Στην επιστροφή μας με τον 11χρονο γιο μου από ένα παιδικό εργαστήρι, ζωντανή μουσική διακόπτει ξαφνικά το τραγούδι των τζιτζικιών. Ένας άντρας παίζει ακορντεόν στην αυλή ενός παλιού σπιτιού, στη σκιά ενός δέντρου. Tον ρωτάω, δειλά, αν μπορώ να τον φωτογραφίσω, και απαντάει με ένα χαμόγελο και ένα νεύμα. Σκέφτομαι ότι θα μπορούσε να πρωταγωνιστεί σε σκηνή ντοκιμαντέρ για την Αιδηψό, σίγουρα επηρεασμένη από τις περιστάσεις στις οποίες βρίσκομαι σε αυτή την παραθαλάσσια λουτρόπολη της βόρειας Εύβοιας: για το 5ο Evia Film Project, την ετήσια καλοκαιρινή γιορτή του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Η φετινή θεματική του, το Δάσος, που διατρέχει όλες τις δράσεις του, τις προβολές ταινιών, τις ανοιχτές συζητήσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, και εκφράζεται μέσα από την οπτική ταυτότητά του, μας υπενθυμίζει όσα χάθηκαν στις πυρκαγιές του 2021 στην περιοχή αλλά κυρίως όσα μπορούμε να σώσουμε ακόμα, καλλιεργώντας σε όλες τις γενιές την αγάπη για το περιβάλλον και τον πολιτισμό.
Αυτή την περίοδο, ο ευκολότερος τρόπος να φτάσεις στην Αιδηψό από την Αθήνα είναι με φέρι από την Αρκίτσα Φθιώτιδας (συνολική διαδρομή ταξιδιού χωρίς ιδιαίτερη κίνηση, δυόμιση ώρες). Καθώς όμως δεν είμαι σίγουρη αν θα προλάβω το τελευταίο δρομολόγιο, στις εννέα το βράδυ, επιλέγω να πάω μέσω Χαλκίδας, και το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής με φέρνει αντιμέτωπη με τις εικόνες της καμένης γης, συνολικής έκτασης που ξεπερνά το μισό εκατομμύριο στρέμματα. Μέσα όμως από τις μαύρες πλαγιές αναδύεται η ελπίδα, στη μορφή ζωηρόχρωμων δενδρυλλίων.
Το πρόγραμμά μας δεν μας επιτρέπει να μείνουμε πάνω από δύο μέρες, αλλά είναι αρκετές για να γεμίσουμε εμπειρίες, ειδικά σε έναν τόσο «compact» προορισμό, όπως αποκαλεί την Αιδηψό η παραγωγός Αμάντα Λιβανού σε μια συζήτησή μας για την ισπανοελληνική ταινία «Yerma» (την κινηματογραφική επανερμηνεία του κλασικού έργου του Λόρκα, που ολοκλήρωσε τα γυρίσματά της εδώ πριν από λίγες μέρες). Αν δεν επισκεφτείς τις υπόλοιπες τοποθεσίες του Evia Film Project, τις Ροβιές και τη Λίμνη, μπορείς να φτάσεις σε οποιοδήποτε σημείο της Αιδηψού με τα πόδια το πολύ μέσα σε δεκαπέντε, είκοσι λεπτά, περνώντας ανάμεσα από τα παλιά, πολυτελή ξενοδοχεία, ενθύμια του ιστορικού παρελθόντος της λουτρόπολης, κάποια από τα οποία σήμερα επαναλειτουργούν ανακαινισμένα, αλλά και από τις γειτονιές με τα μπακάλικα, όπου οι ντόπιοι σχηματίζουν πηγαδάκια στις σκιές, συχνά με ένα τσούρμο γάτες να κοιμούνται στα πόδια τους.
