Πώς θα σας φαινόταν ένα απόγευμα χωρίς κινητά; Μερικές ώρες παρέα με ακουαρέλα και χαρτί; Μια φωτογραφική περιήγηση στην παλιά πόλη ενός παραμυθένιου νησιού; Μια Τετάρτη αφιερωμένη στον τρόπο που έχεις σχεδιάσει ή σκέφτεσαι να επανασχεδιάσεις τη ζωή σου, σύμφωνα με την άσκηση που δημιούργησαν στο Stanford Life Design Lab οι Bill Burnett και Dave Evans; Ένα μεσημέρι αφιερωμένο σε μαθήματα υφαντικής, δημιουργία Vision Board Workshop ή στην κατασκευή ενός φυλαχτού; Αυτά και πολλά περισσότερα περιμένουν τους ανήσυχους περιηγητές που θα βρεθούν στην Κέρκυρα και θα περάσουν το κατώφλι του Phren Corfu, στην πλακάδα του Αγίου Σπυρίδωνα, με θέα στο μεγάλο καντούνι της πόλης. Την ιδέα ενός curated art shop και χώρου τέχνης και συναντήσεων για δημιουργικά εργαστήρια και ανταλλαγή απόψεων για την τέχνη και τη ζωή είχε η Αμαλία Αγάθου, καλλιτέχνις και η ίδια, με δραστηριότητα σε διάφορα πεδία των media. Ενθουσιασμένες από ένα πέρασμά μας από το Phren, θελήσαμε να μάθουμε περισσότερα.
Η ταυτότητα του Phren γράφει art and cultural space. Τι ήθελες να δημιουργήσεις που δεν έβρισκες ήδη γύρω σου;
Ένα σημείο συνάντησης και συζήτησης, κάτι που μου έλειψε τα χρόνια του κορονοϊού και της τηλεργασίας, αλλά και που θεωρώ ότι γενικά λείπει γιατί τελευταία η συζήτηση έχει αντικατασταθεί – με τη βοήθεια του πανίσχυρου αλγόριθμου- από το debate και η ανταλλαγή απόψεων από τον ατέρμονο σχολιασμό. Έτσι θέλησα να δημιουργήσω ένα χώρο συνάντησης που κάποιος θα αισθανθεί άνετα να βγει από τη ζώνη ασφαλείας του, να δοκιμάσει κάτι καινούργιο και να ανταλλάξει απόψεις.
Υπάρχει σήμερα μια σχεδόν εμμονική ανάγκη να κάνουμε τα πάντα γρήγορα, ψηφιακά και “shareable”. Το Phren μοιάζει να πηγαίνει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Είναι και μια μικρή πράξη αντίστασης;
Πράξη αντίστασης και ίσως λύση ανάγκης. Είναι πολύ εύκολο να παρασυρθείς και να μπεις στη διαδικασία να ανταγωνιστείς τους ρυθμούς του αλγόριθμου ή του ΑΙ. Αυτό όμως δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια κούρσα προς τον πάτο. Ενδεικτικό είναι ότι οι ίδιες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αναγνωρίζοντας το πρόβλημα και τον κανιβαλισμό που επικρατεί στην παραγωγή περιεχομένου online στρέφονται στον πιο “αργό” κόσμο του βιβλίου, αν και δυστυχώς προσπαθούν και εκεί να επιβάλουν τους εξοντωτικούς τους ρυθμούς με καταστροφικά αποτελέσματα.
Η μεσογειακή ταυτότητα είναι κεντρική τόσο στη δουλειά σου όσο και στο χώρο σου. Τι σημαίνει όμως για σένα “Mediterranean” πέρα από τα στερεότυπα του ήλιου, του μπλε και της θάλασσας;
Για εμένα σημαίνει ένα κόσμο με μέτρο τον άνθρωπο, την ανταλλαγή σε ιδέες και τέχνη και το ζύμωμα πολιτισμών και θρησκειών μέχρι να βγει κάτι καλύτερο. Μεσογειακός πολιτισμός είναι ένας πολιτισμός που παρά τις συγκρούσεις, τα μεγαλεία, τις προδοσίες, τις κορυφές, τις δυσκολίες, τις καταστροφές και τις επιτυχίες έχει κρατήσει ζωντανές, στο κέντρο του, πανανθρώπινες αξίες όπως τη φιλοξενία, την οικογένεια και τη σιέστα.
Στα έργα σου συναντώνται ο ελληνικός, ο φοινικικός, ο περσικός, ο οθωμανικός κόσμος. Σε ενδιαφέρει περισσότερο αυτό που χωρίζει αυτούς τους πολιτισμούς ή αυτό που ταξίδεψε από τον έναν στον άλλον;
Αυτό που ταξίδεψε από τον ένα στον άλλο, για παράδειγμα βρίσκω μαγευτικό ότι η μπούλα, το φυλαχτό που οι Ρωμαίοι έδιναν στα αγόρια εννέα ημέρες μετά τη γέννηση τους και το φορούσαν μέχρι να φορέσουν τη toga virilis και να γίνουν πολίτες, βρίσκει τη σημερινή του έκφραση σαν το υφασμάτινο φυλαχτό στην ελληνική ορθόδοξη χριστιανική εκκλησία ή τη μούσκα στην Τουρκία. Μπορεί να τσακωνόμαστε μεταξύ μας για την πνευματική ιδιοκτησία του μπακλαβά αλλά πιστεύω ότι το μυστικό της νοστιμιάς του μπακλαβά είναι ακριβώς αυτό, ότι η κάθε κουλτούρα πρόσθεσε κάτι και τον ζυμώσαμε όλοι μαζί σε αυτό που είναι σήμερα.
