Ο πρώτος ήχος είναι τα τακούνια της στο παρισινό πλακόστρωτο. Ύστερα, καθώς από την οθόνη ξεχύνεται η νοσταλγική μελωδία από τους Αλιείς Μαργαριταριών του Μπιζέ, η φιγούρα της Φανί Αρντάν, με τη στενή φούστα με μικρό σκίσιμο πίσω, ίσα για να διευκολύνει τα βήματά της, με την απίστευτη σιλουέτα, τα χαρακτηριστικά μαλλιά να γεμίζουν το πλάνο και με αυτά τα υπέροχα πόδια της, αιχμαλωτίζει το βλέμμα καθώς ανεβαίνει σκάλες, διασχίζει δρόμους, περνά μπροστά από προσόψεις καφέ και κάτω από μπαλκόνια με λουλούδια, ενώ κάπου ψηλότερα απλώνονται οι στέγες του Παρισιού.
Έχουν περάσει τρία λεπτά και οι θεατές είμαστε ήδη πιασμένοι στα δίχτυα της γοητείας του À Paris tous les deux, της νέας παραγωγής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής σε συμπαραγωγή με το Théâtre du Châtelet: ένα υβριδικό θέαμα που παντρεύει όπερα και σινεμά, ένα ερωτικό γράμμα στο οπερατικό Παρίσι των (συχνά φτωχών) ερωτευμένων νέων. Ο Βασίλης Λούρας, που υπογράφει το σενάριο και την καλλιτεχνική επιμέλεια της ταινίας και τη σκηνοθετεί μαζί με τον Μιχάλη Ασθενίδη, παίρνει μερικές από τις ωραιότερες μουσικές που γράφτηκαν για ιστορίες με φόντο το Παρίσι και τις επιστρέφει στην πόλη. Οι σκηνοθέτες, μαζί με την παραγωγό Στέλλα Αγγελέτου μας χάρισαν το αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Tα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» (2023).
Η Τραβιάτα του Βέρντι, η Μποέμ και ο Μανδύας του Πουτσίνι, η Μανόν του Μασνέ, η Λουίζ του Γκυστάβ Σαρπαντιέ και η Παριζιάνικη ζωή του Όφενμπαχ γίνονται το υλικό μιας «όπερα-παστίτσιο» που αντιμετωπίζει το λυρικό ρεπερτόριο με τη γνώση ενός ώριμου μελετητή και τον ενθουσιασμό ενός εφήβου. Σε κάθε πλάνο νιώθεις ότι πίσω από την κάμερα υπάρχουν άνθρωποι με βαθιά γνώση και πραγματική αγάπη για την όπερα και το Παρίσι – και ξέρουν πώς να μας κάνουν να τα ερωτευτούμε αθεράπευτα και τα δύο.
Φωτ.: Valeria Isaeva
Οι πλακόστρωτοι δρόμοι, τα διαμερίσματα, ο Σηκουάνας, τα καφέ, τα σκαλιά της Μονμάρτης γίνονται το όχημα με το οποίο ο κλασικός καλλιτεχνικός κόσμος συστήνεται ξανά στο κοινό με φρεσκάδα και αυθορμητισμό. Το À Paris tous les deux δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι η όπερα είναι cool. Αφήνει απλώς τα νεανικά πρόσωπα και τις εξαιρετικές φωνές να καταδείξουν περίτρανα ότι είναι.
Γιατί υπάρχει κάτι ακαταμάχητο στη Μποέμ: τα νιάτα, η φτώχεια, ο έρωτας που πιστεύει πως μπορεί να νικήσει τα πάντα. Υπάρχει κάτι σαγηνευτικά glamorous στην Τραβιάτα, ακόμη και όταν ξέρεις ότι πίσω από τη λάμψη περιμένει η απώλεια. Υπάρχει η ακόρεστη επιθυμία της Μανόν για μια ζωή πιο συναρπαστική από αυτή που της επιφυλάχθηκε. Υπάρχουν ο Ζυλιέν και η Λουίζ του Σαρπαντιέ, νέοι, ερωτευμένοι, ανυπόμονοι να ζήσουν με τους δικούς τους όρους. Και υπάρχει μια μαγνητική Τζωρτζέττα με τον Λουίτζι πάνω σε μια βάρκα στον Σηκουάνα, σαν να μην υπήρξε ποτέ καλύτερη πόλη στον κόσμο για να ονειρευτείς ότι μπορείς να δραπετεύσεις από τη μοίρα.