Αν δεν επισκεφτείς τις υπόλοιπες τοποθεσίες του Evia Film Project, τις Ροβιές και τη Λίμνη, μπορείς να φτάσεις σε οποιοδήποτε σημείο της Αιδηψού με τα πόδια το πολύ μέσα σε δεκαπέντε, είκοσι λεπτά, περνώντας ανάμεσα από τα παλιά, πολυτελή ξενοδοχεία, ενθύμια του ιστορικού παρελθόντος της λουτρόπολης, κάποια από τα οποία σήμερα επαναλειτουργούν ανακαινισμένα.
Κατά τη μυθολογία η Αιδηψός χρωστά τις ιαματικές πηγές της στη θεά Αθήνα, η οποία είχε ζητήσει από τον Ήφαιστο να φέρει στην επιφάνεια της γης θερμά νερά, για να έρχεται να ξεκουράζεται ο Ηρακλής μετά από κάθε άθλο του. Ένα από τα ιστορικά πρόσωπα που την ανακάλυψαν ήταν ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας, που έδωσε το όνομά του σε μια σπηλιά με ιαματικά νερά πίσω από το υδροθεραπευτήριο του ΕΟΤ, αλλά και στο εμβληματικό, γωνιακό ξενοδοχείο του 19ου αιώνα, ένα από τα καταλύματα που υποδέχτηκαν στο παρελθόν επισκέπτες όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος, η Μαρίκα Κοτοπούλη, ο Κωστής Παλαμάς, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, η Μαρία Κάλλας, η Γκρέτα Γκάρμπο. Στις φυσικές μπανιέρες που δημιουργούν οι κοιλότητες των βράχων μπροστά από το ξενοδοχείο θα δεις, σε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας και της νύχτας του καλοκαιριού, λιγότερο διάσημους παραθεριστές να απολαμβάνουν το δικό τους μερίδιο στην καλή ζωή.
Στο εργαστήρι της πρώτης δικής μας μέρας (τρίτης του φεστιβάλ), «Η Μέρα που Γίναμε Ήρωες» της Σελήνης Παπαγεωργίου, στην Παιδική Νεανική Δημοτική Βιβλιοθήκη Ιστιαίας Αιδηψού, μας οδηγεί ένα ρυάκι από τις θερμές πηγές. Τα παιδιά παρακολουθούν την ταινία μυθοπλασίας και μετά συζητούν με τους μικρούς πρωταγωνιστές της, που υποδύθηκαν τρία εννιάχρονα τα οποία αψηφούν τις προειδοποιήσεις των γονιών τους και αποφασίζουν να βοηθήσουν τον περιθωριοποιημένο του χωριού που βρήκαν λιπόθυμο στο δάσος. Μαζί με τα παιδιά συμμετέχει στη συζήτηση και ο Δημήτρης Σπύρου –ο σκηνοθέτης και ιδρυτής του Φεστιβάλ Ολυμπίας, που συνδέθηκε όσο κανένα άλλο με τον παιδικό κινηματογράφο– που απαντά με τρυφερότητα και βαθιά εμπειρία στις ερωτήσεις του κοινού. Στο μεταξύ, μερικά μέτρα πιο πέρα, στο Κέντρο Πολιτισμού «Μελίνα Μερκούρη», οι μεγάλοι συμμετέχουμε σε δύο άλλες ανοιχτές συζητήσεις, για το καλλιτεχνικό και εμπορικό σινεμά και, κατόπιν, για τα όρια της κωμωδίας, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, καλλιτεχνών και φοιτητών του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στα Ψαχνά.
Κατά τη μυθολογία η Αιδηψός χρωστά τις ιαματικές πηγές της στη θεά Αθήνα, η οποία είχε ζητήσει από τον Ήφαιστο να φέρει στην επιφάνεια της γης θερμά νερά, για να έρχεται να ξεκουράζεται ο Ηρακλής μετά από κάθε άθλο του. Ένα από τα ιστορικά πρόσωπα που ανακάλυψαν την Αιδηψό ήταν ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας.