Πόσο δύσκολο είναι να χρησιμοποιείς την ελληνική παράδοση χωρίς να πέφτεις είτε στη νοσταλγία είτε στο souvenir aesthetic;
Νομίζω ότι πολλές φορές αυτό είναι ένα κόμπλεξ του λαού μας, χαρακτηριστικό παράδειγμα εγώ η ίδια που πραγματικά δυσκολεύτηκα πολύ να βρω όνομα για το Phren σκεπτόμενη διαρκώς αν η λέξη που σκέφτηκα προφέρεται εύκολα απ’ τους ξένους ή μήπως είναι πολύ γραφική. Μέχρι που ένα βράδυ που βασανιζόμουνα με αυτές τις σκέψεις διάβασα κάπου για την ιστορία του πολυσυζητημένου τελευταία Νεοϋορκέζικοι οίκου Khaite της Catherine Holstein, που αν και δε θα το μαντεύαμε εύκολα απ τον τρόπο που προφέρεται, είναι από την ελληνική λέξη χαίτη. Αυτό με έκανε να γελάσω με τον εαυτό μου και να μετακινήσω τη απορία μου από το ποια λέξη θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω που να προφέρεται εύκολα και να μην τη θεωρώ τετριμμένη στο πιο ουσιαστικό ερώτημα γιατί μια Ελληνίδα τα αναρωτιέται όλα αυτά, ενώ μια Νεοϋορκέζα όπως η Catherine Holstein ή ένας Ιταλός όπως ο Gianni Versace όοχι και τι είναι αυτό που μας εμποδίζει από το να χρησιμοποιούμε τους μύθους και τα σύμβολα μας με την ίδια άνεση.
Mediterranean για εμένα σημαίνει έναν κόσμο με μέτρο τον άνθρωπο, την ανταλλαγή ιδεών και τέχνης και το ζύμωμα πολιτισμών και θρησκειών μέχρι να βγει κάτι καλύτερο
Η Κέρκυρα ειδικά έχει μια ταυτότητα φτιαγμένη από αλλεπάλληλες επιρροές. Τι έχει προσθέσει το ίδιο το νησί στην οπτική σου γλώσσα;
Η μεγαλύτερη επιρροή του νησιού στην οπτική μου γλώσσα, πιο πολύ και από την αρχιτεκτονική και τις πολιτιστικές αναφορές, είναι η κερκυραϊκή φύση και οι αμέτρητες αποχρώσεις του πράσινου – μια έμπνευση που πληρώνουμε βέβαια με τη μεγαλύτερη ετήσια βροχόπτωση στην Ελλάδα. Η ποικιλία επιρροών όμως από Ενετούς, Άγγλους, Γάλλους, Ρώσους σε συνδυασμό με το πλούσιο ιστορικό παρελθόν, αρχαία Κέρκυρα, Φαίακες, Βυζαντινή Κέρκυρα μου έδωσε κάτι πολύ σπουδαίο. Με βοήθησε να έχω μια πιο σφαιρική ματιά, να είμαι ανοιχτή και να μην θεωρώ το ξένο αφαίρεση, αλλά πρόσθεση, που δε θα έπρεπε να φοβάται όποιος έχει γερές ρίζες.
Τα workshops και οι συναντήσεις είναι σημαντικό κομμάτι του χώρου. Μήπως αυτό που πραγματικά βρίσκει κανείς στο Phren δεν είναι αντικείμενα αλλά συναντήσεις με άλλους ανθρώπους;
Ναι, το Phren είναι ανθρωποκεντρικό όπως η ελληνική κουλτούρα, γι’ αυτό ακόμα και όταν πρόκειται για τα αντικείμενα που θα βρει κανείς στο χώρο μας, πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν οι δημιουργοί τους και τα κίνητρά τους για δημιουργία. Επιλέγουμε προσεκτικά τους συνεργάτες μας, όπως το The Pokari Project, μια ομάδα χειροτεχνών, κτηνοτρόφων και επιστημόνων η οποία παράγει αξιοθαύμαστο έργο στην αποκατάσταση της αξίας του πρόβειου μαλλιού, με τους οποίους οργανώνουμε εργαστήρια υφαντικής. Σχεδιάζουμε ακόμα να χτίσουμε επιπλέον δράσεις με στόχο να αναπτύξουν και να φέρουν σε επαφή διαφορετικές κοινότητες στο νησί και εκτός. Η αρχή θα γίνει με το Phren Music Club, κάτι σαν book club, μόνο που αντί για βιβλία θα συζητάμε για μουσικά άλμπουμ. Πόσο ωραίο θα είναι και πάλι να διαφωνήσουμε για μουσική και όχι μόνο για το ωράριο μουσικής.