Το casting είναι χάρμα οφθαλμών. Νέοι Έλληνες και Γάλλοι ηθοποιοί και χορευτές –Κωνσταντίνα Μεσσήνη, Louis Raymundie, Lio Long, Luca Manin, Πάτρα Χριστοδούλου, Γιώργος Δερέσκος, Catalina Puebla Coenen, Gaudéric Maléjac, Léna Allibert-My, Séléna Bijlenga-Kelmachter και Julien Spitéri– δίνουν στους ήρωες της όπερας σώμα, πρόσωπο και μια απρόσμενα σύγχρονη ενέργεια. Ξεχωριστές φυσιογνωμίες, πρόσωπα που αγαπά η κάμερα, νέοι άνθρωποι που δεν μοιάζουν να «υποδύονται την όπερα», αλλά να ζουν πραγματικά μέσα στις ιστορίες της: ερωτεύονται, φλερτάρουν, χορεύουν, αγγίζονται, θυμώνουν, ονειρεύονται, φλέγονται.
Μέσα στα εκπληκτικά κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη, μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από fashion editorial: ρούχα με χαρακτήρα, εξαιρετικές σιλουέτες, ένα παιχνίδι ανάμεσα στο σύγχρονο και στο διαχρονικό που δεν καταλήγει ποτέ σε costume drama. Η μόδα βοηθά να καταλάβουμε ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι κάνοντας μάλιστα ακόμη πιο απολαυστική την αντίθεση ανάμεσα στο ρομαντικό Παρίσι της Μποέμ, στο σκοτεινότερο πάθος του Μανδύα και στην φαντασμαγορική κομψότητα της Τραβιάτας, που σέρνει και τινάζει τη χρυσή φούστα της ψηλά πάνω από τις στέγες.
Στο κέντρο όλων, η Φανί Αρντάν. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο ιδανική ξεναγός στο οπερατικό Παρίσι. Η κορυφαία Γαλλίδα ηθοποιός, τόσο στενά συνδεδεμένη με την όπερα –ως σκηνοθέτρια (Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ, Αλέκο στην ΕΛΣ), ως Μαρία Κάλλας στο Callas Forever του Φράνκο Τζεφιρέλι αλλά και στο Master Class του Terrence McNally– συμμετέχει αφιλοκερδώς σε έναν ρόλο-έκπληξη. Η βαθιά φωνή της, το βλέμμα, η αβίαστη κομψότητα, τα τακούνια της που αντηχούν στα πλακόστρωτα, τα πόδια της καθώς ανεβαίνει τις σκάλες: η Αρντάν δεν μας δείχνει απλώς το Παρίσι, αποτελεί κομμάτι του.
Η πιο ευφυής ανατροπή, όμως, συμβαίνει έξω από την οθόνη. Γιατί η ταινία δεν προβάλλεται μόνη της. Στη σκηνή κάτω από την οθόνη οι λυρικοί ερμηνευτές τραγουδούν ζωντανά, μετατρέποντας κάθε προβολή σε μια διαφορετική, ανεπανάληπτη παράσταση. Οι υψίφωνοι Χρύσα Μαλιαμάνη και Άννα Στυλιανάκη και ο τενόρος Μάνος Κοκκώνης χαρίζουν τις φωνές τους στους ερωτευμένους πρωταγωνιστές, με την πιανίστρια της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Μαριλένα Σουρή σε ρόλο μοντέρ και μετρονόμου να τους συνοδεύει βοηθώντας τους να μπουν την κατάλληλη στιγμή στη δράση. Εκεί ακριβώς ολοκληρώνεται το παιχνίδι που έχουν στήσει οι δημιουργοί: το σώμα ανήκει στο σινεμά, η φωνή γεννιέται μπροστά μας. Το Παρίσι βρίσκεται στην οθόνη, η όπερα μέσα στην αίθουσα. Κι εμείς θεατές και περιπατητές μαζί με την Αρντάν σε αυτό το ονειρικό μεταίχμιο ανάμεσα στην πραγματική πόλη και εκείνη των οπερατικών λιμπρέτων.
Είχαμε τη χαρά να δούμε το À Paris tous les deux σε μία από τις τελευταίες του προβολές στην Ιόνιο Ακαδημία στην Κέρκυρα, αφού ταξίδεψε στις τέσσερις άκρες της χώρας στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Λυρική ταξιδεύει στην Ελλάδα», με τη στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και με ελεύθερη είσοδο.
Και για μία ώρα βρεθήκαμε κι εμείς στο Παρίσι. Όχι ακριβώς σε αυτό του χάρτη, αλλά σε εκείνο όπου ο έρωτας είναι μελωδία, η ζωή μοιάζει λίγο πιο όμορφη και η όπερα είναι πάντα νέα.