Η Αιδηψός επιβάλλει χαλαρούς ρυθμούς: το μεσημέρι οι δράσεις του φεστιβάλ κάνουν ένα διάλειμμα και πηγαίνουν για μπάνιο στις κοντινές παραλίες που –σε όλες τις αποχρώσεις του πράσινου στη θάλασσα και τη στεριά– θυμίζουν Σποράδες, στις ταβέρνες για σπιτικό φαγητό χωρίς φιοριτούρες ούτε υπερτιμήσεις, και για μια σιέστα στο δωμάτιο ή κάτω από τα πεύκα. Αλλά με το που αρχίζει να χαμηλώνει ο ήλιος, στον παραλιακό δρόμο ηλικιωμένοι πηγαίνουν τα εγγονάκια τους στο λούνα παρκ ή για περαντζάδα με ένα παγωτό στο χέρι, ενώ οι επισκέπτες του φεστιβάλ δίνουν ραντεβού στο καφέ-μπαρ απέναντι από την ξύλινη πλατφόρμα του ιστορικού αναψυκτηρίου Κύμα, που φιλοξενεί τα γραφεία, το πωλητήριο και μέρος των δραστηριοτήτων του Evia Film Project, για να ζήσουν μια Happy Hour με την ουσιαστική σημασία της λέξης, λίγο πριν από τις προβολές. Εδώ μπορεί να βρεθείς να συζητάς με τη Melia Kreiling και τον Άκη Σακελλαρίου, με τον Θάνο Τοκάκη και την Ήρα Κατσούδα, με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο και τον Βαγγέλη Μουρίκη (για να αναφέρουμε μερικούς μόνο από τους δημιουργούς και ερμηνευτές που ήταν φέτος στο φεστιβάλ και κάποιοι συμμετείχαν σε συζητήσεις και ερωταπαντήσεις για τις ταινίες τους), με την αβίαστη ατμόσφαιρα μιας καλοκαιρινής γιορτής δίπλα στη θάλασσα.
Απόψε ο ιστορικός κινηματογράφος της Αιδηψού που αναβιώνει στο Evia Film Project, Σινέ Απόλλων, παρουσιάζει τον «Λαβύρινθο του Πάνα», το σκοτεινό παραμύθι του Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο για τα φαντάσματα του Ισπανικού Εμφυλίου. Όμως εμείς κατευθυνόμαστε στη Δημοτική Πλαζ Αιδηψού, που υποδέχεται για πρώτη φορά μια προβολή του φεστιβάλ, το ντοκιμαντέρ «Λουόμενοι» της Εύας Στεφανή, που παίζει σε λούπα έως τις 12 το βράδυ, με φόντο τα φωτισμένα αρχοντικά στην άλλη άκρη του κόλπου. Οι πραγματικοί ήρωές του, ηλικιωμένοι επισκέπτες των λουτρών της Αιδηψού αλλά και του Καϊάφα, μάς υπενθυμίζουν με τη ζωντάνια και το πνεύμα τους ότι η χαρά της ζωής δεν έχει ηλικιακή ημερομηνία λήξης.
Απόψε ο ιστορικός κινηματογράφος της Αιδηψού που αναβιώνει στο Evia Film Project, Σινέ Απόλλων, παρουσιάζει τον «Λαβύρινθο του Πάνα», το σκοτεινό παραμύθι του Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο για τα φαντάσματα του Ισπανικού Εμφυλίου. Όμως εμείς κατευθυνόμαστε στη Δημοτική Πλαζ Αιδηψού, που υποδέχεται για πρώτη φορά μια προβολή του φεστιβάλ, το ντοκιμαντέρ «Λουόμενοι» της Εύας Στεφανή.
Οι «Λουόμενοι» της μεγάλης οθόνης μάς δείχνουν τον δρόμο για το θαλασσινό μπάνιο της δεύτερης ημέρας. Μετά από μια ανοιχτή συζήτηση για την τοξική αρρενωπότητα στο σινεμά και ένα εργαστήρι κόμικς όπου τα παιδιά φτιάχνουν τους δικούς τους σούπερ ήρωες του δάσους, επιστρέφουμε στη Δημοτική Πλαζ και στους γειτονικούς όρμους, όπου από τα βράχια σχηματίζονται μικροί καταρράκτες ιαματικού νερού, που προσφέρουν δωρεάν εμπειρίες υδρομασάζ.