Σε μια εποχή στην οποία όλο και μεγαλύτερο μέρος της πολιτιστικής εμπειρίας περνά μέσα από μια οθόνη, υπάρχει επιθυμία για το απτό; Το χαρτί, το χρώμα, το αντικείμενο, το να καθίσεις γύρω από ένα τραπέζι;
Πιστεύω ότι όλοι νιώθουμε λίγο πολύ εγκλωβισμένοι στη σχέση με το κινητό μας και η αλήθεια είναι ένα σχόλιο που ακούμε συχνά στα workshop είναι ότι αυτό που τους έκανε εντύπωση είναι πόσο γρήγορα πέρασε η ώρα και χωρίς να κοιτάξουν το κινητό τους. Όμως πέρα από αυτό, η διαρκής αναμετάδοση των στιγμών μας σε ένα βαθμό δεν μας αφήνει να αισθανθούμε ελεύθεροι και ανέμελοι. Και αυτό μπορεί να είναι από κάτι μικρό, για παράδειγμα τα κορίτσια που ανανεώνουν το μακιγιάζ του στα κλαμπ γιατί θα παίξουν σε κάποιο στόρι, μέχρι την επικοινωνία ενός καλλιτέχνη με το κοινό του, που μπορεί να θέλει να τους πει κάτι αυθόρμητα σε κάποιο live, αλλά αδυνατεί γιατί κάποιος θα το ανεβάσει στα σόσιαλ και από εκεί θα “παίξει” σε μια ατέλειωτη λούπα εκπομπών σχολιασμού ειδησεογραφικών σάιτ και από εκεί πίσω στα σόσιαλ για νέο γύρο σχολιασμού. Όποτε μια απτή εμπειρία, όχι μόνο θα μας “φέρει” στο τώρα και τη στιγμή, αλλά μπορεί να μας δώσει και την ευκαιρία για μια πιο ειλικρινή και συνεπώς ελεύθερη συναναστροφή με τους γύρω μας.
Έχεις εργαστεί και στη δημοσιογραφία. Σε έχει επηρεάσει αυτό στον τρόπο που δημιουργείς; Βλέπεις ένα έργο τέχνης και ως έναν τρόπο αφήγησης;
Σίγουρα, με έχει εμπνεύσει στη μέθοδο που δημιουργώ ξεκινώντας πάντα από την έρευνα, αλλά και στον τρόπο που σκέφτομαι και παρουσιάζω την δουλειά μου. Είναι κάτι που σκέφτομαι και για το Phren, θα ήθελα αργότερα να είμαστε σε ένα σημείο που θα μπορούμε να οργανώνουμε θεματικά τα workshop, το χώρο και το περιεχόμενο μας όπως θα κάναμε σε ένα περιοδικό. Για παράδειγμα ένα sustainable “τεύχος” όπου θα είχαμε upcycling workshops και προϊόντα, θα φιλοξενήσουμε συζητήσεις με τους διοργανωτές του green corner of corfu και άλλα.
Τι σημαίνει σήμερα για σένα επιτυχία; Είναι η ίδια απάντηση που θα έδινες πριν από δέκα χρόνια;
Δεν πιστεύω σε μια ευρεία έννοια της επιτυχίας, δεν πιστεύω ότι κάποιος είναι επιτυχημένος, γιατί δεν πιστεύω ότι κάποιος είναι αποτυχημένος. Για μένα επιτυχία είναι ακριβώς αυτό που περιγράφει η λέξη το να πετυχαίνεις το στόχο σου. Οι στόχοι σου μπορεί να είναι μικροί ή μεγάλοι και σίγουρα οι στόχοι μας αλλάζουν ακόμα και αν η κατεύθυνση της ζωής μας δεν αλλάζει. Γι’ αυτό άλλωστε δυο φορές το χρόνο κάνω μια παύση και επανεξετάζω τις σκέψεις μου για τη ζωή μου, τους στόχους μου και τον τρόπο που μετράω την πρόοδο προς την επιτυχία τους. Κάναμε πρόσφατα ασκήσεις και συζητήσεις πάνω σε αυτό το θέμα στα πλαίσια του vision board workshop μας, ενός τρόπου να οπτικοποιείς τους στόχους σου, αλλά και θα συνεχίζουμε να το εξετάζουμε μέσα από το bullet journaling, το Odyssey Plan – μια άσκηση που δημιουργήθηκε στο Stanford Life Design Lab από τον Bill Burnett και τον Dave Evans και πολλά άλλα. Νομίζω ότι το κυνήγι της επιτυχίας είναι μια όψη της διαρκής αναμέτρησης με τον εαυτό σου, και τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από ένα μέσο για να γνωρίσεις το εσωτερικό σου σύμπαν.
Δείτε εδώ τι συμβαίνει στο Phren τον Οκτώβριο.
