Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να προχωρήσει σε αυστηρότερους κανόνες για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ότι το φθινόπωρο θα παρουσιαστεί σχέδιο νόμου που θα προβλέπει ηλικιακούς περιορισμούς στη χρήση των social media, με στόχο την καλύτερη προστασία των ανηλίκων από τους εθιστικούς αλγόριθμους και τους κινδύνους του διαδικτύου.
Η ανακοίνωση ακολουθεί τη δημοσίευση έκθεσης ομάδας ειδικών για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία εισηγείται την απαγόρευση πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 13 ετών.
«Δεν πρόκειται για το αν τα παιδιά μπορούν να έχουν πρόσβαση στα social media. Το ζήτημα είναι αν και πότε τα social media θα έχουν πρόσβαση στα παιδιά μας», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαίκης Επιτροπής, κάνοντας λόγο για τους «θηρευτικούς αλγόριθμους» που έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους χρήστες διαρκώς συνδεδεμένους.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων προτείνει μια σταδιακή προσέγγιση ανά ηλικία. Συγκεκριμένα, εισηγείται την απαγόρευση όχι μόνο των παραδοσιακών μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 13 ετών, αλλά και υπηρεσιών με παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως ορισμένα διαδικτυακά παιχνίδια και chatbots τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κάθε κράτος-μέλος να θεσπίσει ακόμη αυστηρότερα ηλικιακά όρια, εφόσον το κρίνει απαραίτητο.
Η επιτροπή προτείνει ακόμη να αποφεύγεται η χρήση οθονών από παιδιά κάτω των τριών ετών, με εξαίρεση δραστηριότητες όπως οι βιντεοκλήσεις με συγγενείς και τα παιδιά ηλικίας 3 έως 12 ετών να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνο για περιορισμένο χρόνο και με την επίβλεψη γονέα ή εκπαιδευτικού, η οποία θα μειώνεται σταδιακά όσο μεγαλώνουν. Το σχέδιο νόμου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να παρουσιαστεί το φθινόπωρο και στη συνέχεια θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από τα κράτη-μέλη όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προτού τεθεί σε ισχύ.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Γιατί προτείνεται το όριο των 13 ετών
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ηλικίες από 10 έως 13 ετών αποτελούν μία από τις πιο ευάλωτες περιόδους της ανάπτυξης των παιδιών. Έρευνες, κυρίως από τις ΗΠΑ, έχουν συνδέσει την έντονη χρήση των social media σε αυτές τις ηλικίες με αυξημένα προβλήματα ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα στα κορίτσια, όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η αρνητική εικόνα σώματος.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι η ηλικιακή ομάδα 13 έως 15 ετών παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς η κοινωνική σύγκριση, η ανάγκη για επιβεβαίωση και ο φόβος του αποκλεισμού εντείνονται μέσα από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Τι ισχύει ήδη στην Ευρώπη
Ήδη τουλάχιστον δέκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ανακοινώσει σχέδια για περιορισμούς στη χρήση των social media από ανηλίκους. Η Γαλλία σχεδιάζει απαγόρευση για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η Ισπανία προτείνει όριο τα 16 έτη. Στην Ελλάδα, οι περιορισμοί για παιδιά κάτω των 15 ετών αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Αντίθετα, η Εσθονία εκφράζει επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι το βάρος πρέπει να πέσει στη ρύθμιση των ίδιων των πλατφορμών και όχι στις απαγορεύσεις, καθώς τα παιδιά συχνά βρίσκουν τρόπους να τις παρακάμπτουν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κινήσει διαδικασίες κατά των Meta και TikTok, υποστηρίζοντας ότι οι πλατφόρμες δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τους κινδύνους που δημιουργεί ο σχεδιασμός τους για τους ανήλικους χρήστες.
Μεταξύ των χαρακτηριστικών που θεωρούνται προβληματικά περιλαμβάνονται το ατελείωτο scrolling (infinite scroll), η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι συνεχείς ειδοποιήσεις (push notifications) και οι εξαιρετικά προσωποποιημένοι αλγόριθμοι που προτείνουν νέο περιεχόμενο. Οι δύο εταιρείες απορρίπτουν τα συμπεράσματα της Επιτροπής, ενώ οι σχετικές έρευνες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