Το απόγευμα πηγαίνουμε στο Κύμα, για VR προβολές ταινιών με περιβαλλοντικό χαρακτήρα. To ντοκιμαντέρ «Peel Me» της Μαρίας Λεωνίδα, για τη σπατάλη τροφίμων, με ταξιδεύει σε μέρη όπου διαφορετικά δεν θα πήγαινα ποτέ, από μια πνιγμένη σε σκουπίδια χωματερή μέχρι τον πυθμένα ενός κάδου κομποστοποίησης.
Ο 11χρονος γίνεται αμέσως μια παρέα με μερικά ακόμα παιδιά και, αφού εξερευνούν την ξύλινη πλατφόρμα του Κύματος, με τον ενθουσιασμό της πρώτης ημέρας καλοκαιρινών διακοπών σε κατάστρωμα πλοίου, καταλήγουν στη διπλανή παραλία να μαζεύουν πετραδάκια, κοχύλια και να παίζουν με τα ζεστά νερά.
Ο 11χρονος γιος μου γίνεται αμέσως μια παρέα με μερικά ακόμα παιδιά και, αφού εξερευνούν την ξύλινη πλατφόρμα του Κύματος, με τον ενθουσιασμό της πρώτης ημέρας καλοκαιρινών διακοπών σε κατάστρωμα πλοίου, καταλήγουν στη διπλανή παραλία να μαζεύουν πετραδάκια, κοχύλια και να παίζουν με τα ζεστά νερά.
Η ταινία με την οποία αρχίζουν απόψε οι προβολές, «Ο Ταρζάν και η σύντροφός του» του Σέντρικ Γκίμπονς, παρόλο που γυρίστηκε σχεδόν πριν από έναν αιώνα (1934) προκαλεί ακόμα και τον σύγχρονο πουριτανισμό, καθώς προηγήθηκε της εφαρμογής του Κώδικα Χέιζ, του ομώνυμου Αμερικανού γερουσιαστή που επέβαλε τη λογοκρισία στον κινηματογράφο. Θίγει επίσης θέματα διαχρονικά, όπως η ανθρώπινη απληστία και η καταστροφή της φύσης. Και δεν έχει δείκτη ακαταλληλότητας για παιδιά, οπότε ο θερινός κινηματογράφος γεμίζει και με μικρούς θεατές που βγάζουν επιφωνήματα ενώ βλέπουν τον βασιλιά της ζούγκλας να οδηγεί μια στρατιά ελεφάντων κατά των λευκών αποικιοκρατών.
Από το 5ο Evia Film Project χάνουμε πολλά – φεύγουμε πολύ νωρίς το πρωί της δικής μας τρίτης, δικής του πέμπτης και τελευταίας ημέρας, που θα ολοκληρωθεί με ένα μεγάλο κινηματογραφικό πανηγύρι, με προβολές της ταινίας που προέκυψε από ένα παιδικό και εφηβικό εργαστήρι («It’s a Wrap! – Φτιάξε το Ντοκιμαντέρ σου») και στη συνέχεια του «Τζουράσικ Παρκ», με χειροποίητα κεράσματα από τοπικές επιχειρήσεις και μπίρα Fischer, τατουάζ-μεταξοτυπίες, ζογκλερικά, σαπουνόφουσκες και αναμνηστικά δώρα εμπνευσμένα από τους θρυλικούς δεινοσαύρους του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Μέσα σε δύο μέρες, όμως, πρόλαβε να μας δώσει πολύ περισσότερα. Κυρίως, ως ένα μείγμα πολιτισμού, φύσης και υδροθεραπείας, να λειτουργήσει σαν ένα βάλσαμο για το σώμα και την ψυχή. Στο ταξίδι της επιστροφής, ο 11χρονος με ρωτάει: «Μπορούμε να ερχόμαστε στην Αιδηψό κάθε χρόνο;».
Info
Περισσότερες πληροφορίες για το Evia Film Project εδώ.
