Η συμβουλευτική ζεύγους έχει συνήθως έναν βασικό στόχο, να βοηθήσει δύο ανθρώπους να κατανοήσουν τι δεν λειτουργεί στη σχέση τους και, εφόσον το επιθυμούν και οι δύο, να βρουν έναν τρόπο να τη βελτιώσουν. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε γάμος και σχέση μπορεί ή πρέπει να σωθεί. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η προσπάθεια αποκατάστασης της σχέσης έχει νόημα και άλλες όπου η απομάκρυνση από αυτήν είναι η πιο ασφαλής επιλογή.
Σε άρθρο του στον Guardian, ο Nicholas Purcell, ψυχοθεραπευτής και σύμβουλος γάμων στην Αυστραλία, εξηγεί γιατί, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να προτείνει σε ένα ζευγάρι να τερματίσει τον γάμο του. Όπως σημειώνει, δεν είναι όλες οι δυσλειτουργικές σχέσεις ίδιες και η διάκριση ανάμεσα σε μια σχέση που έχει παραμεληθεί και σε μια σχέση που προκαλεί πραγματική βλάβη είναι καθοριστική.
Ο ψυχοθεραπευτής χρησιμοποιεί την εικόνα ενός κήπου για να περιγράψει τις διαφορετικές καταστάσεις. Υπάρχουν γάμοι που μοιάζουν με κάκτους: παραμένουν ζωντανοί, παρότι έχουν στερηθεί για μεγάλο διάστημα τη φροντίδα και την προσοχή που χρειάζονται. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απομάκρυνση, η συναισθηματική απόσταση και η έλλειψη ενδιαφέροντος μπορεί να έχουν γίνει συνήθεια, χωρίς όμως να έχει χαθεί απαραίτητα η επιθυμία των δύο ανθρώπων να είναι μαζί.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να αλλάξει όταν και οι δύο σύντροφοι είναι πρόθυμοι να επενδύσουν ξανά στη σχέση. Η καθημερινή φροντίδα, η επικοινωνία και οι μικρές προσπάθειες αποκατάστασης έπειτα από μια σύγκρουση μπορούν να επαναφέρουν σταδιακά την οικειότητα. Το πρόβλημα είναι ότι όσο περισσότερο παραμένει μια τέτοια κατάσταση, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να αλλάξει, καθώς η απόσταση και η πικρία μπορεί να μετατραπούν σε μόνιμο χαρακτηριστικό της σχέσης.
Υπάρχουν, όμως, και γάμοι στους οποίους το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Ο ψυχοθεραπευτής περιγράφει περιπτώσεις όπου η σχέση έχει γίνει τόσο συγκρουσιακή, ώστε η απαξίωση και οι συνεχείς αντιπαραθέσεις να έχουν αντικαταστήσει κάθε προσπάθεια ουσιαστικής επικοινωνίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει ακόμη ένας κοινός δεσμός και διάθεση και από τις δύο πλευρές να σωθεί ο γάμος. Εφόσον υπάρχει αμοιβαία δέσμευση, μια τέτοια σχέση μπορεί να δουλευτεί στη θεραπεία.
Τα πράγματα είναι διαφορετικά αν υπάρχει κακοποίηση
Διαφορετική είναι η κατάσταση όταν υπάρχει κακοποίηση ή συστηματικός έλεγχος από τον έναν σύντροφο προς τον άλλον. Εκεί, όπως επισημαίνει ο Purcell, το ζητούμενο δεν είναι πλέον πώς θα μάθει το ζευγάρι να επικοινωνεί καλύτερα, αλλά πώς θα μπορέσει ο άνθρωπος που υφίσταται την κακοποίηση να απομακρυνθεί με ασφάλεια.
Ο ψυχοθεραπευτής αναφέρεται στην περίπτωση ενός ζευγαριού, του Michael και της Liz, όπου η συμπεριφορά του άνδρα ξεκίνησε με τον έλεγχο: ήθελε να γνωρίζει συνεχώς πού βρισκόταν η σύντροφός του και μετρούσε τον χρόνο που χρειαζόταν για να απαντήσει στα μηνύματά του. Ακολούθησαν συσκευές παρακολούθησης και, στη συνέχεια, σωματική βία.
Σε μια τέτοια σχέση, η έννοια των «προβλημάτων του ζευγαριού» μπορεί να γίνει παραπλανητική. Όταν μόνο ο ένας σύντροφος ασκεί έλεγχο και προκαλεί βλάβη, δεν πρόκειται για μια σύγκρουση μεταξύ δύο ισότιμων πλευρών που χρειάζεται απλώς καλύτερη επικοινωνία. Η συνέχιση της σχέσης μπορεί να προϋποθέτει ότι ο ένας άνθρωπος θα περιορίζεται όλο και περισσότερο, ενώ ο άλλος θα διατηρεί τον έλεγχο.
Ο ειδικός επισημαίνει επίσης ότι ο χωρισμός από μια κακοποιητική σχέση δεν είναι πάντα η στιγμή που ο κίνδυνος τελειώνει. Αντίθετα, η περίοδος κατά την οποία ένα θύμα επιχειρεί να φύγει μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Γι’ αυτό, σε τέτοιες περιπτώσεις, η αποχώρηση χρειάζεται να γίνεται με σχέδιο ασφαλείας και με τη στήριξη ειδικών υπηρεσιών, συμβούλων ή ανθρώπων που γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση.
Το οικονομικό κόστος, η στέγαση, τα παιδιά και ο φόβος για το μέλλον είναι μερικοί από τους λόγους που κάνουν έναν άνθρωπο να παραμένει σε μια δυσλειτουργική ή κακοποιητική σχέση. Ο ειδικός υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η παραμονή έχει επίσης κόστος, το οποίο μπορεί να μην είναι άμεσα ορατό: την ψυχική και σωματική υγεία, την αυτονομία και σταδιακά την ίδια την αίσθηση του εαυτού.
Έτσι, «η θεραπεία ζεύγους δεν έχει πάντα ως τελικό στόχο τη διατήρηση του γάμου. Σε μια σχέση όπου υπάρχει αμοιβαία διάθεση και δυνατότητα αλλαγής, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για την αποκατάσταση της επικοινωνίας και της σύνδεσης. Όταν όμως υπάρχει κακοποίηση και ο ένας σύντροφος κινδυνεύει, η προτεραιότητα είναι διαφορετική».



