μια περιοδεία με ένα μωρό οκτώ μηνών, αλλά νιώθω πως αυτό είναι το σωστό, αν θέλω να είμαι κοντά της σε αυτή τη σημαντική περίοδο της ζωής μας. Φυσικά, αυτό που δεν βλέπει κανείς πάνω στη σκηνή είναι οι στιγμές θηλασμού ακριβώς πριν και αμέσως μετά τη συναυλία, οι λιγότερες ώρες ύπνου και, φυσικά, ο χρόνος που αφιερώνουμε για να παίξουμε μαζί της και να προσπαθήσουμε να απολαύσει κι εκείνη το ταξίδι όσο περισσότερο γίνεται.
Υπάρχει κάποια τζαζ μελωδία -δική σας ή κλασική- που το μωρό σας αναγνωρίζει ήδη ή αγαπά; Και έχει αλλάξει η μητρότητα τον τρόπο με τον οποίο ακούτε τη σιωπή, τον ρυθμό ή τον χρόνο μέσα στη μουσική;
Της τραγουδάω πολύ. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, νομίζω πως το τραγούδι που αναγνωρίζει περισσότερο είναι το “The Hanging Tree” από το The Hunger Games. Το να γίνω μητέρα άλλαξε πολλές πλευρές της ζωής μου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ακούω μουσική. Νομίζω πως κάνει το δέσιμό μου με τη μουσική ακόμη πιο δυνατό και με κάνει να νιώθω ότι μπορώ να αφεθώ πιο ελεύθερα σε δημιουργικές σκέψεις και να αφήσω την «ÀNIMA» μου να πηγαίνει πέρα-δώθε (σ.σ. κάνει λογοπαίγνιο με το όνομα του συγκροτήματος που σημαίνει ψυχή στα ισπανικά).
Οι Irene Reig Quartet εμφανίζονται την Παρασκευή 29.05 στθς 22:00α στο 25ο Athens Jazz.
